'De diepte in, zonder valse hoop'

Reportage..

UTRECHT Andere theater- en dansgroepen zouden er een moord voor doen: tijdens de première van Ticket to paradise van DOX zit de zaal bomvol met jonge mensen, meest twintigers, en van divers cultureel pluimage. Sommigen vallen elkaar na afloop om de hals, een soort van reünie: er zijn veel DOX’ers van het eerste uur.

Tien jaar geleden werd de broedplaats voor jong talent in Utrecht opgericht. DOX was de eerste instelling in Nederland die jongeren zonder vereist hbo-niveau een opleiding aanbood in het maken van professioneel danstheater, als overgang naar erkende vakopleidingen of de podiumkunstpraktijk. Auditanten hebben soms niet eens het vmbo afgemaakt. Ze komen nogal eens uit gezinnen waarin aandacht voor theater moet worden bevochten. Nederlanders van allochtone afkomst, maar ook asielzoekers uit azc’s.

Eén van de twee oprichters, Sassan Saghar Yaghmai, is zelf zonder diploma als economiestudent en politiek activist gevlucht uit Iran, via Turkije, naar Nederland, ‘stap voor stap dichter bij democratie’, aldus zijn samenvatting.

Nu bij de première van zijn danstheaterstuk Ticket to Paradise constateert hij samen met artistiek leider Hildegard Draaijer dat hun DOX voor veel jongeren inderdaad een ‘ticket to paradise’ bleek. Of beter: een overstapkaartje.

Zo acteert ex-DOX’er Gürkan Küçüksentürk al jaren in de televisiesoap Onderweg naar Morgen, stond Nana Appiah in de televisiefinale van Dancing Queen en speelde autodidact Collin van den Broek na DOX bij Orkater, Bambie, Bonte Hond en Golden Palace.

Voor Ticket to Paradise is Van den Broek even terug voor de rol van verteller. Hij verhaalt hoe hij als jongen droomde langer te worden dan zijn lange vader. Daarom ging hij regelmatig met boodschappentassen aan zijn voeten aan de dakgoot hangen. Vader overleed echter een paar centimeter voor zijn zoon, nu zo’n twee meter lang, hem evenaarde.

De 27-jarige Vincent Morelle komt uit Mexico en zwerft met vrouw en kind tussen Nederland en Frankrijk. Zijn danspartner Els Alkemade, blond en blauwe ogen, volgt inmiddels een dansopleiding. Andere DOX’ers geven inmiddels zelf dans- en theatertrainingen op middelbare scholen. Om op hun beurt onverwacht talent voor DOX te scouten.

Natuurlijk zijn Draaijer en Saghar Yagmai trots. Glimlachend spreekt Draaijer inmiddels van DOX-alumni, die aan nieuwkomers vertellen dat de praktijk nog veel harder is dan het veeleisende opleidingstraject van DOX. Maar Draaijer en Saghar Yagmai hebben ook investeringen verloren zien gaan. Asielzoekers die na een glansrijk DOX-traject dreigden te worden uitgezet naar Nigeria en Syrië.

Nog steeds, zegt Draaijer, gaat het bij DOX om de multidisciplinaire theaterpraktijk door en voor jongeren. Om een trainingstraject dat de diepte ingaat en geen valse hoop geeft als een toekomst op het podium niet reëel is. DOX is de afgelopen jaren aangehaald als rolmodel voor talentontwikkeling van moeilijk bereikbare jongeren. Toch ziet Draaijer tot haar teleurstelling dat het fenomeen van talentontwikkeling – de laatste jaren sterk in de cultuurpolitieke aandacht – vertroebeld. ‘Te veel instellingen duiken op hetzelfde. De samenwerking ontbreekt. MBO-opleidingen in dans en theater schieten als paddenstoelen uit de grond, zonder dat de artistieke kwaliteit wordt gecontroleerd. Ze geven vaak valse hoop. Doen iets met urban omdat straatcultuur hip is. Wij kunnen op onze voorstellingen worden beoordeeld.’

Onder het publiek van Ticket to Paradise zit een paar urban dansers met wie Draaijer graag samen met Springdance en Het Lab tijdens de nieuwjaarsreceptie in Utrecht iets had georganiseerd. Ze kreeg het niet voor elkaar omdat mbo-dansopleidingen beweerden geen jongeren te kunnen uitlenen. ‘Ze zetten de boel op slot uit angst talent te zien vertrekken naar elders. Ze willen er zelf mee scoren. Iedereen wil de ontdekker zijn van een nieuwe ster. Maar theater leren maken is iets anders dan beroemd worden. Je moet jongeren juist zo veel mogelijk eerlijke kansen geven. En ze laten gaan als ze ergens anders meer kunnen leren.’

verbetering: In het artikel over DOX (Kunst, 9 januari, pagina 7) staat dat ‘mbo-opleidingen beweerden geen jongeren te kunnen uitlenen’. Het betrof hier echter een uitspraak over het hele veld dat zich bezig houdt met ontwikkeling van jong danstalent. Er is meer concurrentie dan samenwerking.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden