ReportageBerlinale

De Berlinale is dol op engagement en filmsterren. Maar de combinatie loopt niet altijd soepel

Het grootste Europese filmfestival na Venetië en Cannes, is graag politiek. Ook Minamata, met Johnny Depp, is een ideale Berlijn-film

Johnny Depp is in Berlijn voor de film Minamata.Beeld Reuters

Wat staat er nou op haar handen? Als de cast en crew van Persian Lessons zaterdagmiddag poseren op de rode loper, kijkt de Duitse actrice Luisa-Céline Gaffron somber, en ze houdt haar handpalmen naar de flitsende camera’s gedraaid. Met ballpoint zijn in grote blokletters negen namen geschreven – die van de slachtoffers van de aanslag in Hanau die twee dagen eerder plaats vond.

Opnieuw wist het bloedbad dat de verwarde man met extreem-rechtse sympathieën aanrichtte in de Duitse stad zo’n 500 kilometer verderop de Berlinale-bubbel even te doorbreken. De 70ste editie begon al met een minuut stilte voor de slachtoffers, en festivaldirecteur Mariette Rissenbeek benadrukte in haar openingsspeech donderdag de schaduw die het wierp over het festival. ‘De Berlinale symboliseert vrijheid, tolerantie, respect en gastvrijheid.’

Dat iemand bij Persian Lessons iets van een statement zou gaan maken was te verwachten: de film speelt zich af in een concentratiekamp tijdens de Tweede Wereldoorlog. Regisseur Vadim Perelman vertelt het verhaal van een man die, vlak voordat hij gefusilleerd dreigt te worden, schreeuwt dat hij niet Joods is, maar Perzisch. Het redt zijn leven, maar maakt het ook veel ingewikkelder. Een hoge Duitse nazi-officier wil namelijk Farsi leren, waarna Gilles dan maar een complete taal verzint.

Het klinkt als een half Holocaust-sprookje, maar is ‘geïnspireerd op ware gebeurtenissen’. Persian Lessons is een film die de kijker het ene moment executies en naakte lijken voorschotelt, en het andere een nazi-officier die een van zijn superieuren belachelijk maakt vanwege diens kleine piemel. Het deed het Duitse publiek tijdens de feestelijke première in het Berlinale Palast nu en dan opgelucht in lachen uitbarsten.

Dat gebeurde vaker dan Perelman had verwacht. Maar, zo vertelde de geboren Oekraïner van Joodse afkomst tijdens de persconferentie, hij had de kampcommandanten juist afgeschilderd als mensen die elkaar belachelijk maken, jaloers zijn en verliefd worden, om ze herkenbaar te maken. ‘Zodat het publiek zich ermee kan identificeren en denkt: dan zou ik dat andere misschien ook kunnen doen.’ De Duitse acteur Lars Eidinger benadrukte het belang van films over de Tweede Wereldoorlog. ‘Zeker nu, omdat we kunnen zien hoe snel de geschiedenis zich zou kunnen herhalen.’ Hij moest zelfs een traan wegvegen. ‘Onze maatschappij is zo vergiftigd door haat en wrok.’

Engagement en filmsterren: precies wat de Berlinale graag ziet. Het grootste Europese filmfestival na Venetië en Cannes, is graag politiek. Ook Minamata is daarmee de ideale Berlijn-film: daarin speelt Johnny Depp persfotograaf Eugene Smith, die met zijn foto’s in de jaren zeventig een gifschandaal in Japan wereldwijd onder de aandacht wist te brengen. Het is Depp op zijn Deppst: opnieuw is hij een aan drank en drugs verslaafde, aan lager wal geraakte man. Hij staat ook op de aftiteling als producent van het onevenwichtige drama, waarin de violen met regelmaat vet aanzwellen.

Daar moet iets van persoonlijk vuur zitten dus, maar Depp, de grootste filmster die de Berlinale bezoekt, doet niet aan emotionele betogen. De acteur, hoed op, een zwarte zakdoek om zijn nek en in geruit overhemd, begon tijdens de persconferentie monotoon aan zinnen die hij zelden afmaakte. Gevraagd naar de sociale verantwoordelijkheden van acteurs begon hij over de I Ching, en ‘de kracht van het kleine’ die grote veranderingen kan veroorzaken. Hij mompelde iets over ‘verhalen die verteld moesten worden’ toen een journalist hem vroeg naar zijn interesse in het onderwerp.

‘Nu is hij te bescheiden hoor’, besloot regisseur Adrew Levitas Depps engagement dan maar scherper te onderstrepen. ‘Dat Minamata van de grond kwam, heeft alles te maken met zijn hart en passie.’

De beste film van hoofdcompetitie is First Cow. In de Amerikaanse western beginnen twee mannen aan een handeltje in een soort oliebollen, met gebruik van gestolen melk. Regisseur Kelly Reichardt ontleedt de wortels van de Amerikaanse maatschappij met humor en een scherp sociaal-politiek inzicht. Dat de film een succes zou zijn, is echter geen verrassing: tijdens de wereldpremière in Sundance werd hij al goed ontvangen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden