De beste borduurders ter wereld

Misschien is het wel de grootste industrie van Bombay: borduren voor de internationale modehuizen. Maar de glamour van de ontwerpers straalt niet op de bedrijfjes af.Door Rob Vreeken..

Eén vrouw, Sumangali Gada, is de schakel tussen tweehonderd half- ofniet-geletterde moslims in Bombay, India, en de top van de internationalehaute couture. Wat deze mannen, in kleermakerszit achter hun lagewerktafels, voor 300 rupees (nog geen vijfenhalve euro) per dag bij elkaarborduren, is naderhand te zien op de catwalks in Milaan en Parijs, in deglimmende brochures van Cavalli en Ralph Lauren, op de cover van Vogue.

Iedereen heeft het over call centers in India en over BPO,outsourcing van diensten, zegt Nitai Mehta, de echtgenoot van deschakel. Maar niemand heeft het over onze bedrijfstak. Wij zijn de echteBPO! Wat wij doen is ook outsourcing. En we zijn gigantisch. Alleen al indeze stad verrichten 100 duizend tot 300 duizend mensen borduurwerk.

Borduren is waarschijnlijk de grootste industrie in Bombay, zegt NitaiMehta, een bescheiden man van 39 jaar die vriendelijk beweert: Wij zijnzon beetje de beste van India.

Het bewijs daarvan kan, in zijn rommelig kantoortje in de wijk Colaba,worden doorgebladerd. Het promo-fotoalbum toont modellen op de catwalk vanVersace. Angelina Jolie op het omslag van Vogue. Modellen in de SundayTimes. Mariah Carey in een bovenmodaal jurkje. Voor allen geldt dat in hunkleding kraaltjes, glitters, ragfijne spiegeltjes of ander borduurwerk isverwerkt van Adity, het bedrijf van Mehta en Gada.

Ik kan me de eerste keer nog herinneren dat Sumangali bij ons kwam.Een jonge, moderne vrouw die overal aanbelde met haar koffertje, zegtFrans Ankoné, een Nederlandse modespecialist met veel Indiase ervaring.Het was 2000, 2001, ik werkte bij Romeo Gigli in Milaan. Ze was heelgoed. Aan haar presentatie zag ik meteen dat ze echt iets konden. Daarnais het heel snel gegaan. Nu hebben ze alle topmerken: Donna Karan, Céline,Dolce & Gabbana, Cavalli, Gucci. Niet alleen prêt-à-porter, ookhaute couture.

Op het bedrijfje in Colaba straalt die glamour niet af. Een vervallen,smerige entree (niet de schuld van Mehta, maar van Bombays idiotehuurbescherming) leidt naar een rommelig kantoortje op de eerste etage metdaarnaast een kleine werkruimte voor de borduurders, een van de drieateliers van Adity. Er staan dertien tafels met elk vier mannen er omheen.

Zij hebben een beroep dat overal in India in woningen en kleinewerkplaatsen wordt beoefend. Vaak door kinderen, altijd door mannen, voorhet overgrote deel door moslims. India is hét borduurland van de wereld.Wie de rijk versierde saris ziet en andere Indiase vrouwenkleding, kanzich daar iets bij voorstellen.

De afgelopen maanden ondernamen de autoriteiten in Bombay actie tegende kinderarbeid in de borduurateliers. Honderden kinderen werdenbevrijd, ondernemers werden gearresteerd. Kinderarbeid komt in Bombayminder voor (en wordt minder getolereerd) dan op het platteland en in dekleine steden van India.

Adity heeft geen kinderen in dienst. Mehta en Gada betalen ookaanzienlijk meer dan in de branche gebruikelijk; 300 rupees is écht veelvoor werk op dit niveau. Kinderarbeid zou (hoewel Mehta er eengenuanceerde mening over ventileert) ook niet passen bij een echtpaar datin zijn vrije tijd sociaal werk doet.

De voornaamste reden is echter dat Adity topkwaliteit moet leveren. Hetpersoneel dient geschoold te zijn in het vak en ervaren. Adity moettegemoetkomen aan de hoge eisen van Europese en Amerikaansetop-modeontwerpers.

Sumangali Gada, die de marketing doet, gaat elk jaar twee keer naar deVS en vier, vijf keer naar Europa: Milaan, Parijs, Florence. Amsterdam,Londen. Ik ontmoet daar de ontwerpers en hou vooral mijn ogen goed open.We houden de trends bij.

Aanvankelijk liep Gada alle belangrijke modeshows af, tegenwoordighoeft ze niet zo nodig meer. Te veel mensen, te veel drukte, zegt deinwoonster van de drukste stad ter wereld. Bovendien: ze komen nu naarons toe, in plaats van andersom. Thuis volgt ze de vaklectuur; bladenals Collezioni Trends liggen op tafel.

Een enkele oprisping van de Indian Look daargelaten, speelt hetIndiase ontwerpen op de westerse kledingmarkt geen enkele rol, geenenkele, volgens Ankone, oud-moderedacteur van The New York Times.

Het vaststellen van het uiteindelijke ontwerp is bij Adity eenwederzijds proces, zegt Mehta, die zich in Bombay bezighoudt metdesign en productie. Het basisidee komt van de eigen ontwerpster ShamaKulkarni of van de klant zelf, en wordt vervolgens met een-tweetjes tussenIndia en overzee verder verfijnd.

Het is een van de redenen dat zakendoen met India tegenwoordig veelbeter gaat, zegt Frans Ankoné, India-gek sinds dertig jaar. Een mijlop zeven was het vroeger. Nu, met e-mail en snelle koeriers, loopt allessoepel. De betrouwbaarheid van de producenten is verbeterd.

Ook de economische hervormingen sinds 1991 hebben geholpen, vindt NitaiMehta, al weet hij niet uit eigen ervaring hoe het voor die tijd was. Dejurist nam het toen nog geheel op de Indiase markt gerichte familiebedrijfpas in 1995 over. De export dateert van de laatste paar jaar.

Aan het beginpunt van het productieproces van Adity doet demondialisering zich al evenzeer gelden. Een belangrijk deel van degrondstoffen, een hoogwaardig kristal, haalt Mehta uit Oostenrijk. Degeborduurde onderdelen gaan naar Europa, waar ze worden geassembleerd methet kledingstuk (waarvan het textiel ongetwijfeld ook al een hele reis overde wereld achter de rug heeft).

De Indiase export van borduurwerk beperkt zich niet tot hethoogwaardige segment dat Adity vertegenwoordigt. De westerse confectieheeft lagelonenland India al geruime tijd ontdekt. Mehta schat dat eenderdevan de branche leeft van de export, en dat het borduren werk biedt aan 10tot 12 miljoen mensen. Omdat het werk veelal gebeurt in de informele,niet-geregistreerde sector, zijn exacte cijfers niet bekend.

Steeds meer mensen gaan dit doen, zegt Irshad Ahmed Khan, een35-jarige werknemer van Adity. Het is een vak dat je snel kunt oppikken.Door de armoede gaan veel kinderen het doen.

Zelf begon Khan op zijn twintigste. Hij komt zoals veel van zijncollegas uit Noord-India en trok naar Bombay vanwege de kansen die deborduurindustrie bood. Zijn grote ambitie is een eigen bedrijfje beginnen,daar spaart hij voor. Ooit hoopt hij de sprong te maken naar de export.

Voor Adity bestond die sprong uit een vliegticket voor Sumangali Gada,voorzien van alleen haar stalenboek. Moeilijk hoor, zegt FransAnkoné. Twee weken op je hotelkamertje zitten en dan bellen, bellen,bellen, tot je eindelijk een afspraak hebt. En dan maar hopen dat het ookmet de juiste persoon is. Er zijn wel beurzen, maar dat werkt bij ons niet.Het gaat allemaal om persoonlijk contact, om je eigen daadkracht en push.En ze zijn echt ontzettend goed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden