Tv-recensieHaroon Ali

De discussie over oude, racistische tv-series is wel erg zwart-wit

Terwijl overal ter wereld koloniale standbeelden van hun sokkel worden getrokken, raast er ook een beeldenstorm door medialand. De BBC en Netflix haalden de komedieshows Little Britain en Come Fly with Me offline vanwege de racistische (en transfobische) grappen, ook al hadden makers Matt Lucas en David Walliams zich in 2017 al verontschuldigd voor de etnische karikaturen en het gebruik van blackface. Ook Fawlty Towers lag onder vuur. De aflevering The Germans (met de gevleugelde uitspraak ‘Don’t mention the war’) werd offline gehaald, maar na felle kritiek van John Cleese toch weer teruggezet. Wat is wijsheid in deze roerige tijden?

Ik ben opgegroeid met de naoorlogse komedieseries van de BBC. Mijn Pakistaanse vader was dol op It Ain’t Half Hot Mum, over Britse soldaten in koloniaal India. Hij nam geen aanstoot aan de bruin geschminkte acteurs, die domme bedienden met gekke accenten speelden. De serie werd uitgezonden van 1974 tot 1981, maar vaak herhaald in mijn jeugd. Het was destijds de enige tv-serie die mijn vader herinnerde aan thuis. Maar door voortschrijdend inzicht en een hervonden respect voor mijn Zuid-Aziatische wortels kan ik die serie niet meer aanzien. Toch wil ik de tijdgeest van toen niet uitwissen of vergeten. 

Black Lives Matter heeft de discussie over racisme op alle fronten doen oplaaien – en dat is hard nodig. Ik moest vroeger lachen om Papa Lazarou in de absurdistische BBC-serie The League of Gentlemen, een circusfreak die langs de deuren gaat om nieuwe vrouwen te ronselen. (‘You’re my wife now!’) De sketch werd door Britse kijkers verkozen tot een van de beste aller tijden. Tot voor kort registreerde ik niet dat Papa Lazarou een zwart geschminkt gezicht had, misschien omdat er ook grote witte kringen om zijn ogen en lippen zaten. Maar nu ik me ervan bewust ben, kijk ik heel anders naar deze sketch.

De BBC laat The League of Gentlemen wel staan, terwijl Netflix de serie verwijderde, om aan te geven hoe willekeurig en paniekerig tv-bonzen nu handelen. Maar als je de videotheek opschoont, leert het publiek niets. Een historische disclaimer is zinvoller, omdat het kijkers dwingt hun eigen blinde vlekken te onderzoeken. De VPRO waarschuwt nu: ‘Little Britain is gemaakt in 2003 als product van zijn tijd. De serie bevat satirische sketches die drijven op vooroordelen en stereotyperingen met betrekking tot ras en seksuele geaardheid.’ En HBO is van plan Gone With the Wind uit 1939 weer aan te bieden met een uitleg dat de film slavernij verheerlijkt.

Niet censureren of verbieden, maar leren van het verleden en het voortaan beter doen. Net zoals Diederik Ebbinge, die ooit een sketch maakte over Dikkie Dik, met een Surinaams accent. Ebbinge zou dat nu niet meer doen, zei hij donderdag in Trouw. ‘Ik maak de dingen in de tijd waarin ik leef, en tijden en de daarbij behorende inzichten veranderen. Ik dus ook.’

Papa Lazarou in ‘The League of Gentlemen.’Beeld BBC
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden