Column Week in boeken

De Bijlmer is terug: Murat Isiks roman Wees onzichtbaar past in een traditie van enge Bijlmerverhalen

Nederlandse schrijver Heere Heeresma. Beeld Hollandse Hoogte

De Bijlmer is terug. Dankzij Wees onzichtbaar van Murat Isik, over een jeugd in de jaren tachtig en negentig, kan de lezer weer griezelen van hoge flats, excrementen in de lift, louche types op de binnenwegen, en af en toe een klap, door een suizende stilte gevolgd, en dan buurman Rolf die over de balustrade blikt en een man in een plas bloed ziet liggen: ‘Dit is al de tweede springer deze maand.’

Er is een bloemlezing samen te stellen met stukken over de 50-jarige woonwijk in Amsterdam-Zuidoost. Begin jaren zeventig kwam Heere Heeresma er wonen, ‘omdat ik weet dat de mensen te midden van kommer en ellende op hun best zijn’, schreef er Zwaarmoedige verhalen voor bij de centrale verwarming (1973) én in de Bijlemer Post, ‘voor alle bewoners te land, ter zee en in de lift’.

Met vier flessen wodka onderweg naar zijn flat kwam meestervertaler August Willemsen op 10 december 1990 ten val, waarna hij naar het AMC ziekenhuis moest; gebroken heup. Twee jaar later beschrijft hij aan vriendin Marian Plug een prachtige anekdote over buurtcafé Het Pleintje, waar hij om 11 uur ’s ochtends alweer aan de whisky zit.

Zo kennen we de wijk, een schrikbarende topos uit de Nederlandse letteren. Als de Bijlmer een boek was, zei Gerrit Komrij, had het al lang bij de Slegte gelegen. De eerste bewoners moesten zes uur liften om de dichtstbijzijnde wasserette te bereiken. ‘Thans zijn de honderdduizenden bewoners aangewezen op een onbewegwijzerd jaagpad met haarspeldbochten en een tochtige metro die nog het meest wegheeft van de oprit naar Sobibor’. Citaat uit Het boze oog, uit 1983, toen de 5-jarige Murat Isik naar de Bijlmer kwam.

 Criticus en Bijlmerbewoner Anthony Mertens kreeg er op 14 juli 2004 een herseninfarct, en werd na zijn revalidatie een akelig vloekende racist, schreef hij in het memorabele Zwaluwziek. Zeker, Anna Enquist en Eva Gerlach wonen er ook, genietend van de natuur en de rust. Maar dat is de opgekalefaterde Bijlmer anno nu. Daar zit geen sterk verhaal meer in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.