De direct-klaarfoto

DIT IS RISKANT. We hebben deze foto niet onder controle. We weten niet wie de twee mensen zijn, we weten niet wie de foto gemaakt heeft en ook niet waar ze opgenomen werd....

Het is een direct-klaarfoto volgens een procédé dat nu niet meer gebruikt wordt. Van deze foto bestaat geen negatief. Deze foto is uniek. Als dit beeld verloren raakt, is het ook echt verloren.

De foto is zwaar. Aan de achterkant kleeft zwart plastic en tussenin zitten nog opgedroogde chemicaliën. Direct-klaarfoto's hebben iets gewichtigs, en niet alleen letterlijk. Het zijn dure foto's die de gebeurtenis voluit meegemaakt hebben. De direct-klaarfoto ontwikkelt zichzelf en hij wordt onmiddellijk bekeken. Terwijl de mensen nog doende zijn, ligt de foto al op tafel.

Dit zijn losse foto's, ze horen niet bij een mapje van de fotograaf of bij een reeks, ze laten zich moeilijk in een album plakken. Deze foto kreeg een spijkergaatje bovenaan. Hij is - we zien het meteen - belangrijk. En zo gaat dat met belangrijke foto's: ze raken zoek. De foto's lopen te veel risico.

De vrouw slaat haar arm om zijn nek en kust hem op de zijkant van zijn lippen. Het is geen warme zoen, want zijn lippen staan achteruit. Hij laat zijn tanden zien. Maar zijn ogen zijn dicht, hij lijkt te genieten. Ze hebben allebei iets wits. Zij een witte trui en hij een wit hemd. Het is feest. Op de achtergrond is er een kerstroos. De rode nagels van de vrouw zijn afgebrokkeld. Het feest is al oud. Het flitslicht ketst af op het wit, de rest van de foto wordt er donker van. Het lijkt wel nacht, maar toch zien we de vensters aan de overkant van de straat. Dat kan niet, neen, het is dag.

De direct-klaarfoto is niet echt scherp. Dit zijn de foto's van de intimiteit. Op deze foto's zien we wat we willen zien, maar ook niet meer, ze zijn discreet en we kunnen ze inpassen in onze privacy. Als Inge Schagen uit Amsterdam een direct-klaarfoto vindt op straat, dan vindt ze een bijzonder stukje intimiteit en ze weet het. 'Bijgevoegde foto vond ik jaren geleden op straat en heb ik sindsdien altijd bewaard omdat ik hem zo mooi vind. Bovenal is hij mooi omdat hij weggegooid is, en vanwege de (onvrijwillige) omhelzing van de grote vrouw en de kleine man in de witte kleren. Het interieur is ook prachtig.'

De schoonheid staat nu in de krant en dat is riskant. Maar ook spannend. Want het is toch de geheimzinnigheid die ons zo behaagt. Misschien mag dit wel niet gezien worden, werd dit beeld zo goed verstopt dat het uiteindelijk toch zoek raakte. De omhelzing kan van alles betekenen. Er moet een derde persoon geweest zijn om dit vast te leggen. Deze onbekende mensen hebben dit ooit gedaan. Het werd vastgelegd, raakte kwijt en werd teruggevonden.

Foto's slingeren rond. Er zijn veel foto's en ze zijn nauwelijks te klasseren. Ze zijn niet als de formulieren van de bank die bij een bepaald nummer horen, foto's zijn vaak alleen zichzelf en eigenlijk verdienen ze elk een aparte plaats. De gewone foto's gaan in albums maar ook in dozen en laden, de bijzondere foto's krijgen een ereplaats in een boek of op de schouw. De ene dag is een foto van onschatbare waarde, op die dag kunnen we nauwelijks wachten om hem bij de fotograaf te gaan bekijken, en de andere dag is een foto niets meer waard. Foto's zijn als huisdieren, ze leven in de buurt van de mensen en op een dag zijn ze verdwenen.

Deze foto kreeg een nieuw leven. Inge Schagen vond hem en ze koesterde het mysterie. Maar de historie is nog niet gedaan, dit beeld verbergt nog mogelijkheden. Er kan nog wat gebeuren.

Johan de Vos

Dit is aflevering 17 van een rubriek. Foto's voor De allermooiste foto van de wereld kunnen worden gericht aan de Volkskrant, Dag in Dag uit, postbus 1002, 1000 BA Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden