De Bende van Venlo zit vol met gemiste kansen

De Bende van Venlo door Het Kruis van Bourgondië. Regie Guido Wevers. Gezien 4 juli in Hal 4 Rotterdam, daar nog tot en met 13 juli....

En ja hoor, ook het Journaal was er weer, bij de première van De Bende van Venlo. Zodra een theatergroep een actueel onderwerp ter hand neemt - Srebrenica, Emily, een echt bestaande jeugdbende - springen alle media erop af en is de groep verzekerd van een vol huis.

Er is niets tegen al die aandacht, zeker niet als de voorstelling zelf aanleiding geeft tot discussie. Bij De Bende van Venlo zal die discussie hooguit gaan over hoe het mogelijk is dat theatermakers met enige staat van dienst zich zo kunnen vergalopperen. De Bende van Venlo is een opeenhoping van misverstanden en niet benutte kansen.

De Maastrichtse theaterwerkplaats Het Kruis van Bourgondië heeft de laatste twee jaar eigenzinnige producties gemaakt met een warm hart voor de eigen streek.

De door drank, drugs en seks gevoede criminele jeugdbende moet bijna een ideaal onderwerp zijn voor theater over het uitzichtloze bestaan van jongeren in een stad als Venlo. Over hoe verveling kan leiden tot moord en doodslag - Venlo als metafoor voor een samenleving waarin geweld steeds vanzelfsprekender wordt.

Als een theatermaker daar iets over wil zeggen, moet hij allereerst flink afstand nemen van zijn onderwerp. Daarnaast moet hij de nodige relativering kunnen opbrengen en het probleem van geweld onder jongeren sterk stileren, waardoor het een universele vertelling kan worden.

Het probleem is echter dat de Bende van Venlo echt heeft bestaan en een verzamelnaam was voor een paar weerzinwekkende types, zó gestoord dat hun achtergrond en psychische nood je volledig koud laten.

Regisseur Guido Wevers heeft keer op keer benadrukt dat zijn stuk fictie is en ver van de realiteit staat. Dat doet het niet, sterker nog: de vier hoofdpersonen zijn exact gemodelleerd naar de vier belangrijkste bendeleden Franky P., Sanny P., Sjakie H. en Astrid van B.

Ze heten hier weliswaar anders, maar zijn wel degelijk kopieën ervan. De flarden tekst over de rechtszaak zijn citaten uit het requisitoir van de officier van justitie. De stad waar het allemaal gebeurt, wordt zo beschreven dat het alleen over troosteloos Venlo kan gaan.

Voor wie niet op de hoogte is van wat er daar precies is voorgevallen, is de voorstelling een compleet raadsel. Wat we te zien krijgen is een poging tot montagetheater van tekst, beeld, geluid, muziek en mime.

Vier afgestompte en lamlendige personages lopen wat rond in deze collage en verdoen hun tijd met bier drinken, een beetje spuiten en snuiven, autorijden en seks. Bendeleider Franky graait voortdurend in het kruis van Astrid, Astrid pijpt hem op de motorkap. Hier en daar is een monoloog te horen waarin zo'n boefje iets vertelt over zijn eenzame jeugd en zo.

Wevers heeft een rapper ingehuurd om van De Bende van Venlo eigentijds muziektheater te maken. Raymond Tijssen is een prima rapper die de voorsteling af en toe een beetje oppept. Maar hij moet zich behelpen met hopeloze teksten als Spuiten hier is toegestaan/Is dat je lul of een banaan?

In de 'spannende' momenten waarop het tuig uit moorden gaat, horen we hoorspelgeluiden als piepende deuren en glasgerinkel. Je verwacht waarachtig dat in de volgende scène Paul Vlaanderen opkomt. Een echte brommer, een heuse auto, drie mannen onder de douche, lockers die denderend naar beneden knallen: de theatrale effecten zijn legio, maar leeg.

De advocaat van de echte Astrid van B. wil door een kort geding gedaan krijgen dat de op haar geïnspireerde rol in het stuk wordt geschrapt. De toneel-Astrid zou een te vertekend beeld van de echte Astrid geven. Als ik haar was zou ik me niet druk maken - het sop is de kool niet waard.

Hein Janssen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.