Reportage

De dames betoveren op festival Rewire

Vrouwen grepen de macht dit jaar op Rewire, het festival voor experimentele en elektronische muziek. Zij brachten fijnzinnigheid en verstilling, met als resultaat: betovering.

Juliana Barwick (links) tijdens haar optreden in de Haags Oud-Katholieke kerk. Beeld Rosa van der Wal

Je zou er als avant-gardistische danceman zenuwachtig van worden: in de sector van de meer overdachte elektronische en experimentele muziek lijkt de vrouw de macht te grijpen. Als de vijfde editie van het Haagse festival Rewire één ding bewees, dan was het dat de vooruitziende blik in de hedendaagse kunstmuziek tegenwoordig vooral een vrouwelijke is. De dancewereld schiet daar best wat mee op.

In dat opzicht was het openingsconcert van de Nederlandse pianiste Saskia Lankhoorn op vrijdagmiddag een hit. Haar benevelende vertolking van Dances and Canons van componiste Kate Moore was eigenlijk een inleidend hoofdstuk op het twee dagen durende festival en een verwijzing naar wat nog komen zou. Niet alleen vanwege het dominante vrouwelijke aandeel in de programmering, maar ook omdat in de muziek van Moore al direct het verband werd gelegd tussen klassiek en dance. Dat was te horen in de narcotische krachten van de onmerkbaar in elkaar schuivende akkoorden, de herhaling en de ritmische subtiliteiten.

Trompettist Jac Berrocal, van het krautrocktrio Berrocal/Fenech/Epplay. Beeld Rosa van der Wal

Apocalyptisch donderwerk

Moore en Lankhoorn staren zich zeker niet blind op de beproefde esthetiek van de minimal. In Dances and Canons schuilt net zo goed de impressionistische Debussy. De kracht van de composities zit hem vooral in de manier waarop romantisch sentiment ineens kan omslaan in donker en apocalyptisch donderwerk, waarin de bassen maar blijven resoneren, tot ver na het slotakkoord.

In een halve trancetoestand kon de festivalbezoeker doormijmeren bij het werk van de Amerikaanse dancevrouw in opkomst Holly Herndon, die voor het eerst werk van haar aankomende plaat Platform vertolkte: ingenieus versneden, opwindende en ideeënrijke computermuziek, waarmee Herndon straks bij de release van haar cd langdurig onderwerp van debat zal worden. Let maar op.

Veel minder energiek maar minstens zo betoverend was een optreden van de ook al Amerikaanse Liz Harris alias Grouper in de postindustriële omgeving van de steenkoude E.on elektriciteitsfabriek. Haar laatste album Ruins is al een juweel van verstilde ambientmuziek, maar voor Rewire draaide Harris het volume nog een streepje lager. In die enorme fabriekshal was het speuren naar het geluid, dat uiteindelijk tussen twee roestige stalen zuilen vandaan bleek te komen. Daar zat een minuscule Grouper in kleermakerszit onder een projectiescherm en tussen de geluidseffecten, de gitaar op schoot. Een bangig meisje op een Perzisch tapijt, in een onbarmhartige metalen wereld van verval.

Het duurde even voor het kwartje viel. Nauwelijks hoorbare muziek grijpt je nu eenmaal niet direct bij de keel. Maar toen na een kwartier de echt doodse stilte intrad in die kolossale fabriekshal en de lucide liedjes eindelijk wat massa kregen, werd Grouper ook echt magisch. Een enkel gitaarakkoord en een paar aarzelende zanglijnen bouwde ze met herhalingseffecten en 'loops' uit tot sacrale ambientcomposities, waarin de kleinste melodieën kolossale vormen leken te krijgen. Mooi, hoe Grouper juist de stilte als stijlmiddel inzette in een omgeving waar een halve eeuw lang versplinterende herrie moet zijn voortgebracht.

Tekst loopt door onder de foto.

Dancing in the dark

De experimentele hiphop van het Amerikaanse duo Shabazz Palaces paste nauwelijks in het monumentale programma van festival Rewire. Een verademing, de zware hiphop- en technobeats, de spookachtige en surrealistische samples, de vervreemdende conga's en de geweldige raps van Ishmael Butler. Jammer dat van het optreden haast niets te zien was. Shabazz Palaces speelde in het donker, en alleen bij een paar flitsende stroboscopen was te zien dat de heren zelfs dansjes deden.

Neneh Cherry. Beeld Rosa van der Wal

Nerveuze pastoor

Op zaterdag nam de Amerikaanse componiste Julianna Barwick de zuchtende engelenzang over in de Haagse Oud-katholieke kerk. Dat deze monumentale kerk de deuren opende voor een toch flink aandringend festivalpubliek (een rij voor de dichte deur, een nerveuze pastoor) was bijzonder. Aal bij de eerste vocale glijvluchten van Barwick bleek haar muziek uitstekend te figureren tussen het barokke altaarstuk en de schilderingen van de heilige apostelen.

Barwick bediende zich van dezelfde techniek als Liz Harris: ze trok uit haar eigen, eindeloos herhaalde zangpartijen een vocale kathedraal op, waarin kerkelijke koorzang tussen de muren kaatste. De ingehuurde cellist Maarten Vos had thuis kunnen blijven: alleen het vocale stapelwerk van Barwick was bijzonder en daarom boeiend genoeg.

Zo voltrokken zich twee dagen Rewire in een aura van fijnzinnigheid: de dj's en lange dancenachten even buiten beschouwing gelaten. Opmerkelijk dat juist een vrouw uit het verleden de betovering moest verbreken. Neneh Cherry trad aan in Korzo, als laatste grote naam op het affiche. Zij vertolkte de muziek van haar recente danceplaat Blank Project helaas weinig geraffineerd: driftig gezongen, naast lelijke drums en horkerige techno uit de synths van het Britse duo Rocketnumbernine. Hoekig, hard en zelfs enigszins lomp. Net niet dat concert waarmee het livegedeelte van een opmerkelijk delicaat festival had moeten worden afgesloten.

Rewire, 01 en 02/05, diverse locaties Den Haag.

Comeback van krautrock

In het muzikale tijdperk van de retrospectie grijpt zelfs de dance terug op wat is geweest. Opmerkelijk hoe de Duitse elektronische pioniersmuziek van de krautrock links en rechts opduikt bij het festival Rewire, dat toch pretendeert nieuwe en vooruitstrevende kunstmuziek te onderzoeken. Al bij de openingsdag speelt krautlegende Hans-Joachim Irmler van de oerband Faust met de Duitse technokunstenares Gudrun Gut een eigentijdse, want behoorlijk vierkante krautvariant. Een dag later klinkt de kraut wat meer gedateerd bij het trio Berrocal/Fenech/Epplay, maar dat ligt vast aan de inbreng van de trompettist-op-leeftijd Jac Berrocal (68). Het meest fris is zaterdag de krautrock van de Finse band Siinai in de intieme kelderclub 330 Live: groovy en extatisch en geheel in de krauttraditie gedragen door een stokoude modulaire synthesizer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden