De beste cultuurtips voor januari

Wat valt er komende maand te beleven op cultureel gebied? De Volkskrant tipt de beste films, concerten, voorstellingen en exposities.

Beeld Contact Film

FILM

Op 16 september 2011 blijkt de prijswinnende schrijver Michel Houellebecq (bekend van De Elementaire Deeltjes) opeens verdwenen tijdens een promotietour. De daarop volgende dagen blijft het nieuws in de literaire netwerken en de pers speculaties aanwakkeren. Een brute ontvoering? Een identiteitscrisis? Een aanval van acute schizofrenie? Na een paar dagen verscheen de schrijver weer net zo plotseling als hij verdween. Houellebecq heeft nooit een uitleg willen geven van wat er met hem is gebeurd. Nu is er gelukkig de film The Kidnapping of Michel Houellebecq. Een komische fictiefilm gefilmd in documentaire stijl met Houellebecq zelf in de hoofdrol. Komt de kijker er nu eindelijk achter wat er op die dag in het najaar van 2011 plaatsvond?
Vanaf 8/1 in de bioscoop.

Wie kent de Engelse wetenschapper Stephen Hawking niet? De natuurkundige, wiskundige en kosmoloog lijdt al sinds 1962 aan de ziekte ALS, kreeg toen te horen dat hij maximaal twee jaar te leven had, maar is nog altijd een van de meest toonaangevende astrofysici van onze tijd. Vanaf 15 januari draait de film The Theory of Everything in de Nederlandse bioscopen. Een ontroerend drama over het studentenleven van Hawking, zijn liefdesrelatie met Jane Hawking en zijn gevecht tegen ALS. De film werd geregisseerd door Oscar winnar James Mash en het script is gebaseerd op Jane Hawking's memoires 'Traveling to Infinity: My life with Stephen'.
Vanaf 15/1 in de bioscoop.

Jean-Luc Godard die een 3D film maakt, dat had niemand verwacht in de tijd dat Godard meester van de Franse Nouvelle Vague stroming was en jaarlijks zwart-wit films als À Bout de Souffle, Le Petit Soldat en Pierrot le Fou afleverde. Maar Adieu au langage bewijst dat Godard met z'n tijd is meegegaan. De handtekening van de regisseur is ook nu duidelijk te herkennen aan overlappende gesprekken waarvan maar de helft verstaanbaar is; brutaal afgebroken fragmenten, inserts van foto's en archiefbeelden. Maar daarnaast geeft de eeuwige vormvernieuwer zijn collega's een lesje in wat je allemaal met 3D kan doen: je publiek provoceren bijvoorbeeld.
Vanaf 29/1 in de bioscoop.

Still uit The Kidnapping of Michel Houellebecq. Beeld Contact Film

Houd je meer van Nederlandse films? Dan kan je deze maand je lol op met Michiel de Ruyter. De producenten van grote successen als De scheepsjongens van Bontekoe, De Hel van '63 en Süskind wagen zich dit keer aan een epische, historische avonturenfilm over een van onze meest bekende nationale helden. Een sterrencast mag natuurlijk niet ontbreken: Frank Lammers, Rutger Hauer, Barry Atsma, Roeland Fernhout, Lieke van Lexmond, Egbert Jan Weeber en Tygo Gernandt duiken in het leven van de 17e eeuw.
Vanaf 29/1 in de bioscoop.

Traditiegetrouw vindt tijdens de laatste week van januari het International Film Festival Rotterdam plaats. Tussen 21 januari en 1 februari is het dan ook tijd voor de 44ste editie. Tien dagen lang kunnen filmliefhebbers uit binnen- en buitenland genieten van honderden films. Het programma is nog niet bekend, maar we kunnen u alvast enkele titels verklappen die zeer de moeite waard zijn: Timbuktu van Abderrahmane Sissako, Turist van Ruben Östlund en Tussen 10 en 12 van de Nederlandse Peter Hoogendoorn.
IFFR, Rotterdam, 21 januari t/m 1 februari.

Meer informatie over het IFFR volgt in de Volkskrant.

Beeld IFFR

THEATER

HOOGWATER voorheen LAAGWATER is de nieuwe theatertekst die Wim T. Schippers speciaal voor de Veenfabriek en Adelheid/FemaleEconomy geschreven heeft. Samen met hun acteurs en muzikanten betreedt hij het podium om in de hoedanigheid van pianist, toneelknecht en dirigent van een plaatselijk amateurkoor zijn opwachting te maken. Op geheel Schipperiaanse wijze wordt duidelijk gemaakt hoe snel een schijnbaar logische wereld waarin alles begrijpelijk en overzichtelijk is binnen een tel in totale chaos kan veranderen. Spel: Wim T. Schippers, Titus Muizelaar, Paul Koek, Joep van der Geest, Phi Nguyen, John van Oostrum, Meral Polat. Met medewerking van verschillende koren die per stad verschillen.
Tournee vanaf 3 januari t/m 27 maart.

Het Zwanenmeer is misschien wel het mooiste ballet waar Tsjaikovski ooit de muziek voor schreef. De première was in 1895 voor het Mariinski Ballet en tegenwoordig wordt het nog regelmatig opgevoerd door gerenommeerde gezelschappen. Zo vertokt het Charkov Staats Opera en Ballet Theater hun versie van deze klassieker op zaterdag 10 januari in het Amsterdamse Carré. Het romantische verhaal gaat over de liefde tussen prins Siegfried en prinses Odette. De tovenaar Rotbart heeft er echter voor gezorgd dat de onschuldige meisjes 's nachts in een zwaan veranderen en alleen echte en zuivere liefde kan de betovering doorbreken. Rotbart probeert via zijn dochter Odile, die als twee druppels water op Odette lijkt, tussen de geliefden te komen.
Carré, Amsterdam, 10/1.

Onrendabelen. Mensen die niet mee kunnen in onze 'prestatiemaatschappij', die arm zijn, geen vooruitzichten hebben om iets aan hun situatie te veranderen, maatschappelijk van geen enkele betekenis zijn en die de samenleving alleen maar geld en overlast kosten. De Onrendabelen van Toneelgroep Oostpool gaat over een gezin van mislukkelingen, dat aan de rand van de maatschappij zit te wachten tot iemand hen uit deze uitzichtloze situatie haalt. In deze tragikomische voorstelling komen universele onderwerpen als ongelijkheid, het redden van je eigen hachje en grootse ideeën om de wereld te verbeteren aan bod. Regisseur Joeri Vos viel al eerder op door zijn maatschappelijk geëngageerde theaterstijl. Hij creëert ruimte voor humor, maar schuwt diepgang niet.
Huis Oostpool. Arnhem, vanaf 6 t/m 24 januari.

Een Sneeuw (1983) van Willem Jan Otten is één van de meest gespeelde Nederlandse toneelstukken van na de oorlog. In het stuk wordt vooral gezwegen, figuurlijk gezien dan. Gezwegen over het pijnlijke verleden, over de herinneringen aan het kamp in Indië bijvoorbeeld. En dan is er ook nog de generatie die de oorlog niet heeft meegemaakt. Zij hebben een leven dat beheerst wordt door een verleden dat niet van hun is. Hoe ga je om met zo'n grote olifant die in het midden van de kamer staat? Het Toneel Speelt heeft Een Sneeuw voor de tweede keer opgenomen in haar repertoire, maar een compleet nieuwe cast aangetrokken: Anne Wil Blankers, Joop Keesmaat, Benja Bruijning, David Heijmans Carine Crutzen en Anne Lamsvelt.
Tournee vanaf 3 januari t/m 10 mei.

Vijf sterren kreeg Kasper van Kooten vorig jaar van de Volkskrant voor zijn voorstelling Karakters en nu is hij terug met een reprisetour van zijn show. Karakters is de tweede Cabaroman van Kasper van Kooten. Een zelfbedacht genre: een roman waarop een hele cabaretvoorstelling is gebaseerd. Verhalend cabaret. Of een cabaretesk verhaal. Kasper speelt vijf verschillende Karakters op één groepstherapiereis in Zuid-Frankrijk. De worstelende BN'ers verblijven In een peperdure villa. Onder leiding van de loshandige goeroe Franklin zoeken de vijf verwoed naar zichzelf. Maar ze kijken meer naar elkaar. Joris Henquet schreef vorig jaar in zijn recensie: 'Naast de verrassende verhaallijn bevat Karakters geslaagde trucs met videoschermen (waarop de BN'ers tot leven komen), een aantal schitterende nieuwe liedjes en scherpe verwijzingen naar talloze figuren uit de Nederlandse media. Voor zo veel creativiteit kun je alleen maar een diepe buiging maken.'
Reprisetournee vanaf 6 januari t/m 18 januari.

Kasper van Kooten met Karakters Beeld Bob Bronshoff

LITERATUUR

Op de 20ste editie van het Writers Unlimited Winternachten Festival treden schrijvers vanuit de hele wereld op in meer dan zestig programma's. Van de Engelse Karen Armstrong tot de Ethiopische Maaza Mengiste, van 'onze' Adriaan van Dis tot David Grossman uit Israël, van de Surinaamse grande dame Cynthia McLeod tot de jonge Nederlandse Niña Weijers. Deze lustrumeditie heeft als thema 'At Home': het gaat over thuis zijn in de breedste zin van het woord, variërend van de ruimte die we delen met onze geliefden en familie tot het thuishoren in een gemeenschap of een land. Er zijn boeken te koop, keuzefilms van auteurs worden vertoond, er worden prijzen uitgereikt, debutanten zetten hun eerste stappen op het podium en er is muziek van onder meer Anton Goudsmit, DJ Socrates en Lucky Fonz III. Ga naar het schrijversfeest, bezoek de Leesclub Live, verdiep je in Indonesische literatuur tijdens de Indische Winter Kumpulan en kijk hoe Wim Brands literaire grootheden aan de tand voelt.
Donderdag 15 januari t/m zondag 18 januari. Theater aan het Spui, Den Haag.

Het Nederlands Kampioenschap Poetry Slam bestaat sinds 2002 en maakt deel uit van de Week van de Poëzie. Op het NK Poetry Slam betreden de beste slamdichters van het land in Utrecht het podium. Poetry Slam is de enige poëziewedstrijd waarbij niet alleen de tekst, maar ook de voordracht centraal staat. Het NK bracht in het verleden winnaars voort als Erik Jan Harmens, Krijn Peter Hesselink, Ellen Deckwitz, Kira Wuck, Laura van der Haar en Daniël Vis. Tussen de rondes door is het woord aan een van de grootste Zuid-Afrikaanse dichters van dit moment: Antjie Krog, De avond wordt ondersteund door muziek van The Brahms. Wie zegt dat poëzie suf en saai is?
TivoliVredenburg, Utrecht, 30/1.

Schrijver David Grossman zal te gast zijn on het Winternachten festival. Beeld EPA

CONCERTEN

Ieder jaar maakt Amsterdam Sinfonietta een landelijke nieuwjaarstournee onder de naam Breder dan klassiek. Binnen dit programma treedt het ensemble op met artiesten van buiten de klassieke wereld. Afgelopen januari kregen de strijkers en De Dijk negen zalen uitverkocht. In voorgaande jaren waren onder anderen Ellen ten Damme, Karin Bloemen, Bobbie McFerrin en Robby Lakatos te gast. In 2015 is het de eer aan de Italiaanse pianist en componist Ludovico Einaudi. Behalve minimalistische klassieke muziek componeert hij veel filmmuziek en soundtracks. Hij brak definitief door met zijn ontroerende soundtrack voor de film Intouchables (2011) en trailermuziek voor Black Swan (2010). Samen met Amsterdam Sinfonietta gaat Einaudi terug naar zijn muzikale wortels. Die liggen bij Monteverdi, Luciano Berio en Bach, maar er is ook genoeg ruimte voor Einaudi zelf.
Tournee van 8 januari t/m 18 januari.

Voor veel mensen is januari een vervelende maand: geld op, nog lang geen vakantie, het is koud en feestdagen zijn in geen velden of wegen te bekennen. Voor muziekliefhebbers is er een groot lichtpunt tijdens deze gure weken: Eurosonic Noorderslag in Groningen. Eurosonic Noorderslag bestaat uit een showcasefestival en muziekconferentie. De muziekconferentie bestaat uit een programma van 150 panels, keynotes, interviews, workshops, diners, pitches, feestjes en vergaderingen over de laatste ontwikkelingen in de internationale muziek, media en interactieve sector, maar tijdens het vier dagen durende evenement. Er is vooral lekker veel aandacht voor (nieuwe) Europese muziek. Wat dacht je van electro en punk van het Oostenrijkse BILDERBUCH, rock van Die Nerven uit Duitsland, technoklanken door Kiasmos uit Ijsland of onze eigen Nederlandse Yuko Yuko?
14 t/m 17 januari op verschillende locaties in Groningen.
eurosonic-noorderslag.nl

Een aantal muzikanten die in 2006 als jong talent op Eurosonic Noorderslag stonden en daarna wereldwijd doorbraken onder de naam The Kooks, spelen eind januari in de Heineken Music Hall in Amsterdam. Door hun succes werden ze in de loop der tijd gedwongen kleine alternatieve zaaltjes te verruilen voor plekken waar meer mensen in kunnen. De mannen uit het Engelse Brighton weten zich te onderscheiden van hun indie-tijdgenoten door te flirten met andere muzikale stijlen als reggae, rock en pop. Onlangs bracht de band hun vierde album, Listen, uit. Na bewezen hits uit het verleden als 'Naive', 'Ooh la' en 'Shine On' stelt ook dit nieuwe album niet teleur.
Heineken Music Hall, Amsterdam, 31/1.

De Italiaanse pianist en componist Ludovico Einaudi. Beeld AGF

DANCE

En dan komt er toch echt een einde aan Club Trouw. Het team dat eerder Club 11 in het voormalige Post CS gebouw op de kaart zette, liet in 2009 het oog vallen op de voormalige drukkerij aan de -tot dan toe- kleurloze Wibautstraat in Amsterdam. Aanvankelijk kregen ze een vergunning voor twee jaar, die daarna nog twee keer verlengd werd. Nu moet er plaats gemaakt worden voor een Studentenhotel. Wat zullen we de rauwe nachten vol electro, house, vrienden, nachtvlinders, videoprojecties en Fritz-kola missen. Nog een keer kan je dansen totdat je er letterlijk bij neer valt tijdens Until the Music stops. Van vrijdag tot zondag 4 januari wordt er nog een keer gedanst en geflirt. De line-up is geheim, maar Trouw kennende zal het niet teleurstellen.
Club Trouw, Amsterdam, 2/1 en 3/1.

Voor Techno ga je naar Eindhoven. In het Klokgebouw kan je op 31 januari van 22.00 tot 08.00 losgaan tijdens Awakenings. De line-up is niet misselijk met namen als Joran van Pol, Gaiser, De Sluwe Vos, Nina Kraviz, Karotte en Dave Clarke.
Klokgebouw, Eindhoven, 31/1.

EXPOSITIES

In 2015 staat het werk van de Duits/Engelse kunstenaar Tino Seghal centraal tijdens het speciale programma: A year at the stedelijk. De tentoonstelling met Seghal's werk ontvouwt zich in 12 delen, gedurende 12 maanden. Iedere maand wordt een ander werk van Seghal gepresenteerd, dit gebeurt steeds in een andere museumzaal. De tentoonstelling kent een spanningsboog; het begint subtiel en rustig, daarna worden de werken steeds opvallender en omvangrijken om in de zomer tot een hoogtepunt te komen. Daarna worden de werken steeds kleiner en kleiner totdat de tentoonstelling in december volledig verdwijnt. Bij Sehgal is het kunstwerk een live ontmoeting tussen kunstwerk en publiek. Seghal maakt geen objecten, maar creëert 'situaties' in het museum, waarbij dansers en figuranten specifieke handelingen uitvoeren en soms de bezoeker aanspreken. Hij presenteerde zijn werk o.a. op de Biënnale van Venetië, in het Guggenheim Museum, New York en Tate Modern, Londen.
Stedelijk Museum, Amsterdam, vanaf 1 januari t/m 31 december 2015.

Leo Gestel behoorde samen met Piet Mondriaan en Jan Sluijters tot de belangrijkste vernieuwers van de Nederlandse schilderkunst. De felgekleurde landschappen en provocerende naaktportretten die zij rond 1910 schilderden zorgden voor grote opschudding in de Amsterdamse kunstwereld die er tot op dat moment een stuk bravere en klassiekere stijl op nahield. Gestel liet zich steeds weer inspireren door de nieuwste modernistische stromingen uit Parijs: pointillisme, fauvisme, kubisme en futurisme. Hij hield er een bohemien levensstijl op na en wisselde Amsterdam, Laren, Bergen, de Beemster en Blaricum af met oorden als Mallorca, Duitsland, Italië en Vlaanderen. Vanaf 25 januari toont Singer Laren het beste werk uit het oeuvre van Leo Gestel middels de tentoonstelling: Leo Gestel. De mooiste modernist.
Singer Laren, Laren, vanaf 25 januari t/m 25 mei.

Beeld Leo Gestel

Laatste kans: bezoek voor het te laat is de tentoonstelling Modern Times in het Rijksmuseum. Tot 11 januari kan je meer dan 400 zeldzame foto's van wereldberoemde fotografen zoals Jacques-Henri Lartigue, László Moholy-Nagy, Man Ray, en Ed van der Elsken bekijken. Naast het aanschouwen van de portretten, stadsgezichten en landschappen zelf, wordt er ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van fotografie gedurende de 20ste eeuw: de opkomst van de journalistieke fotografie, amateurfotografie, kleurenfotografie, mode- en reclamefotografie en fotografie als kunst. Tevens is dit de openingstentoonstelling van de vernieuwde Philipsvleugel van het Rijksmuseum, dus als je vooral geïnteresseerd bent in het gebouw is het ook de moeite waard om nog even te gaan.
Rijksmuseum, Amsterdam, t/m 11 januari.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden