De Belle van Zuylen en windturbines

Ze zou het Groene Hart van Nederland voorgoed veranderd hebben. Als bij Utrecht de Belle van Zuylen was gebouwd – een pistachegroene, diabolovormige, 262 meter hoge ‘verticale stad’ (in de woorden van projectontwikkelaar Burgfonds) – zou ze al op kilometers afstand de horizon hebben gedomineerd....

Maar de crisis gooide roet in het eten. Utrecht durft niet meer. Het risico dat ambtenaren jaren werk steken in een project dat uiteindelijk niet doorgaat, is te groot. ‘Een emotionele strop’, noemde Burgfonds-directeur Peter Ruigrok de beslissing een week geleden.

Ook architectuurenthousiasten en liefhebbers van vooruitgang zijn misschien teleurgesteld. Belle is uitdagend. Met een gevel die zelf energie zou opwekken, met het benutten van opstijgende lucht en van water dat op het gebouw valt. Met woningen, kantoren, theaters, een museum en een hotel. Zou je het allemaal horizontaal neerzetten op Vinex-dichtheid (de Belle zou in het hart komen van Leidsche Rijn) dan had je 42 hectare nodig, aldus Ruigrok, en nu maar 1,7. Hij hoopt het plan aan een andere gemeente te slijten.

Je zou ook kunnen zeggen dat het project een voorbeeld is van een als progressief idee vermomde architectonische uitwas, omhelsd door een al te citymarketinggerichte plaatselijke wethouder. Sinds de crisis klinkt de kritiek op megalomane bouwplannen veel luider. De vraag is of architecten zich niet moeten herbezinnen op hun taak, en hun eigen maatschappelijke verantwoordelijkheid moeten nemen. In dit geval wellicht door ook de gevolgen voor de omgeving, het landschap, in ogenschouw te nemen.

Minister Jacqueline Cramer van VROM reageerde verheugd op het afblazen van de bouw. De verkeerde toren op de verkeerde plek, had ze hem al eerder genoemd. Maar in de Nederlandse verhoudingen is het vreemd genoeg tot nu toe de gemeente die uiteindelijk de beslissing neemt over al dan niet hoog bouwen. Ook al zie je de gevolgen ervan gemeenten, zelfs provincies verderop.

Cramers blijdschap moet wrang zijn voor Urk. Daar gebeurt precies het omgekeerde. Het kabinet, dus ook Cramer, heeft besloten een enorm windturbinepark te bouwen op een dijk vlak voor het stadje. Er komen tachtig tot honderd bakbeesten van bijna 200 meter hoog. Havensilhouetten, vergezichten, de rust van het grote open IJsselmeer, het wordt allemaal opgeofferd aan de bouw van wat eufemistisch windmolens wordt genoemd. Ook elders doet de schoonheid van het landschap er opeens niet meer toe als het om windturbines gaat. Want die zijn goed voor het milieu, en dan is menigeen plots met blindheid geslagen. Natuur- en milieuorganisaties houden zich stil, want de strijd tegen CO2-uitstoot gaat voor landschappelijke schoonheid.

En Urk? Tsja, niet de vierde stad van het land, dus een quantité négligeable. Dat er eeuwenoud erfgoed wordt vernietigd, wat maakt het uit. En het ene Hollandse landschap is blijkbaar het andere niet.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden