SerierecensieThe Last Dance

De docu-reeks over Michael Jordan is voer voor sportliefhebbers én voor psychologen ★★★★★

We zien niet alleen het fabelachtige spel van Michael Jordan en zijn Chicago Bulls, maar ook de strenge hiërarchie in het team, met Jordan heersend aan de top. 

Scottie Pippen (33) en Michael Jordan (23).

Advies aan nu nog actieve sporthelden die willen bijdragen aan hun mythevorming. Huur een cameraman in en laat hem of haar minstens een jaar lang alles wat je doet filmen, met zo min mogelijk restricties. Gooi het materiaal dan in een kast, waar het een decennium of twee mag rijpen. Kijk er pas naar om zodra zich een capabele regisseur aandient.

Maradona gaf het goede voorbeeld. Voor de bejubelde documentaire Diego Maradona uit 2019 over het leven van de Argentijnse voetballer beschikte regisseur Asif Kapadia over honderden uren onbekend archiefbeeld uit de jaren tachtig, deels aangetroffen in een kist thuis bij Maradona’s ex-vrouw.

En nu is er The Last Dance, de documentairereeks van sportzender ESPN en Netflix over basketballer Michael Jordan en zijn team, de Chicago Bulls. Regisseur Jason Hehir had hiervoor de beschikking over een soortgelijke schat aan beelden. Er zijn inmiddels acht van de tien afleveringen verschenen, en per week groeit de monumentale status van de Jordan-docu.   

Van nabij volgen hoe het (mogelijk) laatste seizoen van ’s werelds beste basketballer zou uitpakken, dat was eind jaren negentig het plan van de basketbalbond NBA. Filmen bij de training van het team, in de kleedkamers, onderweg en in het hotel. Een verzoek waarmee Jordan, die streng over zijn imago waakte, nooit zomaar akkoord zou gaan, wisten ze. En dus kreeg de sterbasketballer volledige zeggenschap over de beelden. ‘In het slechtste geval’, beloofde de NBA-entertainmentchef, die de ster over de streep trok, ‘houd je er een geweldige serie homevideo’s aan over, voor je kinderen.’

In de wetenschap dat hij de beeldoogst achteraf kon controleren, liet de tegenover de media vaak defensieve Jordan zijn verdediging zakken: veel mocht worden gefilmd. Zo werd naast de wonderschone voorzijde óók de achterzijde van de Bulls-dynastie vastgelegd. We zien de strikte en soms vernederende hiërarchie tussen de spelers, met Jordan aan de top, die zijn teamgenoten inspireerde door ze te kleineren. ‘We waren bang voor hem’, erkent medespeler Will Perdue in The Last Dance

Twintig jaar lang lagen de opnamen (zo’n vijfhonderd uur) in een kluis. Om de zoveel tijd meldde zich een partij die iets met de beelden wilde doen (onder anderen Spike Lee en acteur Danny DeVito hadden belangstelling), maar de relatief teruggetrokken levende Jordan voelde er niks voor. Tot de meer uitgespreide documentairevertelvorm populair werd, mede dankzij betaalzenders en streamingplatforms. Met een totale duur van zo’n negen uur, praatten de filmmakers in op Jordans zakelijk agent, konden ze de kijker tonen waarom de basketballer was zoals hij was, waarom Jordan zo móést zijn. Toen raakte het onderwerp geïnteresseerd.

Beeld Getty

Behalve voor sportliefhebbers, biedt The Last Dance ook voer voor psychologen en motivatiegoeroes. Jordan wilde dat iedereen hem de grootste vond, maar had het voor zijn spel nodig dat een ander (liefst die ene coach of een speler van de eerstvolgende tegenstander) hem níét de grootste vond. Dan werd hij bloedlink en speelde hij pas echt weergaloos. 

Toen niemand meer twijfelde aan zijn grootsheid, fabuleerde Jordan soms beledigingen van tegenstanders, om zichzelf te motiveren. Dan had een coach van de tegenstander hem niet begroet: diens ploeg ging eraan. Een inzichtelijk moment uit de serie betreft de keer dat een speler van de Washington Bullets sardonisch ‘nice game, Mike’ tegen de Bulls-ster zou hebben gemompeld, toen Jordan eens niet zo best speelde. In de eerstvolgende wedstrijd speelt Jordan diezelfde speler helemaal zoek, vernedert hem een avond lang op het veld: een persoonlijke vete. Later gaf Jordan toe dat hij de bewuste opmerking gewoon had verzonnen.

De allergrootste

Ook basketballiefhebber Spike Lee, die ooit de vroege Nike-commercials opnam met Michael Jordan, is fan van The Last Dance. De regisseur, in gesprek met een Amerikaanse televisiezender: ‘De serie komt net op tijd. Mensen begonnen te vergeten hoe goed Jordan was. Dit herinnert ze eraan dat er maar één de G.O.A.T. (Greatest Of All Time) is.’ 

Sarren, prikken en ongeëvenaard domineren – het valt voortdurend samen in The Last Dance. ‘Alleen als we in slaap vallen’, antwoordt Jordan tijdens een persconferentie, gevraagd of de aanstaande tegenstander kans maakt tegen de Bulls.

In de Verenigde Staten wordt iedere nieuwe aflevering fanatiek nabesproken en becommentarieerd, ook door oud-tegenstanders en oud-ploeggenoten. Ja, meldde een wrokkige Horace Grant: Jordan verbood de stewardessen op een terugvlucht écht om een ploeggenoot van een maaltijd te voorzien, omdat hij slecht zou hebben gespeeld.

De terug en vooruit in de tijd springende serie laat ook de huidige, 57-jarige Jordan terugblikken. Echt veranderd oogt die niet, slechts wat zwaarder. Als de regisseur hem opnamen toont waarop Sonics-speler Gary Payton vertelt over dat die keer dat hij Jordan uit de wedstrijd speelde, lacht Jordan hard en demonstratief. Eindelijk weer iemand die aan hem twijfelt, iemand om te verpletteren. Horen we spot als Jordan de bijnaam van Payton uitspreekt, een van de beste NBA-verdedigers ooit? ‘Ik had geen probleem met the Glove’.

De vijftiger die van alles en iedereen heeft gewonnen, zuigt de brandstof op voor een nieuw basketbalvergelijk, zichtbaar in zijn element. Fysiek is His Airness dan wel met pensioen, mentaal is Michael Jordan nog altijd de grootste.

The Last Dance

Documentaire

★★★★★

Regie Jason Hehir.

10 keer 50 minuten. Te zien op Netflix 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden