InterviewMolchat Doma

De Belarussische band Molchat Doma verzacht onze uitzichtloosheid met peilloos treurige liedjes

De bandleden van Molchat Doma weten met hun steenkoude liedjes het zinloze bestaan te injecteren met een beeldschone romantiek. Je ziet vanzelf het grauwe beton van de voorsteden van Minsk waar zij zelf leven.

Molchat Doma Beeld Kanaplev + Leydik
Molchat DomaBeeld Kanaplev + Leydik

Bij sommige popmuziek krijg je de beelden er als het ware bijgeleverd, alsof er een pakketje videobestanden in het bewustzijn wordt geopend. Draai de steenkoude muziek van de Belarussische band Molchat Doma en je ziet vierkante, betonnen flatwijken opdoemen in de ochtendsmog. Je ziet arbeiders in een dodenmars de fabrieksgebouwen binnengaan. En als u geluk heeft, dan filmt de drone van uw geestesoog in vogelvlucht ook een aantal van die megalomane Sovjetgedenktekens. Droefgeestiger kan het niet worden.

Nu denkt u misschien: laat dat Molchat Doma maar aan mij voorbijgaan. Maar dat zou een vergissing zijn. Want die droge, traag plukkende baslijnen van bandlid Pavel Kozlov zijn behalve verdrietig ook erg prachtig, en op een wonderlijke manier troostend. En de monotoon voorgedragen Russische dichtregels van zanger Jegor Sjkoetko mogen ijzig zijn, ze balsemen tegelijk de ziel.

In de verstilde treurigheid van Molchat Doma gloort ook de romantiek: de koele schoonheid van het existentialisme en de wetenschap dat de mens ronddoolt in een uitgestrekte nietsigheid. Een beetje dat gevoel dat de westerse mens kietelde ten tijde van de Koude Oorlog, vooral in de jaren tachtig. Toen er ook een soort pandemie door de maatschappij trok, een van oproer en woede maar vooral van angst voor het einde der tijden in de vorm van een atoombomontploffing. Het had allemaal toch geen zin.

Een bewogen en angstaanjagende tijd die – je zult het altijd zien – de mooiste popmuziek opleverde. Het gecultiveerde doemdenken werkte in de vroege jaren tachtig door in postpunk, gothic rock en de koele synthpop van The Cure, Siouxsie and the Banshees, Depeche Mode en natuurlijk Joy Division. Muziek die van de grootste troosteloosheid pure poëzie wist te maken. Precies die muziek blaast Molchat Doma nieuw leven in.

Molchat Doma - Live in Scala Londen, 2019 Beeld Martin Pedaja
Molchat Doma - Live in Scala Londen, 2019Beeld Martin Pedaja

Een beetje Oostblok

De band doet dat niet uit nostalgische overwegingen of vol verlangen naar vervlogen en zalig sombere tijden. Molchat Doma lééft onze weemoed en misschien zijn de liedjes om die reden zo krachtig en authentiek. Wanneer de drie Belarussen uit hun beslagen ramen kijken zien zij de grauwheid van het voormalige Oostblok van Europa in het alledaagse bestaan. Molchat Doma houdt zich staande in Belarus, een land dat leeft onder het autoritaire bewind van Alexander Loekasjenko en waar het nog altijd een beetje Oostblok is.

Jegor Sjkoetko en gitarist Roman Komogortsev gaven hun band in 2017 een veelzeggende naam. Molchat Doma betekent zoiets als ‘de stille huizen’ en slaat op de woonsituatie van veel jonge Belarussen. Aan de randen van steden als Minsk, waar Molchat Doma vandaan komt, zijn na het Sovjet-tijdperk met een soort voorgefabriceerde massaproductie enorme flats gebouwd. ‘Er zijn zó veel van die woningen dat het bijna eng is geworden’, laat de band vanuit Minsk weten. ‘Het ontwerp is grauw en miserabel, Minsk staat helemaal vol met dit soort betonnen dozen. Het idee dat in al die dichte dozen mensen zitten, vonden wij altijd angstaanjagend. Zo kwamen wij op onze bandnaam.’

Wie Molchat Doma wil spreken moet zich in bochten wringen. Met de band openlijk van gedachten wisselen, fysiek of telefonisch, gaat niet zo makkelijk want de heren beheersen in de eerste plaats het Engels niet. Een mailtje sturen kan wel: de vragen worden door een vertaler omgezet naar het Russisch, de antwoorden naar het Engels. Sowieso is schriftelijk contact handig, want Molchat Doma vindt het prettig om over de antwoorden na te denken. Sommige zaken liggen gevoelig in Belarus, zeker na de massale protesten die vorig jaar met geweld werden onderdrukt. ‘Molchat Doma gaat niet in op politieke zaken’, laat de band voorafgaand aan het mailverkeer nog weten. Begrijpelijk.

Molchat Doma is ook geen politieke band, vinden ze zelf. De teksten gaan over ‘huiselijke romantiek, ontmoetingen en relaties’, en ‘de absurditeit van het leven’. Een diepere betekenis mag de luisteraar zelf uit de liedjes opgraven. Dat loont wel de moeite, want neem bijvoorbeeld het prachtige nummer Volny, dat eind vorig jaar de nieuwe plaat Monument aankondigde. Een gitaar galmt in een peilloos sombere melodie over een tikkende drumcomputer, een synthesizer in mineur tekent lange lijnen naar een verre horizon. In de clip bij het nummer glijdt een camera over de ruïnes van de nucleaire spookstad Pripjat, waar na de ramp bij Tsjernobyl in 1986 geen mens zich meer durft te begeven. Jegor Sjkoetko laat zijn gedachten de vrije loop, in zweverig en onweerstaanbaar Russisch. Vrij vertaald: ‘De aarde huilt, een noodweer zal ons uiteen drijven. Daar waar de dood is, daar zal ik ook zijn. Volg mij niet, leef in het nu.’

Het aardse verval wordt gekoppeld aan alledaagse uitzichtloosheid, met toch dat streepje hoop aan de einder: probeer er maar eens géén boodschap in te ontdekken. ‘Volny is vooral een heel persoonlijk verhaal, over iets wat een van onze bandleden heeft meegemaakt’, laat Molchat Doma weten. ‘We willen er liever niet meer over loslaten. Laat het verleden rusten.’

Molchat Doma liet zich vanaf de oprichting vier jaar geleden inspireren door de westerse pop, die wij geheel in de hokjesgeest van de jaren tachtig postpunk of new wave noemden. ‘Volgens ons is deze muziek tijdloos en helemaal niet gekoppeld aan bepaalde perioden of modes.’ De band bouwde voort op het oeuvre van vele Russische bands uit de jaren tachtig en negentig, die in de westerse popwereld toch wat onderbelicht zijn gebleven. De grote postpunkband Kino bijvoorbeeld, die ook al zulke verlekkerd treurige liederen schreef in de geest van Ian Curtis van Joy Division.

Oversteek

Op 18 mei vorig jaar, de sterfdag van Curtis, werd de single Sudno van Molchat Doma een onverwachte streaminghit. Het nummer werd ter nagedachtenis aan Joy Division wereldwijd grijsgedraaid en belandde zelfs op de Amerikaanse hitlijst van Billboard. Het lied was bijzonder toepasselijk want de tekst was gebaseerd op een gedicht van de Russische dichter Boris Ryzhji, die net als Curtis op jonge leeftijd een einde aan zijn leven maakte. Toch is de boodschap in het vrij intense nummer niet zo neerslachtig als je op het eerste gehoor zou denken, het roept in het slotakkoord juist op het leven bij hoogtepunten én dieptepunten te omhelzen.

Molchat Doma werd mede dankzij het succes van Sudno (dat zelfs zelfs op dansjes-app TikTok furore maakte), ontdekt in het Westen. Ook omdat de Amerikaanse platenmaatschappij Sacred Bones het tijd vond om de Belarussen de oversteek te laten maken. De protesten van 2020 hadden Belarus wereldwijd onder de aandacht gebracht en het troosteloze maar prachtige geluid van die band uit Minsk was ineens een onontdekte en lichtelijk exotische parel van de pop. Zo kon Molchat Doma het derde album met de gepast gezwollen titel Monument, uitbrengen bij een hooggewaardeerd Amerikaans label.

‘Dat heeft veel voor ons betekend’, schrijven ze. ‘We kregen ineens toegang tot een groot internationaal publiek en er volgden uitnodigen voor festivals en tournees, noem maar op.’ Het nieuwe label van de band besloot ook de eerdere albums uit te brengen in fraaie heruitgaven en die platen, zeker die op vinyl, zijn nu kleine collector’s items.

De band ziet een mooie toekomst voor zichzelf met mogelijkheden om een serie buitenlandse shows te doen, het liefst ook in Nederland. Dat is zeker te doen, zeggen ze. Het is niet zo dat de Belarussische autoriteiten het bandjes verbieden in het buitenland te spelen. ‘In Belarus, en zeker in de stad Minsk, is altijd een levendige undergroundcultuur voor rock- en punkbandjes geweest. Molchat Doma kon overal spelen zonder belemmeringen.’

Als de band zich maar aan de regels houdt. De grote spelbreker is momenteel de coronacrisis, die uiteraard ook het publieke leven in Belarus platlegt. Wat dat betreft is Belarus net een modern westers land, zegt de band. Plus, dat laten ze dan toch nog even los: ‘De politieke situatie is er niet echt naar om grote evenementen te organiseren.’

Voorlopig moeten we het doen met het geestrijke oeuvre van de band en vooral de bedwelmend mooie popliedjes van de plaat Monument. Het kan bijna geen toeval zijn: de desolate klanken uit zwoegend Belarus passen nu ook wonderlijk goed bij onze eigen pandemische ellende van eenzaamheid, stille huizen, avondklokken en brandende autowrakken op straat. ‘Je kunt schreeuwen, je kunt slaan’, zingt Jegor Sjkoetko in het diep-melancholische synthpoplied Utonut (Verdronken). ‘Maar aan de andere kant van de muur zal niemand zijn.’

De plaat Monument van Molchat Doma is verschenen bij Sacred Bones/ Konkurrent. Bij hetzelfde label is ook het eerder verschenen album Etazhi uitgebracht.

Molchat Doma op TikTok

De Belarussische band Molchat Doma brak vorig jaar door in het Westen, mede dankzij de populariteit van het nummer Sudno op de dansjes-app TikTok. Vooral veel Russische jongeren lieten de droevige postpunksingle dienen als soundtrack bij beelden van het alledaagse Russische leven, dat kennelijk niet voor iedereen een lolletje is.

Molchat Doma, live in Scala Londen, 2019 Beeld Martin Pedaja
Molchat Doma, live in Scala Londen, 2019Beeld Martin Pedaja
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden