INTERVIEW

De creaties van Kapper Christiaan

Christiaan Houtenbos is wereld- beroemd in Manhattan. Hij knipt er talloze sterren en stond aan de basis van menige coupe. V zocht hem op. Door Stefan Kuiper

Christiaan nu, met model Shannan Click.

Om het maar achter de rug te hebben: het kapsel van Donald Trump - hoe kijkt haarstylist en deskundige Christiaan Houtenbos (alias: Kapper Christiaan, alias: Christiaan, of, zoals hij het zelf graag schrijft: CHRISTIAAN) dáár tegenaan? 'Trump is simpel: hij heeft een comb-over. Die maakt hij zelf, en wel met droogshampoo en een borstel. Hij klapt het haar op de achterkant van zijn hoofd naar voren en fixeert het met lak. Zonder zou hij de helft minder haar hebben.'

Ach, het Trump-kapsel - in de wereld van Christiaan Houtenbos (70) is het niks bijzonders. Als hairstylist voor modemerken als Calvin Klein en Comme des Garçons tekende hij voor veel uitzinniger coupes. Zelf typeert hij zijn kapsels als 'vriendelijk' en 'comfortabel', maar daarbij moet worden opgemerkt dat 'vriendelijk' en 'comfortabel' in zijn geval ook een vierkante dracht kan zijn. Of eentje gladgeschoren als suède. Of doorkruist door een ijsblauwe baan. Experimenteren met haar -het is zijn handelsmerk: 'Ik hou van the freaky stuff. Het heeft me veel opgeleverd.'

Dat heeft het zeker. Hij is een van de meest gevraagde haarstylisten ter wereld. Wat hij ook is: de vaste kapper van een hele trits aan popzangers, acteurs en socialites. Willen Lady Gaga of Keira Knightley, om twee bekende klanten te noemen, nieuwe kapsels, dan bellen ze Houtenbos. Hebben ze geluk, dan kunnen ze drie maanden later wellicht terecht. De tentoonstelling Haar! in het Centraal Museum in Utrecht besteedt aandacht aan die staat van dienst. Ter gelegenheid ervan wordt hij zondag publiekelijk geïnterviewd door directeur Edwin Jacobs.

Intieme activiteit

Anderhalve week eerder knipt hij thuis, in zijn appartement op de vijfde verdieping aan 7th Avenue, New York. Zou Christiaan (een artiestennaam; zijn achternaam gebruikt hij zelden) hier een aflevering van MTV Cribs presenteren, dan zag je onder meer dit: twee televisies met het formaat van tafeltennistafels, enkele muren gevuld met foto's van Robert Mapplethorpe en andere fotografen, een naakte paspop. In deze woonkamer nemen zijn klanten plaats. Vandaag is dat de dochter van een bevriende fotograaf.

Zie hem staan, Christiaan. Dik, grijs golvend haar in bedwang gehouden door een haarband, T-shirt met Twitter-vogeltje-opdruk, schaar in de hand, uiteraard. Die schaar doet niet van knip-knip-knip. Die komt pas in beweging wanneer Christiaan een paar keer rond de jonge vrouw is gecirkeld. Met vinnige opwaartse bewegingen verdwijnt hij dan in het bolletje blond piekhaar. Daarna: bepotelen, arrangeren, herschikken. Het draait, zegt Christiaan, om het totaalbeeld. Deze ochtend oogt het totaalbeeld als een gebleekt maltezerhondje.

Later zal Christiaan zeggen: 'Knippen is een intieme activiteit.' Wat hij ook zal zeggen: 'Tijdens het knippen draait alles om de aanraking. Die moet vertrouwd zijn. Je moet nooit hard beginnen. Het mag wel hard worden, maar nooit vanaf het begin.'

Dat laatste punt illustreert hij met een anekdote: 'Laats was ik verhinderd voor een klus in Los Angeles. Daarom stuurde ik een assistent. Hij moest een bekend model knippen, een lastige meid; bij zo iemand draait alles om de juiste aanraking. Dat gebeurde in dit geval niet. En dus kreeg ik al snel een WhatsApp: man, dit is een gevaarlijk geval. En een half uur later: ik ben ontslagen. Dit was een jonge gast, maar de les was wezenlijk: wat ertoe doet, is niet hoe goed je kunt knippen, maar hoe goed je iemand op z'n gemak kunt stellen, vertrouwen wekt. De touch is belangrijk. Het is sexy werk.'

Een leven in the air

Het leven van een drukbezet hairstylist is een leven on the road. Of eigenlijk: een leven in the air. Neem de afgelopen twee weken. Daarin werkte Christiaan voor shows en fotosessies in Amsterdam, Madrid, Londen, New York, wederom Amsterdam, Milaan, Lecce, Rome, nog een keer Amsterdam, Los Angeles en New York. En dat deed hij alleen of in gezelschap van zijn vrouw, die hij ontmoette in Amsterdam. 's Werelds beroemdste kapper, moet u weten, is zzp'er.

Hoe dit 'jochie uit Bovenkarspel' in de wereld van de high fashion terechtkwam - dat is een wonderlijk verhaal. Het begon in de jaren zestig op Aruba. Daar was Houtenbos gestationeerd als marinier. Als oudste in een gezin van tien had hij van kinds af aan gewerkt in de kapsalon van zijn vader; nu, een tiener, tufte hij in een cabrio het eiland over op zoek naar freelanceknipklussen. Een van zijn klanten, een directeursvrouw, was zo onder de indruk dat ze hem per brief aanbeval bij de hoofdredacteur van de Amerikaanse Glamour. De naam van de directeursvrouw was in dit geval belangrijk. Die was identiek aan die van de echtgenote van een beroemde componist, Kurt Weill, Ms. Kurt Weill dus, podiumnaam: Lotte Lenya. Aan haar dacht de Glamour-redacteur toen ze de brief las, waarna ze de jonge Hollandse kapper ontbood in New York: 'Ze bracht me onder in een luxe appartement en stelde me voor aan mensen als Vidal Sassoon en de kapper van Jacky Onassis-Kennedy.' Knippen deed hij toen niet: 'Dat hoefde niet - ik was immers 'de vriend van Ms. Kurt Weill'.' Dat sprak hij niet tegen: 'Ik sprak sowieso geen Engels.' Kort daarop kon hij aan de slag bij Coiffures Americana, een luxe salon op 5th Avenue.

Bij vader in de zaak

Christiaan: 'Van jongs af aan moest ik meehelpen in de kapperszaak van mijn vader. Daar heb ik nog lessen voor gevolgd aan de kappersschool. Het was in de tijd van de ruilverkaveling, dus werd er in de zaak voortdurend gebekvecht tussen de boeren. Ik heb nooit twijfels gehad over mijn werk. Mijn vader wel. Die was liever journalist geworden. Hij was een trouwe Volkskrant-lezer.'

Zo rolde Christiaan de kapperswereld in; dat hij er bleef, was mede te danken aan de watergolf. Die föhnde hij uit inplaats van, zoals indertijd gebruikelijk was, te touperen.

Rond dezelfde tijd begonnen vrouwen hun haar meer los te dragen, en werd het knippen steeds belangrijker: 'Mooi maken was niet langer mijn belangrijkste drijfveer. Ik ging haar beschouwen als iets dat je kon boetseren. Ik wilde weten wat er allemaal mee mogelijk was.' Gevolg: geometrische en asymmetrische kapsels, waarvan sommige wereldberoemd werden.

Inmiddels zit hij al meer dan veertig jaar in het stylistenvak. Die wereld, zegt hij, is de laatste decennia sterk geprofessionaliseerd, meer corporate geworden. Individuele vrijheid: het verwerd tot een schaars goed: 'Vroeger kwam ik bij een shoot en was het: goeiemorgen, wat zullen we vandaag eens doen? Tegenwoordig zijn er briefings en foto's met voorbeelden; men bedenkt zelf al wat men wil'. Wat niet betekent dat hij slaafs instructies opvolgt: 'Ik werk met haar en haar is efemeer. Als een visagist hoort: zwarte wenkbrauwen, dan moeten die wenkbrauwen zwart worden. Zeggen ze tegen mij: krullend haar, dan betekent dat niks. Dan kan ik nog steeds heel freaky dingen doen.'

Christiaan met model Gia in 1981 Beeld Arthur Elgort

De kapsels van Christiaan

Christiaan Houtenbos staat bekend om zijn geometrische en asymmetrische kapsels. Dat kwam zo: toen vrouwen hun haar meer los gingen dragen, werd het knippen steeds belangrijker: 'Mooi maken was niet langer mijn belangrijkste drijfveer. Ik ging het haar beschouwen als iets dat je kon boetseren. Ik wilde weten wat er allemaal mee mogelijk was.' En zo kwamen zijn kapsels in de bloedbaan van de populaire cultuur en werden ze wereldberoemd. Vier daarvan staan op deze pagina's.

Opgeschoren bob

Christiaan: 'Dit kapsel bedacht ik voor runway-modellen. Voor ontwerpers is het belangrijk dat hun profiel en neklijn goed uitkomen. Van oudsher droegen ze hun hun haar daarom opgestoken in een chignon, zo'n croissant van haar. Dat werkte zelden goed. Halverwege de show begon het zooitje in te zakken. Mijn oplossing: de achterkant opscheren. Ik deed dat voor het eerst voor een sessie van de American Vogue in Milaan. Men haatte het. De volgende dag moesten we met dezelfde modellen een show in Parijs doen voor Comme des Garçons. Iedereen vond het geweldig. Toen ik die avond terugkwam bij m'n hotel stond er een rij meisjes die ook zo'n kapsel wilden.'

Beeld Arthur Elgort

De Blockhead

Christiaan: 'Mijn beroemdste kapsel. Het was mede te danken aan Grace Jones (zangeres, model, red.). Zij was mijn achterbuurvrouw hier in New York, en hield wel van een feestje. Op een avond liggen m'n vrouw en ik in bed en klinkt uit het belendende raam: 'Christian, I need a haircut. Now!' Toen ze binnenkwam, had ze een afro. Daar heb ik direct de zijkanten vanaf geknipt - een tondeuse gebruikte ik toen nog niet. Wat overbleef, was een rond torentje van haar. Dat zag er nogal lullig uit. Daarom heb ik de bovenkant er kaarsrecht, als een eierdopje, afgehaald.'

Christiaan: 'Dit kapsel bedacht ik voor Karen Bjornson, toen een bekend model. Zij had altijd een heel scherpe haarlijn. Dat hield ik zo, alleen maakte ik de ene kant veel korter dan de andere. In de modewereld menen ze dat een bepaald gezicht vraagt om een bepaald kapsel, maar dat heb ik altijd onzin gevonden. Het enige wat telt is dat je een kapsel met trots draagt, dat je het owned. Zei ownde het zeker. Ik gaf haar dat kapsel hier in de badkamer en het was direct een enorm succes. Ik zie generatiegenoten van haar er hier op straat nog steeds regelmatig mee lopen.'

Beeld X

Stars and stripes

Christiaan: 'Geschoren kapsels zie je nu overal, maar toen ik dit in de jaren zeventig bedacht, was het echt de grens opzoeken. De aanleiding was een shoot met een Americana-thema: stars and stripes, rood, wit en blauw - aan mij om daar een goeie coupe bij te bedenken. Het idee echter kreeg ik in Moskou. Daar deed ik een van mijn free haircut-sessies (Houtenbos knipt nu en dan gratis voorbijgangers op straat, red.) op het Kremlin-plein. De vrouwen waren prima, maar met de mannen kon ik niets beginnen. Hun haar was te kort. Er viel niets te knippen. Het enige wat ik kon doen was tot op de schedel scheren. Ik stelde me een ster voor en alles wat daarbuiten viel, schoor ik weg. Wanneer het haar weer aangroeide, had je een stervormig kapsel. Het was een radicale haardracht, en het is nooit populair geworden bij een breed publiek.'

Beeld X

Asymetrische bob

Christiaan: 'Dit kapsel bedacht ik voor Karen Bjornson, toen een bekend model. Zij had altijd een heel scherpe haarlijn. Dat hield ik zo, alleen maakte ik de ene kant veel korter dan de andere. In de modewereld menen ze dat een bepaald gezicht vraagt om een bepaald kapsel, maar dat heb ik altijd onzin gevonden. Het enige wat telt is dat je een kapsel met trots draagt, dat je het owned. Zei ownde het zeker. Ik gaf haar dat kapsel hier in de badkamer en het was direct een enorm succes. Ik zie generatiegenoten van haar er hier op straat nog steeds regelmatig mee lopen.'

Beeld X
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden