De Dirigent die Casanova naar de kroon stak

Hij was voorbestemd om in de goot te belanden, maar werd musicus, kenner van de Russische literatuur en een beruchte - zij het geliefde -rokkenjager.

Otto Klap.

'Tot zijn dertigste jaar heeft hij altijd honger geleden', zegt zijn echtgenote Ria Ballast. Zelf vertelde hij in zijn door Miek Smilde geschreven biografie Tempo Rubato dat hij tijdens de oorlog, lopend van Utrecht naar Amsterdam, door de honger zijn eigen hand wilde opeten.

Otto Klap kwam uit een zo arm en ontwricht gezin dat het eigenlijk een wonder is dat hij niet in de goot is beland. Hij werd een gewaardeerd musicus en dirigent, kenner van de Russische literatuur en een rokkenjager die van Casanova een dilettant maakte. 'Velen waren gevoelig voor zijn charmes, of zagen hem als vaderfiguur', zegt zijn vriendin Wendela de Vries.

 Tumultueus

Klap overleed 19 maart aan een hartstilstand op weg naar een afspraak vlakbij de Hermitage in Amsterdam. Voor zijn leven is tumultueus een understatement. De enige stabiele factor was altijd muziek. In oktober 2017 (bijna 92 jaar oud) leidde hij nog het Constanzeorkest met drie pianoconcerten van Mozart.

Otto Klap was een nakomertje - vermoedelijk een gevolg van een slippertje van zijn moeder - in een straatarm gezin. Toen Otto zes jaar was liet zijn wettelijke vader, een taxichauffeur, zijn moeder in de steek en ging er met een Duitse vrouw vandoor. Otto kreeg van haar 'een viooltje onder zijn kin gewrongen', zoals hij zelf altijd zei. Van zijn vijf broers en zus werd er één miljonair (en eigenaar van het Rotanhuis) en een ander diamanthandelaar in Zwitserland.

Maar er raakte ook een broer zozeer aan lager wal dat hij in de winter zijn boetes betaalde met celstraf, zodat hij tenminste te eten kreeg. Twee van zijn broers traden tijdens de oorlog toe tot de Wehrmacht - één werd in Rusland verpletterd onder een tank, de ander werd na de oorlog als SS'er opgepakt en overleed aan tbc. Zijn enige zus raakte zwanger van een man die in Nederlands-Indië werkte en daar al een gezin met vijf kinderen bleek te hebben.

Dostojevski

In de oorlog studeerde Otto viool aan het conservatorium in Utrecht. Maar van de lessen kwam weinig terecht. Hij raakte verslingerd aan de boeken van de Russische schrijver Dostojevski en nam zich voor die ooit allemaal in de Russische taal te gaan lezen.

De bevrijding was een wezensvreemde gebeurtenis. 'Tot mijn 27ste jaar ben ik heel hartstochtelijk gedoken in de opleiding tot bohemien, anarchist en gek. Het patroontje was 's zomers rondhangen in de cafés Eijlders en Reynders op het Leidseplein en op De Kring, denkend dat je iets heel bijzonders was, en 's winters vreselijke depressies', vertelde hij.

Pas halverwege de jaren vijftig kwam hij bij zinnen. Hij volgde een studie orkestdirectie bij de muziekpedagoog Jaap Spaanderman in Amsterdam en bij Franco Ferrara in Italië - en werd dirigent.

Hij trouwde in die tijd met Vellah Colcher met wie hij twee kinderen kreeg, na al een dochter te hebben gekregen uit een eerdere relatie. Hij verdiende de kost als muziekleraar aan diverse scholen in Amsterdam, waar hij mateloos populair werd met tot de verbeelding sprekende lessen. Hij was medeoprichter van het Studentenorkest van de Vrije Universiteit. Hij leidde tien jaar lang het Promenade Orkest. Met zijn eigen 'Koor van Meneer de Wit' voerde hij onder meer de Matthäuspassion uit.

Zijn privéleven bleef tumultueus. Hij scheidde van Vellah Colcher, maar bleef bevriend, kreeg vele andere relaties, hertrouwde met Colcher, om na 25 jaar weer te scheiden - en bevriend te blijven- en in 2012, op 87-jarige leeftijd, met Ria Ballast te trouwen. Van zijn drie kinderen maakte er één een einde aan haar leven, en de andere dochter overleed in 2017. Zijn zoon Eduard is piloot.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden