Recensie

De Deltawerken: knappe koppen, harde werkers (vier sterren)

Willem van der Ham (en anderen): Modern Wereldwonder – De Deltawerken, toen en nu

Boom; 446 pagina’s; € 39,90.

Battenoord was niet meer dan een gehucht, een paar huizen op Overflakkee, aan de zuidelijke zeedijk. Na die nacht van zaterdag op zondag was er niets meer. Om half vier gaf de burgemeester van Nieuwe Tonge opdracht het dorp te evacueren. Het water sloeg toen al over de dijk. Kort daarop stortte de dijk met een donderende klap in elkaar. De dorpelingen probeerden te ontkomen via een binnendijk. Ook die werd weggeslagen. Ze waren kansloos.

Een stuk of tien jaar later reed een Rotterdammer het erf op bij boer Tanis, in Battenoord. Of hij zijn Volkswagenbusje daar mocht parkeren, voor een dagje. Het was zo’n mooi dorpje. Tanis vond ’t goed. Er volgden meer Rotterdammers. Na een tijdje liet Tanis de witlof de witlof en begon een camping: ’t Anker. Tien jaar later volgde boer Buijs, iets verderop. Het kwam door de Grevelingendam, voltooid in 1964. Het stille eiland was ineens nog maar een uurtje rijden verwijderd.

De Deltawerken hebben Nederland getransformeerd. Wat begon als een megaproject louter en alleen om een herhaling van de Watersnoodramp te voorkomen, kreeg al snel veel meer betekenissen. De dammen en wegen zouden de Zuid-Hollandse en Zeeuwse eilanden meesleuren in de vaart der volkeren. De enorme binnenmeren zouden het nationaal gebrek aan zoet water opheffen, er zou nieuwe natuur ontstaan en de stadsmens kon daar recreëren. En zo geschiedde. Stap voor stap, dam na dam, leerden de ingenieurs hoe ze de zee moesten terugdringen. Tot aan dat grote examen: de afsluiting van de Oosterschelde. En juist dat examen werd ongekend zwaar. Het oeverloos vertrouwen in de wijsheid van bestuurders maakte plaats voor zorgen om het milieu. Het getij in de Oosterschelde moest behouden blijven. En daar verscheen een ongekend technisch hoogstandje, de stormvloedkering. En met de dammen kwamen de toeristen.

Het grand projet van de Deltawerken, zo schrijft Willem van der Ham in Modern Wereldwonder, heeft heel Nederland veranderd. Het was niet alles rozengeur. Er is keihard ruzie gemaakt; er kwam geluk bij kijken; de binnenmeren werden dode plassen, waardoor nieuwe ingrepen nodig waren. Maar wat blijft is het beeld van een natie die haar problemen met vereende kracht heeft aangepakt. De trots van toen is nog steeds op zijn plaats. Eén hoofdstuk ontbreekt in dit dikke, fraaie boek. We komen knappe koppen tegen, dammen en sluizen, harde werkers en gekke planologen, de toerist en de tureluur – maar waar zijn de bewoners? Hoe hebben zij die transformatie ondergaan?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.