Film

De documentaire Elizabeth gaat op zoek naar de mens achter het icoon, de postzegel en de mok ★★★★☆

Uniek zijn beelden van prinses Elizabeth die tijdens de oorlog banden van jeeps verwisselt.

Patrick van IJzendoorn
Elizabeth  Beeld
Elizabeth

Je zou Queen Elizabeth kunnen vergelijken met Mona Lisa. Net als de Britse vorstin wordt de bewoonster van het Louvre al decennialang dagelijks bewonderd door gewone stervelingen. Ze kan niets terugzeggen, slechts mysterieus lachen. Beide vrouwen zijn wereldberoemd, maar tegelijkertijd relatief onbekend. Elizabeth heeft altijd haar geheimzinnigheid weten te behouden, ondanks de druk van de oprukkende media.

Terwijl de 96-jarige vorstin beetje bij beetje afscheid neemt van de buitenwereld, worden er pogingen gewaagd nader tot haar te komen. Een speelse versie daarvan is de documentaire Elizabeth: a portrait in parts van Roger Michell. De vorig jaar overleden Notting Hill-regisseur heeft terecht geoordeeld dat een chronologische documentaire met sprekende koppen geen recht doet aan het rijke bestaan van de koningin, een vrouw die bovendien nooit interviews geeft.

In plaats daarvan is hij op de proppen gekomen met een caleidoscoop, waarin via zeer uiteenlopend beeldmateriaal thema’s uit haar leven voorbij komen. Zo ontstaat tegelijk een beeld van het Elizabethaanse tijdperk. Haar liefde voor paarden, voor Philip en het Gemenebest van Naties. Haar verdriet over de brand in Windsor Castle, de lotgevallen van haar kinderen en het uit de vaart nemen van de Royal Britannia, het jacht dat fungeerde als reddingsboot waarmee ze met haar gezin even afscheid kon nemen van haar rol als monarch.

Michell legt met zijn beeldmateriaal originele dwarsverbanden. Beelden van premiers die op audiëntie komen wisselt de regisseur speels af met beelden van mensen die psychoanalyse ondergaan. In het beeld van Elizabeth die rijdend op een olifant boven mensenmassa’s uittorent, ziet Michell Mariabeelden die op feestdagen door volle straten worden gedragen. Uniek zijn beelden van prinses Elizabeth die tijdens de oorlog banden van jeeps verwisselt en tanks van bommenwerpers vult. Vervolgens zien we hoe ze als koningin jaren later Dresden bezoekt.

Fragmenten uit Star Trek, Cleopatra en Peppa Pig getuigen van Michells associatievermogen, alsmede het liedje Mona Lisa. In een van de mooie momentopnames komen de Beatles sigaretten rokend aan bij het paleis om hun koninklijke onderscheidingen in ontvangst te nemen. De achteloosheid vormt een contrast met de gespannen blikken van hoogwaardigheidsbekleders die een spoedcursus krijgen over hoe ze moeten knielen en hoe ze haar moeten begroeten.

Michell is er niet voor teruggedeinsd om weinig flatteuze beelden te gebruiken, van een Elizabeth bijvoorbeeld die voor een radiotoespraak gaapt en vergeet haar hand voor de mond te houden. Het is een kijkje achter de schermen dat paste bij zijn missie, om de mens achter het icoon te zoeken, achter het postzegel en de mok. Gezien haar ondeugende gevoel voor humor en zelfspot zal de koningin, die anders dan de maker het eindresultaat kan zien, erom kunnen lachen.

Elizabeth

Documentaire

★★★★☆

Regie Roger Michell

89 min., in 45 zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden