FilmrecensieVitalina Varela

De camera wordt in het magische en rauwe Vitalina Varela vooral gericht op de verschoppelingen ★★★★☆

Pedro Costa schreef het script met de niet-profesionele actrice Vitalina Varela, op wier leven het is gebaseerd. 

De man van Vitalina Varela verliet Kaapverdië om een nieuw bestaan op te bouwen in Portugal, met de belofte haar te laten overkomen zodra het kon. Veertig jaar later is hij dood en zet zij voor een laatste afscheid voor het eerst een blote voet op Portugese bodem. ‘Je bent te laat. Hier is niets voor je’, waarschuwt het ontvangstcomité van schoonmakers aan de voet van de vliegtuigtrap.  

Een beeldschoon tableau is het, deze scène. In schitterend clair-obscur glijdt het licht bijna obsceen langs de gladde rondingen van het vliegtuig. De donkere, verweerde huid van Vitalina's blote voet waar tranen op druppen zou je kunnen aanraken. Het is zo duister - als vlak voor een onweersbui - dat de fletse kleuren van de kleding van de werklui bijna van het scherm spatten.

Het is met dit soort betoverende plaatjes dat regisseur Pedro Costa in het spookachtige Vitalina Varela de kijker verleidt een spookachtig niemandsland te betreden. In een buitenwijk van Lissabon ziet Vitalina Varela wat dat ‘betere leven’ van haar man concreet inhield: een krap huis met een lekkend dak, waar ze steeds haar hoofd stoot tegen de deurposten. Al rouwend onderzoekt ze zijn leven. Zachtjes praat ze tegen zichzelf en tegen een priester die ze nog kent uit Kaapverdië, over het leven, de liefde en de dood. Als een buitenstaander wandelt ze in een donkere onderbuik van een kruip-door-sluip-doorwereld van krappe steegjes waar het altijd nacht lijkt te zijn en mannen - bijna alleen mannen, de voorhoede van de migrantenstroom - ronddolen als geesten. Hoop is hier niet eens meer een herinnering; tijd is hooguit iets wat je moet zien te doden.

Het is dit gebied met deze groep verschoppelingen waar Costa graag zijn camera op richt. Hij schreef het script van de film met zijn niet-professionele actrice Vitalina Varela, op wier leven dit gebaseerd is. De wereld in zijn film is magisch en rauw tegelijkertijd; visueel geïnspireerd door schilders als Rembrandt en Caravaggio geeft hij deze verschoppelingen met die uitgesproken lichtval, die schilderachtige decors en de theatrale composities een krachtige waardigheid. 

Dit is een statement, natuurlijk, maar een zacht statement. Vitalina Varela - die tijdens het filmfestival in Locarno werd bekroond met de prijs voor beste film en beste actrice - is een film die fluistert zoals alle personages in de film. Je moet wel je best doen om te luisteren, maar wie dat doet wordt rijkelijk beloond. 

Vitalina Varela

Drama

★★★★☆

Regie Pedro Costa

Met Vitalina Varela, Ventura, Manuel Tavares Almeida

124 min., in 9 zalen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden