Beschouwing Britpop

De Britten willen ons voor de aanstaande Brexit nog één keer, voordat de grenzen dichtgaan, laten horen hoe het moet

Het festival Lowlands staat een heuse invasie te wachten van Britse muziek. Verse gitaarbands als  Black Midi en Idles, die de woede over het cynisme in de politiek verwoorden. Oudgedienden die nog steeds actueel zijn, zoals New Order en The Good, The Bad & The Queen.  En dan is er nog de nieuwe Britse soul en r&b van Jorja Smith en Nao. Weer of geen weer: met Britpop breekt in Biddinghuizen de zon door.

Leadzanger Joe Talbot en gitarist Lee Kiernan treden op tijdens het Live At Leeds Festival. Beeld Visionhaus/Corbis via Getty Images

Al klinkt het misschien wat dramatisch: het lijkt erop dat we dit jaar op Lowlands een echte Britse invasie gaan meemaken. Zo’n optocht van de allerbeste Britse pop, die doet vermoeden dat die Britse pop toch net weer een tikje vooruitstrevender en trendsettender is dan die uit andere landen. Alsof de Britten ons voor de aanstaande Brexit nog één keer, voordat de grenzen dichtgaan, willen laten horen hoe het moet.

Het is natuurlijk een wat verwarrend begrip: Britse invasie. De beeldspraak werd gebruikt in de jaren zestig, toen The Beatles, The Kinks en The Rolling Stones de Verenigde Staten veroverden en daar de popcultuur voor eeuwig veranderden. En dan was er nog een invasie in de jaren tachtig, toen synthpopbands als Duran Duran, Culture Club en The Human League om onduidelijke redenen populair werden in de VS. En laten we de metalinvasie van Iron Maiden, Def Leppard en Diamond Head uit diezelfde jaren tachtig niet vergeten, die in de VS en de rest van Europa de New Wave of British Heavy Metal werd genoemd.

Britse invasies te over, dus. De ene overrompelt meer dan de andere. De invasie van Lowlands 2019 is subtiel - je moet hem een beetje willen zien. Maar feit is dat we enerzijds een paar ijzersterke nieuwe Britse gitaarbands zien aantreden, die de hoop op goede en dwarse gitaarpop levend houden. En dat anderzijds een stel nieuwe Britse soul, r&b en hiphop voorbijtrekt, die hier en daar al voorzichtig de New Wave of British Soul wordt genoemd. De veelzijdigheid van deze invasie maakt hem zo bijzonder, en veelbelovend voor de 27ste editie van Lowlands.

Maar hoeveel tintelfrisse Britse pop er ook staat geprogrammeerd: dit jaar lijkt ook de Britse popgeschiedenis als een rode draad door het blokkenschema te lopen. De beste Britse gitaarpop van pakweg de laatste veertig jaar horen we terug bij The Good, The Bad & The Queen, Johnny Marr, New Order, Franz Ferdinand en Vaccines. Allemaal staan ze voor een kortstondige glorieuze periode in de Britse popmuziek.

New Order Beeld K2 - Nick Wilson

Laten we het lijntje even trekken van 1979 tot heden. Dan beginnen we bij The Good, The Bad & The Queen, een soort ‘supergroup’ geformeerd door Damon Albarn. Natuurlijk: Albarn is de man achter Blur, die precies 25 jaar geleden het album Parklife uitbracht en vorig jaar nog met zijn Gorillaz in de grootste podiumtent op Lowlands stond. Maar minstens zo’n legende is de bassist in The Good, The Bad & The Queen: Paul Simonon. 

Simonon was bassist in The Clash en het is precies veertig jaar geleden dat die legendarische punkband het meesterwerk London Calling uitbracht. De dubbel-lp heeft net als Parklife van Blur na al die jaren nog niets van de aanvankelijke zeggingskracht verloren. Pure Britse pophistorie, dus. Maar Albarn en Simonon doen in The Good, The Bad & The Queen niet aan nostalgie. Hun repertoire zal vooral bestaan uit werk van hun eerder dit jaar verschenen album Merrie Land, dat vooral een sombere weerslag is van het door Brexit-onzekerheden geteisterde Groot-Brittannië van nu.

Welke band zeker wél zal terugblikken op de eigen muziek van veertig jaar geleden is New Order. Natuurlijk zal hun klassieke discohit Blue Monday (1983) het dak van de tent blazen. En de band, die is voortgekomen uit Joy Division, speelt de laatste jaren steevast Joy Division-liedjes als Love Will Tear Us Apart of Atmosphere: kippenvel verzekerd.

Ook niet wars van nostalgisch sentiment is Johnny Marr, dit jaar voor het eerst op Lowlands. Hoe aardig zijn solowerk ook is, de gitarist weet dat hij niet om die liedjes heen kan die hij in de jaren tachtig samen met zanger Morrissey componeerde voor The Smiths. En reken maar dat How Soon Is Now? en This Charming Man hard zullen worden meegebruld.

Datzelfde gaat zondag gebeuren in de Alpha-tent tijdens Take Me Out, de grootste hit van Franz Ferdinand. Vijftien jaar oud inmiddels maar nog altijd een belangrijke reden om de Schotse band zo’n groot podium te geven. Take Me Out staat voor een periode - ergens tussen 2003 en 2007 - waarin de Britse gitaarpop weer ouderwets glorieerde. Zoals in de jaren zestig met The Beatles, The Stones, The Kinks en The Who en in de jaren negentig met Blur, Oasis, Pulp en Suede. In de jaren nul waren het naast Franz Ferdinand onder meer de Kaiser Chiefs, The Magic Numbers en iets later de Arctic Monkeys die festivals als Lowlands een vrolijk en vooral ook fijn stekelig Brits accent gaven.

Voor het laatst, moeten we daaraan toevoegen. Want leuke, nieuwe, spraakmakende gitaarbands kwamen de afgelopen jaren nauwelijks van de andere kant van het Kanaal. Tot nu dan. Was Lowlands vorig jaar met hetzelfde rijtje ‘oude’ namen als nu gekomen dan hadden we een beetje somber moeten vaststellen dat het gedaan lijkt met de Britse gitaarmuziek. Maar het goede nieuws is dat er dit jaar dus eindelijk weer rumoerig nieuw leven zit in de Britse gitaarpop. En dat we daar getuige van mogen zijn op Lowlands.

Er broeit weer wat daar in de oefenruimten van Zuid-Londen en dat kon ook eigenlijk niet uitblijven. In voor jongeren onzekere tijden was het daar altijd de muziek die redding bood. De beste Britpop ontstond in de tijd dat het conservatisme van Margaret Thatcher en geestverwanten het land in een ijzeren greep hield. Nu de Brexit aanstaande is en een No Deal-versie daarvan veel jonge muzikanten in grote onzekerheid stort, is dat niet anders. Hoe muzikaal verschillend ze ook zijn: Black Midi en Idles verklanken de woede, de onzekerheid en vooral een verzet tegen het cynisme dat de landelijke Britse politiek domineert.

De ingewikkelde maatsoorten en tempowisselingen van Black Midi en de krachtige en lekker meebrulbare woedeuitbarstingen van Idles zullen op Lowlands bewijzen dat de Britse gitaarrock er écht weer toe doet.

En dan maken we nog die golf aan nieuwe Britse soul en r&b mee, die bovenkomt in de maalstroom van de grote Britse hiphop en grime. Artiesten als Jorja Smith en Nao eren de nalatenschap van Amy Winehouse, en geven op hun eigen manier antwoord op het Amerikaanse vrouwenpopgeweld van Billie Eilish en Ariana Grande. 

Jazeker: de Britse pop lijkt weer net zo onontkoombaar én onweerstaanbaar te worden als in de jaren negentig. 

Alles over Lowlands 2019

Billie Eilish, Tame Impala, A$AP Rocky: slechts enkele van de vele artiesten die optreden tijdens Lowlands 2019. Alles wat je moet weten over de 27ste editie van dit festival hebben we hier voor je verzameld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden