Kijkwijzer Colombia

De Colombia-kijkwijzer: ook 25 jaar na zijn gewelddadige dood blijft Escobar de hoeksteen van de narcocinema

Terwijl Colombia zich langzaam maar zeker weet te ontworstelen aan zijn oude imago, blijft de stroom films en series over lokale drugsoorlogen juist groeien. Een kijkwijzer.

Narcos actor Wagner Moura.

Scarface liet de wereld in 1983 kennismaken met de rigoureuze mores van de Colombiaanse drugsbendes: als een deal mislukt, komt de kettingzaag tevoorschijn. Maar Brian De Palma’s vroege mijlpaal in het genre toonde slechts enkele Colombiaanse voetsoldaten; de drugsbaron in de filmklassieker, Alejandro Sosa, betrof een Boliviaan.

En dat maakt Romancing the Stone (1984) dé Hollywoodfilm die de Colombiaanse drugsbaron op de filmkaart zette. Als successchrijver Joan Wilder (Kathleen Turner) en avonturier Jack (Michael Douglas) in de Colombiaanse jungle tegenover een legertje boze, bewapende drugssmokkelaars staan, blijkt de joviale, in hawaïhemd gestoken kartelbaas fan van Joans keukenromans: ‘Joan Wilder? Dé Joan Wilder? Muchachos, dit is Juanita Wilder! Je weet wel, van wie ik jullie altijd de romans voorlees!’

Scarface en Romancing the Stone modelleerden ook die ene genrewet: film-Colombianen worden bij voorkeur níét gespeeld door Colombianen. Men neme Amerikaanse (Scarface) of Mexicaanse acteurs (Romancing the Stone), met niet-Colombiaanse tongval.

Het is decennia later nog altijd de meest gehoorde klacht onder Colombiaanse kijkers. Zo ook bij de tv-serie Narcos (seizoen 1 en 2), met de Braziliaan Wagner Moura als drugsbaas Pablo Escobar. Waarom praat die man – een briljant acteur, heus – geen Spaans met lokaal accent? 

Ook 25 jaar na zijn gewelddadige dood blijft Escobar de hoeksteen van de narcocinema: wat filmbiografieën betreft, ligt de baas van het Medellínkartel (op doek onder meer vereeuwigd door Benicio Del Toro in Escobar: Paradise Lost en Javier Bardem in Loving Pablo) ver voor op zijn Mexicaanse opvolger El Chapo, het momenteel in de VS berechte hoofd van het Sinaloakartel. Wie Narcos zag, moet ook de documentaire Sins of My Father (2009) zien, over zoon Juan Pablo jr. Hoe het verder ging met het jochie dat opgroeide te midden van de cocaïneweelde, omringd door gouden machinegeweren en ter tuindecoratie geïmporteerde nijlpaarden.

Colombianen zweren bij de telenovela Pablo Escobar: el patrón del mal, een historisch correctere en diepgravende lokale tv-serie uit 2012 over de drugsbaron, die vergeleken bij de Amerikaanse producties qua aankleding echter wel wat pover is. 

Door het succes van Narcos (van betaalzender Netflix) blijven producenten speuren naar nieuwe, nog onontgonnen verhaallijnen uit de eerste decennia van de drugsoorlog. Zie de Colombiaanse speelfilm Pájaros de verano, over een lokale indianenstam die zich op het drugspad begeeft, die vanaf deze week te zien is in de Nederlandse bioscoop. 

Cocaine Cowboys (2006) boorde nog zo’n nieuwe bron aan. De documentaire over het Miami van de jaren tachtig (destijds op drugsgebied dé toegangspoort tot de VS) vestigde de aandacht op Griselda Blanco van het Medellínkartel, die door het glazen plafond wist te breken door nóg meedogenlozer te werk te gaan dan haar mannelijke collega’s. 

Blanco was een beetje over hoofd gezien door de film- en seriemakers, maar is bezig aan een inhaalrace. In 2018 was er de televisiefilm Cocaine Godmother, met de Welshe actrice Catherine Zeta-Jones in de hoofdrol. En Catalina Sandino Moreno, in 2014 genomineerd voor een Oscar voor haar rol in het bolletjesdrama Maria Full of Grace, gaat de rol van Blanco spelen in de aangekondigde speelfilmproductie The Godmother. Goed nieuws voor Colombiaanse kijkers: zij is wél echt Colombiaanse.

V ging in gesprek met de regisseurs van Párajos de verona, een film over de een inheems Colombiaans volk en de internationale drugseconomie.
‘De films die we tot nu toe hebben gemaakt, verschillen slechts aan de buitenkant’, zegt regisseur Ciro Guerra, ‘maar vanbinnen, op een dieper niveau, zijn ze sterk met elkaar verbonden. Het zijn films over mythen, spiritualiteit, nationale geschiedenis.’

Lees ook de recensie: Pájaros de verano is als een Colombiaans volkssprookje met declamerende dorpsverteller en fraai gekleurde lokale riten ★★★★☆
De oervertelling voert terug naar de allereerste drugstransporten in het Caribische noorden van Colombia.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden