De Digitale Stad herrijst uit as

Stel dat archeologen een stad uit de oudheid vinden, waarvan de huizen, pleinen en cafés in ongeschonden staat zijn. En dat het ze lukt  deze oude wereld weer tot leven te wekken. Een groep studenten van de Amsterdamse UvA en VU hebben dit gedaan. Alleen gaat het niet om een stad van stenen en cement, maar om De Digitale Stad, een virtuele ontmoetingsplek uit het begin van het internettijdperk.

DDS was een internetmetafoor die mensen hielp wegwijs te worden op het net. Er waren huizen, een bibliotheek, een postkantoor en een café waar bewoners konden kletsen en dat nu geldt als een voorloper van Facebook en Twitter. De stad, die in het begin bezocht kon worden via computerterminals in de bibliotheek en het gemeentehuis (de echte), betekende begin jaren negentig voor veel Amsterdammers hun eerste kennismaking met de onlinewereld.

De stad is allang verdwenen, maar er is destijds een complete back-up van gemaakt. De Amsterdamse informaticastudenten hebben dit bestand teruggevonden en de software weer draaiend gekregen. Gisteren presenteerden ze de herboren stad in het Amsterdam Museum. Binnenkort kan de museumbezoeker een digitale tijdreis maken.

De back-up van 10 Gigabyte is destijds door de stadsbeheerders 'gemaakt voor toekomstig onderzoek'. Ze doopten het The Freeze. De harde schijf waarop het bestand stond, heeft twintig jaar in de opslag gelegen.

Privacyvraagstuk

Het tot leven wekken van de stad was niet even een kwestie van de schijf aan een computer koppelen en zien wat er gebeurt, zei informaticastudent Marc Went gisteren tijdens de presentatie. Die schijf was een zogenoemde SCSI, een standaard die vandaag de dag nauwelijks meer gebruikt wordt. En de SPARC-server waarop het geheel draait, zie je ook niet zo vaak meer.

Dan was er nog het privacyvraagstuk. De kans is groot dat The Freeze gevoelige data bevat van oud-bewoners die nu nog leven. 'Dikke kans dat uw data er ook nog staat', hield collegastudent Robert Jansma zijn gehoor voor, onder wie ook enkele oud-bewoners.

De archeologische waarde van The Freeze is enorm, zeggen de studenten. Ga maar na: alle data die inwoners tussen 1994 en 1996 hebben achtergelaten, staat erop, inclusief hun e-mails en debatten. Toen de leiding destijds besloot de complete stad te bewaren, is daar uiteraard over gediscussieerd, zei Jansma. Aanvankelijk mochten bewoners kiezen of ze wilden meedoen. Later moesten ze juist aangeven als hun gegevens niet bewaard mochten worden. Hun gegevens zouden later worden verwijderd. Maar dat is - 'Zoals dat meestal gaat' - niet gebeurd. Alles en iedereen zit dus in The Freeze. Reden om extra voorzichtig te zijn.

Uitdagingen

Er waren meer uitdagingen. Als het al zou lukken de digitale stad 'aan te zetten' en haar met internet te verbinden, dan waren de veiligheidsrisico's niet te overzien. Jansma : 'De software waarop alles draait is immers een jaar of twintig niet gepatcht.' Om de privacy van de oude bewoners, van wie er een aantal aanwezig waren bij de presentatie, niet in gevaar te brengen, hebben de studenten daarom gekozen voor twee versies: de 'echte' Digitale Stad, die alleen toegankelijk zal zijn voor onderzoek, en 'een replica', die exact eender oogt en functioneert, maar die draait op moderne software en apparatuur en die dus goed te beveiligen is.

Webarcheologie is een nieuwe tak van wetenschap, zegt wiskunde- en informaticahistoricus Gerard Alberts van de UvA, waar nog maar een stuk of vijf universiteiten ter wereld zich mee bezig houden. 'Deze vorm van archiveren is heel wat anders dan het bewaren van webpagina's, zoals de Wayback Machine doet.' Dat is volgens hem een tamelijk ouderwetse manier van archiveren. 'Dit is een dynamisch geheel.' Om in archeologietermen te blijven: in plaats van met een kwastje dinobotjes af te stoffen, hebben de Amsterdammers Jurassic Parc gebouwd.

Correctie: in de passage over het tot leven wekken van de stad stond ten onrechte dat informaticastudent Robert Jansma die uitspraken deed. Dat was collegastudent Marc Went.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden