De derde acte is overrompelend

De Chinese performancekunstenaar Zhang Huan mocht van de Brusselse Munt Händels opera Semele regisseren. In de tweede acte wordt het menens.

Frits van der Waa

Het is al jaren gebruikelijk dat gerenommeerde beeldende kunstenaars meewerken aan opera-uitvoeringen, maar in het algemeen beperkt hun bijdrage zich tot de decors. De Brusselse Munt heeft nu de complete regie van een opera in handen gelegd van de in 1965 geboren Chinese kunstenaar Zhang Huan. Op het eerste gezicht is het een drieste onderneming om Händels opera Semele uit 1743 te koppelen aan iemand die naam heeft gemaakt met performances waarin hij zijn lichaam onderwierp aan minder aangename beproevingen.

De Munt pakt het niet klein aan: op het plein voor de schouwburg staat een reusachtige sculptuur van Zhang, Three Legged Buddha, waaronder in de pauze de Mongoolse zangeres Aruhan met gezelschap optreedt. En op het podium staat een 450 jaar oude Chinese Ming-tempel die Zhang een paar jaar geleden heeft aangekocht.

Dat ziet er mooi uit, net als de Chinees getinte kostuums, het koor van monniken en de luidklok die naar beneden komt zakken. Toch botert het aanvankelijk niet echt tussen Oost en West. Het verhaal van Semele, afkomstig uit de Griekse mythologie, gaat zoals wel vaker over een affaire tussen oppergod Jupiter en een sterfelijk meisje, waarbij zijn jaloerse echtgenote Juno roet in het eten gooit. Zhang verbindt dit gegeven met de geschiedenis van de boerenfamilie die in de jaren ’90 in het tempeltje woonde, en waarin ontrouw en argwaan evenzeer tot een fatale afloop leidden. Maar die parallel komt niet echt over.

Daar komt bij dat de eerste akte van de opera in dramaturgisch en muzikaal opzicht weinig verrassend is. De bijdrage van countertenor David Hansen als Semeles officiële verloofde Athamas is zelfs aan de zwakke kant. De op zichzelf geweldige zang van een Mongoolse dame die aan het eind van het bedrijf vanuit de zaal opkomt, contrasteert vreemd met de gloedvolle barokklanken die het orkest Les Talens Lyriques onder Christophe Rousset laat horen. Het toont wel aan dat Zhang niet benauwd is om klinkende Fremdkörper toe te voegen.

Wanneer in het tweede bedrijf Juno en Jupiter hun intree doen, wordt het menens, en gaat de regie werken – zonder dat je hoeft te weten dat wit in China de kleur van de dood is, of dat de naakte voet er werd beschouwd als het meest erotische deel van een vrouwenlichaam. Opeens staat het eerst zo kale gebouwtje vol met bamboestengels, en blijkt het herschapen in een liefdestempel vol vrijende paartjes. Zhang doet daar ten overvloede een swaffelend paard bij. Over de komische kracht daarvan valt te twisten, maar niet over de effectiviteit van de beelden, of over de sensuele kwaliteit van Händels muziek. Ning Liang is in de dubbelrol van Juno/Ino niet altijd even krachtig, maar Jupiter (Jeremy Ovenden) is jeugdig en zoetgevooisd, en sopraan Ying Huang stijgt als Semele naarmate de voorstelling vordert tot grote hoogten.

Wat Zhang en Händel in de derde akte uit de kast trekken, is overrompelend. Een somnolente aria voor een slaapgod, met een langzaam overeind komende opblaasreus als alter ego. Een spiegelaria voor Semele, vol muzikale verdubbelingen en een dito toneelbeeld. Omineus vlammende hartstochten, met verbijsterend uithoudingsvermogen en krachtige lichaamstaal uitgezongen door Huang, gevolgd door een sterftafereel dat juist weer overtuigt door een grote mate van onthechting.

Dat Zhang in overleg met Rousset heeft besloten om de kunstmatige goede afloop van de opera te schrappen is, hoewel niet erg gebruikelijk, in het licht van deze enscenering volstrekt verdedigbaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden