De Engelse grime-rapper Stormzy.

InterviewRapper Stormzy

De dag dat Stormzy engelen hoorde zingen

De Engelse grime-rapper Stormzy.Beeld Mark Mattock

De Engelse grime-rapper Stormzy schreef dit jaar popgeschiedenis met een veelbesproken show op festival Glastonbury. Het was gruwelijk en magistraal tegelijk, vond hij zelf. Dat is ook te horen op zijn nieuwe plaat.

Als Stormzy (26) begint te vertellen over dat ene, allesbepalende moment van 2019, dan struikelt hij over zijn woorden. En dat gebeurt hem niet vaak, want Stormzy is nogal een taalkunstenaar. ‘Man, het was echt onbeschrijfelijk. Hoe moet ik het zeggen? Alsof ik het zwaard van Excalibur uit de rotsen trok. Alsof er goddelijke krachten door me heen stroomden.’

Als Stormzy praat, dan wil je wel luisteren. De rapper uit de Zuid-Londense wijk Croydon, die dit jaar – dat verklappen we vast – de Britse popmuziek veranderde, kan je bij zijn liveshows hypnotiseren met zijn indringende, geslepen en grappige woordenspel en voordracht. Maar hij grijpt je ook bij je nekvel als hij in zijn Londense studio praat over zijn net afgeleverde album Heavy Is the Head.

Goed, dat ene moment dus, waarop de 26-jarige Michael Ebenazer Kwadjo Omari Owuo – zo heet hij echt – engelen hoorde zingen. Om dat mee te kunnen voelen, moeten we eerst een kleine aanloop nemen. Stormzy groeide op in de moeilijke Londense wijk Croydon, waar het ’s nachts kan spoken en waar héél veel blauw op straat is. Als jongen van 13 hing hij avondenlang rond een bankje in het park, met zijn vrienden. Beetje teksten schrijven, beetje rappen op sputterende beats uit de telefoons. ‘We waren goed, man. Ik kan je filmpjes ­laten zien.’

Op school ging Stormzy minstens zo hard, hij kon goed leren. Maar na zijn studie lag er geen mooie baan op hem te wachten. Omdat er wel als de bliksem geld moest binnenkomen, meldde hij zich bij een olieraffinaderij in Southampton. Hij werkte zich kapot. Maar vijf jaar geleden greep hij toch weer naar de pen. ‘Ik wilde één poging wagen serieus iets met kunst en muziek te doen.’

Hij stortte zich in de rauwe Britse hiphop van de straat, de ‘grime’. Die stroming was opgekomen in de jaren nul en het afgelopen decennium afgedreven naar de obscuriteit. Door de overheid werd de grime in verband gebracht met bendegeweld in achterstandswijken; in het uitgaansleven werd zelfs een grimeverbod ingevoerd. Maar een wonder geschiedde. In een artistieke roes nam Stormzy geweldige tracks en videoclips als Shut Up en Know Me From op, weer met zijn vrienden, weer in zijn wijk. De clips gingen viraal en Stormzy dook met zijn afgemeten maar opwindende grime op in Britse hit- en afspeellijsten. Hij liet de kunst evolueren, bracht melodie en zelfs soul in zijn raps en zo werd hij ineens een pophype, die dit jaar grote hits als Vossi Bop de wereld in slingerde.

Stormzy wijst ook even op de om­geving waar we nu zitten te praten: de Metropolis Studio in Londen, een van de beste muziekstudio’s van de wereld, waar Rihanna en The Rolling Stones muziek hebben opgenomen. ‘Ineens was alles mogelijk. Ik zat niet meer op een bankje, maar hier, in een soort geluidshemel midden in Londen.’

Zo naderde gestaag Stormzy’s Grote Moment. Hij werd gevraagd als headliner van Glastonbury, het grootste popfestival van de wereld. Als eerste zwarte Britse solo-artiest ooit, en alleen dat was al historisch. ‘Toen ik gevraagd werd, dacht ik al: oké, God heeft mij uitver­koren. Maar wát wil Hij mij laten ver­tellen?’

Stormzy, zijn vrienden en een team van filmers en decorontwerpers besloten van zijn show échte popgeschiedenis te maken. Waarin de hele zwarte Britse cultuur eens moest worden gevierd, een beetje naar analogie van ­Beyoncés optreden op Coachella, in 2018. ‘Weet je wat altijd het probleem was, in het Verenigd Koninkrijk? In de cultuur was altijd maar plaats voor één zwarte artiest, één gast die het toevallig had gemaakt. Dan moest de rest weer op de reservebank. Ik wilde dat eindelijk eens veranderen. Ik wilde op die speciale plek die ik plotseling had gekregen laten zien dat er ongelooflijk veel meer zwarte Britse cultuur is, in de muziek, maar ook in film en literatuur, noem maar op. Ik wilde alle grimerappers vóór mij eren, de pioniers van het genre die nauwelijks iets hadden bereikt en altijd waren tegengewerkt. Maar ook een hele generatie nieuwe rappers en zangers na mij.’

De show werd minutieus in elkaar getimmerd, met een prachtig decor, gospelkoren en oogverblindende visuals vol politieke teksten. ‘En toen kreeg ik, vlak voor de show, een telefoontje van Banksy. Ik viel echt stil. Hij had iets voor mij gemaakt, zei hij. En hij wilde dat ik het zou dragen bij mijn show. Banksy dus. De grootste levende artiest op de planeet. Ik draaide helemaal door.’

Daags voor zijn optreden werd het werk van de straatkunstenaar afgeleverd: een kogelwerend vest met de vlag van het Verenigd Koninkrijk erop geschilderd. Het is inmiddels een popculturele klassieker in de Britse moderne kunst. Een werk als een sociaal commentaar op het geweld in de samenleving én de angst die in betere kringen wordt gevoeld voor niet-Britse cultuur. ‘Een fantastisch ding. Ik voelde me zo vereerd dat Banksy mij wilde gebruiken als medium voor zijn boodschap.’

Wat er toen zou gebeuren merkten de honderdduizend man publiek op Glastonbury en miljoenen tv-kijkers niet, want de show van Stormzy baadde werkelijk in een hemels licht. Op de schermen achter op de bewegende podiumdelen verschenen beelden uit Croydon en de ene na de andere gastartiest kwam op, inclusief dat complete koor. Maar de mooiste dag uit Stormzy’s leven werd een kwelling. ‘Hoe het precies gebeurde, daar zijn we nog niet uit. Maar toen ik opkwam, hoorde ik geen enkel geluid uit de monitor in mijn oren. Niets. Geen beats, maar ook mijn eigen zang niet. Ik ging door de grond, ik dacht: oké, dit was het Stormzy, je kunt inpakken. Ik ging op de automatische piloot rappen. Ik had keihard gerepeteerd, dus het kon. Toch wist ik zeker dat ik naast de beat zou rappen, en geloof me: als er iets dodelijk is in mijn kunst, dan is het dat.’

Het geluid bleef weg in Stormzy’s oren. Hij voltooide zijn show, liep van het podium af en begon te janken. ‘Ik smeet mijn microfoon weg en liet mijn tranen de vrije loop. Maar toen kwamen mijn vrienden. Het was geweldig, zeiden ze. Gevolgd door mijn manager, met een opname. Ik luisterde tien minuten. Klonk best aardig. Twintig minuten. Verdomme, het was écht goed. Toen de hele show. Ik begrijp er nog steeds niets van, maar er was dus niets te merken van dat technische probleem. Er weer dacht ik: God heeft ingegrepen. Hij wilde dit niet laten mislukken.’

Het hele Verenigd Koninkrijk had het daarna wekenlang over Stormzy. Hij had het land voor even bij elkaar gebracht, in verscheurende tijden. Hij had de hand uitgestoken naar zwarte Britse artiesten én naar popzangers als Ed Sheeran, van wie hij het nummer Shape of You zong. Hij had laten zien dat vanuit het niets nog altijd grote dingen kunnen worden bereikt, zelfs voor jongeren uit buurten waar je niet wordt geacht het te maken. En bovendien: hij had van een undergroundcultuur als de grime ineens mainstreampop­muziek gemaakt, zoals dat eind jaren zeventig was gebeurd met de punk.

Zijn plaat Heavy Is the Head is volgens Stormzy een viering van zijn magistrale jaar. ‘En een manier om die rare grimekunst uit obscure Britse wijken te laten stralen in de hele wereld’, zegt hij. Zijn muziek is soms hard en gemeen, dan weer liefdevol en zacht, haast sentimenteel. En ook daarin raast dus die hele achtbaan van 2019, opdat de luisteraar die ook een beetje mag ervaren.

Of zoals Stormzy zingt in het nummer Crown: ‘Het duurt lang, maar uiteindelijk kan iedereen zegevieren. Want in elke hel zit ergens de hemel ­verstopt.’

Stormzy, Heavy Is the Head, Warner Music. Op 22/2 speelt Stormzy in de Afas Live in Amsterdam.

De grimerapper Stormzy zet zich in voor Britse cultuur uit achterstandswijken. Hij heeft een studiefonds opgericht voor getalenteerde jongeren met weinig financiële middelen en hij beheert een boekenfonds van uitgeverij Penguin, Merky Books, waar veelbelovende jonge schrijvers hun werk kunnen publiceren. In oktober stond Stormzy op de cover van het invloedrijke magazine Time, als een van de belangrijke ‘culturele aanvoerders van een nieuwe generatie’. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden