Review

De bijzondere stijl maakt Roelien en Ralien het herontdekken waard

Boek (fictie) - Rolien en Ralien

Drie jaar geleden werd Een dwaze maagd van Ida Simons heruitgegeven. De roman uit 1959 gold als een herontdekking. Nu brengt uitgeverij Cossee de roman Rolien en Ralien (1949) van Josepha Mendels (1902-1995) opnieuw uit. Niet alleen prijkt er weer een afbeelding van een ernstig meisje op het omslag; de boeken kennen meer overeenkomsten.

Foto de Volkskrant

Beide zijn geschreven door een Joodse vrouw die tijdens de Tweede Wereldoorlog veel te verduren kreeg (Simons werd gedeporteerd, Mendels vluchtte naar het buitenland en haar familie overleefde de oorlog niet), maar daarover in hun debuten geen woord. Onderwerp is de kleine binnenwereld van hun hoofdpersonages; bij Simons het meisje Gittel en bij Mendels het meisje Rolien.

Met eenzelfde half-verwonderde, half-ironische blik beschouwen deze buitenbeentjes de volwassenen in hun omgeving. Beiden aanbidden zij een oudere jongedame en alle twee worden geplaagd door een stem die hun nare dingen influistert. Gittels stem, 'Klembem', is een eng monster, maar 'Ralien', de stem van Rolien, is veel gevaarlijker.

Ze dreigt met de dood van een lievelingspop als Rolien niet elke avond het lichtknopje tien tellen vasthoudt. Het meisje moet elke ochtend drie rondjes om de kerk rennen om het geluk van de door haar beminde juf Clara te waarborgen. De opdrachten worden steeds extremer, Rolien verliest het steeds vaker van Ralien.

Schizofrenie, maar ook homoseksualiteit en coming of age zijn thema's die met deze roman in verband zijn gebracht, maar het gaat in Rolien en Ralien veel meer om de taal dan om het thema. Met een paar woorden weet Mendels zich uit te drukken. De zusjes van Rolien zijn 'uitsluitend zusjes van elkaar'. Zo, daar wordt Rolien buitengesloten. Ze verschuilt zich in de plooien van de 'donkerrood fluwelen kamerjapon' van haar juf. Hup, daar breekt de liefde uit. En wat te denken van het omineuze: 'Zij heeft alleen driemaal een dessert gegeten, heeft haar handvalies achtergelaten en is langs de kade gaan wandelen'? Het is ook hier de bijzondere stijl die dit boek het herontdekken waard maakt.

Roelien en Ralien

Fictie
Josepha Mendels
Cossee;
224 pagina's; €18,99.