Review

De 'borgen' rond Groningen

De Groningse jurist Theodorus Beckeringh (1712-1790) besteedde 33 jaar van zijn leven aan een hobby die uitgroeide tot een levenswerk, een kaart van de provincie Groningen en Ommelanden. De amateur-landmeter en begenadigd tekenaar verdiende zijn geld bij de militaire rechtbank in Groningen, maar zijn hart lag meer en meer bij zijn kaart.

Beeld nvt

Bij WBooks is een vorstelijk boek verschenen, met daarin de wordingsgeschiedenis van Beckeringhs kaart. Je ziet de nijvere man bezig met schetsen en meten - in het boek zijn 98 voorstudies voor de kaart opgenomen. Je ziet wat er is veranderd aan het Groningse landschap, sinds Beckeringh er rondbanjerde.

De atlas van Beckeringh, het Groninger landschap in de 18e eeuw (non-fictie) Onder redactie van Martin Hillenga, Reinder Reinders en Auke van der Woud WBooks; 385 pagina's; euro 39,95.

In 1781 kreeg Beckering het eindelijk voor elkaar dat zijn kaart werd gedrukt - mede dankzij een subsidie van duizend gouden ducaten van de Groningse overheden, een bedrag waarvoor je destijds ook een fraai herenhuis in het centrum van de Martinistad kon aanschaffen. Subsidiëring was destijds nog geen wijdverbreid fenomeen. Dat Beckeringh er wel in slaagde het geld los te peuteren had te maken met zijn eigen positie binnen de Groningse elite. En die laat zich weer aflezen aan wat zijn kaart uiteindelijk beroemd zou maken en de bijnaam 'de borgenkaart' zou verlenen: de rand ervan.

Op die rand staan 24 van de Groningse 'borgen', adellijke landhuizen in de door Beckeringh in kaart gebrachte 'kwartieren' rond de stad Groningen. Een aantal van de subsidietoekenners zag als blijk van erkenning hun eigen borg terug op de rand van de kaart, door Beckeringh fraai en tot in detail vastgelegd. Niettemin zag Beckeringh zich na verschijning van de kaart genoodzaakt in een brief aan stadhouder Willem V om bijstand te smeken, de kosten van de kaart hadden hem aan de rand van de financiële afgrond gebracht.

Het boek zou niet compleet zijn zonder de kaart. Die is, in de originele afmetingen, los bijgevoegd: een sieraad aan elke wand. In het Groninger Museum is nog tot 23 oktober een aan de kaart gewijde tentoonstelling te zien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden