De buurman is niet wie hij lijkt

Tim Robbins heeft een hoofd uit duizenden. Met zijn korte, keurige kapsel oogt hij als het braafste jongetje van de klas....

Tim Robbins speelt in Arlington Road Oliver Lang, een man met een vrouw, drie kinderen en een fijne wagen voor de deur. Oliver Lang heeft altijd een praatje paraat. Hij oogt als het type dat al vriendelijk zwaait wanneer hij een glimp van zijn buren ontwaart.

De casting van Robbins als ideaal ogende buurman is voortreffelijk. De man met het alledaagse gezicht hoeft maar plaats te nemen achter een tuinhekje en hij doet denken aan de gemiddelde Amerikaan.

Er zijn meer redenen om de keuze voor Robbins te huldigen. Oliver Lang is een dubbelzinnig personage. Bij hem zijn gesprekken ook het begin van een mogelijke moord. Elk door Lang uitgesproken woord van liefde is niks meer dan een onwelriekende leugen.

Arlington Road is een film over angst. Een hoogleraar Geschiedenis, Michael Faraday (Jeff Bridges), maakt kennis met Lang nadat Faraday een van diens kinderen op straat vindt, met een zwaar verwonde arm. De hoogleraar, die zijn vrouw verloor door een aanslag, sluit vriendschap met Lang en zijn immer glimlachende vrouw (Joan Cusack). Faradays zoontje bloeit op te midden van Langs kinderen. Het kind krijgt voor het eerst na de dood van zijn moeder weer zin in het leven, en begint zelfs te wennen aan de nieuwe vriendin van zijn vader.

Toch groeit bij Faraday het onbehagen. De man die zich aan de George Washington Universiteit specialiseerde in terrorisme, betrapt zijn buurman vaker dan hem lief is op leugentjes. Kleinigheden vallen hem op, geregeld blijken buurmans woorden leeg.

Het scenario van Ehren Kruger speelt in op de vrees onder Amerikanen voor terrorisme, een angst die oplaaide nadat de Unabomber bombrieven stuurde naar functionarissen van universiteiten en luchtvaartmaatschappijen. Het slotstuk van de film is zelfs een kopie van de werkelijkheid; de bomexplosie is geïnspireerd op de aanslag in 1995 in Oklahoma, beraamd en uitgevoerd door de extreem-rechtse Timothy McVeigh.

Krugers boodschap is even simpel als doeltreffend; mannen als McVeigh zijn in het dagelijkse leven vaders van kinderen, waarmee in de rij bij de buurtsuper even kan worden bijgekletst over een sportwedstrijd, of de prijs van de benzine.

Hoewel de angst voor bomaanslagen vooral een Amerikaanse aangelegenheid is, raakt Arlington Road ook Europese kijkers in het hart. De kraakheldere voorstad, waar de families Lang en Faraday eten en televisie kijken, zou net zo goed een wijk nabij Breda kunnen zijn, of Amersfoort. Kindvriendelijk, schijnbaar van vreemde smetten vrij.

Regisseur Mark Pellington - hij kreeg naamsbekendheid met korte filmpjes en televisieseries die hij voor MTV maakte - benadrukt de onwerkelijkheid van deze idylles. Al vanaf de eerste scène oogt de Arlington-laan als een surrealistisch decor, waar niets is wat het lijkt. Fear thy neighbour is het motto van deze nachtmerrie, waarin een vrolijk feestje bij nader inzien een bijeenkomst van neo-fascisten blijkt te zijn.

Arlington Road is een vrije val in het donker. Ondanks enkele haperingen in het scenario (vanaf welk moment is Faraday eigenlijk onderdeel van Langs morbide plan?), maakte Pellington een dynamische thriller waarin het grote gelijk van de obsessieve hoogleraar door een grote stilte wordt omvat.

De thriller dreunt lang na in het hoofd. Wie de film ziet, zal de rest van de dag zijn gedachten doortrokken weten van die botsing tussen Robbins' minzame lach en Bridges' levenshonger.

De kracht van Pellingtons regie schuilt in de onmogelijkheid om de grillen en strapatsen van de schurk weg te lachen - een gewoonte die bij doorsneewerk vanzelfsprekend is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden