tv-recensie Hoe bevalt Nederland

De degelijke comeback van Hoe bevalt Nederland toont de evolutie van voortplantingstechnieken

De 2-jarige Katie heeft een afweerstoornis en ondergaat een stamceltransplantatie. Een zware behandeling, die later problemen met haar vruchtbaarheid zou kunnen opleveren. Daarom besluiten Katies ouders een van haar eierstokken te laten invriezen. Het piepkleine orgaan wordt uit het peuterlichaam gehaald, per ambulance naar een gespecialiseerd ziekenhuis gereden en daar in kleine plakjes gesneden. Katies ouders raken geëmotioneerd als ze naar de beelden kijken, maar zijn blij met hun beslissing: dankzij de medische ontwikkelingen kan Katie later zelf bepalen hoe ze haar eicellen gebruikt.

De evolutie van voortplantingstechnieken vormde woensdag een subtiele rode draad in de eerste aflevering van Hoe bevalt Nederland (NPO 1), een reeks over ‘zwanger zijn, zwanger worden en bevallen’. Het programma is een vervolg op een gelijknamige Vinger aan de Pols-special uit 1983, waarin de resultaten van een landelijke enquête over zwangerschap werden gepresenteerd. Destijds vulden tweeduizend vrouwen de vragenlijst in met potlood, presentator Ria Bremer sprak een deel van hen in de studio. Anno 2018 hebben 16 duizend vrouwen een digitale enquête ingevuld en keert Bremer terug om de resultaten door te nemen.

Grootste verschil met 35 jaar geleden: 1 op de 10 Nederlandse baby’s komt tegenwoordig ter wereld dankzij IVF. In beelden uit 1983 zien we twee Nederlandse artsen pionieren, daarna zien we Nick en Larissa, die dankzij ivf en pre-implantatiegenetische diagnostiek een gezonde baby verwekken.

Voor een programma over moderne techniek oogt Hoe bevalt Nederland ietwat oubollig: Bremer interviewt een arts met kladblok in de hand, vraagt opiniepeiler Gijs Rademaker steeds weer om ‘de cijfers’ – grafiekjes worden gepresenteerd vanuit een anoniem gebouw, waardoor het programma soms iets wegheeft van een instructievideo. Niet dat dat erg is. De cijfers zijn intrigerend en Bremers’ degelijkheid getuigt van respect voor de kijker die vooral wil worden geïnformeerd.

Beeld hoe Bevalt Nederland Foto AVROTROS

Het meest fascinerend vond ik archiefbeelden van ivf-behandelingen uit de jaren tachtig; vrouwen met hun benen in de beugels van op het oog weinig hygiënische spreekkamers. Soms werden er wel vier bevruchte eigen eicellen teruggeplaatst: ‘op hoop van zegen’.

Hoe bevalt Nederland. Foto Avrtros

Een arts vertelt Bremer nu dat ze vroeger eicellen oogstten van vrouwen die om heel andere redenen geopereerd werden. Voor hun narcose vroeg hij ze toestemming wat eitjes af te nemen – dat die cellen zouden worden bevrucht in het kader van ivf-onderzoek wisten de vrouwen niet. Zo’n praktijk is tegenwoordig uitgesloten, in 35 jaar zijn we heel anders gaan denken over de integriteit van het vrouwelijk lichaam. Medische ethiek volgt vaak op technologische ontwikkelingen, leert de anekdote, niet andersom. In die zin is het waarschijnlijk naïef te denken dat we in staat zullen zijn de ethische grenzen van nieuwe medische technologie van te voren te trekken. 

Hoe bevalt Nederland peilde wel alvast het draagvlak voor nieuwe ontwikkelingen: 30 procent van de ondervraagden vindt dat een vrouw boven de 40 niet zwanger zou mogen worden, 80 procent vindt dat embryo’s niet op uiterlijke kenmerken mogen worden geselecteerd, 75 procent is echter vóór selectie op erfelijke aandoeningen. Benieuwd hoe de mogelijkheden over 35 jaar met deze denkbeelden stroken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.