Bespreking

De beginjaren van Oscarrecordhoudster Meryl Streep

Hoe ging Hollywood voor haar op de knieën? De ongeautoriseerde biografie Her Again gaat over de beginjaren van Oscarrecordhoudster Meryl Streep.

Meryl Streep in 1976. Beeld Getty Images
Meryl Streep in 1976.Beeld Getty Images

Soms denkt Meryl Streep op de filmset: ik wil dit heel goed acteren, maar níét zo goed dat het wordt opgemerkt voor een award. Dat verklapte de actrice onlangs aan haar collega en Oscarwinnaar Mark Rylance (Bridge of Spies), het nieuwe gezicht tussen de gevestigde filmsterren. De 56-jarige Britse toneelcoryfee, die binnenkort te zien is als vriendelijke reus in Spielbergs The BFG, bracht het ter sprake in een interview te Cannes: zó leuk is dat zogenaamde award-seizoen niet, waarin filmacteurs maandenlang verplicht opzitten en lobbyen voor prijswinst.

Her Again, de onlangs verschenen biografie over 's werelds recordhouder 'meeste Oscarnominaties voor een acteur' (negentien, waarvan drie verzilverd), opent met de bekroning voor Streep als Thatcher in The Iron Lady. Die avond (in 2012) anticipeerde de actrice in haar dankwoord op eventuele Streep-moeheid: 'Toen ze mijn naam noemden, had ik het gevoel dat half Amerika zei: o nee, o kom op, waarom? Zij... weer...'

Vorstin onder de Hollywood-actrices

Vervolgens springt The New Yorker-journalist Michael Schulman terug naar de beginjaren, om in 259 pagina's de weg te beschrijven naar Streeps allereerste Oscarwinst in 1980, voor haar aandeel in de echtscheidingsklassieker Kramer vs. Kramer. Op dat moment, redeneert de auteur, installeerde Streep zich als vorstin onder de Hollywood-actrices. Een positie die de 66-jarige Amerikaanse met Duitse wortels (Streeb) niet meer zou afstaan.

Schulmans verslag van Streeps wordingsgeschiedenis wordt niet bijzonder geapprecieerd door de aan haar privacy hechtende actrice zelf, die middels haar agent al liet weten dat ze geen enkele medewerking bood aan het boek en het ook niet zal lezen. De auteur sprak zo'n tachtig bronnen uit Streeps (voormalige) omgeving en dankt het onderwerp in zijn nawoord; 'voor het niet opwerpen van significante wegversperringen'.

null Beeld
Beeld

Her Again, Becoming Meryl Streep.
Boek
***
Michael Schulman. Faber & Faber, 2016 (Britse uitgave). 23,75 euro.

De suïcide-middels-zelfabortus-speloefening

Hij gaat uitvoerig te werk in Her Again. Zo uitvoerig, dat de lezer die geen studie wenst maken van het New Yorkse studententheater van de jaren zeventig zo nu en dan een gaap zal onderdrukken bij het doornemen van de eerste honderd pagina's. Die bevatten heus wat aardige anekdotes, waaronder de suïcide-middels-zelfabortus-speloefening waarmee Streep menig docent en medestudent verbaasde, maar ook tot paginalengte uitgeschreven voetnoten over lokaal roemruchte toneelgoeroes en detailspelinterpretaties van Tjechovs Drie zusters.

Dat Streep zou doorbreken, lijdt volgens Schulman geen twijfel: ze stond direct bekend als hét grote talent, al vanaf moment dat ze voet zette op de toneelacademie van Yale. En ze koos van meet af voor een palet aan personages, vast van plan zich niet te laten typecasten.

Schulman is een lenig auteur. Zo'n man die noteert hoe de pers Streep reduceert tot haar 'patriciërsneus', maar zelf toch ook niet bezuinigt bij typeringen van Streeps huid ('albast'), jukbeenderen ('gebeiteld'), blonde haar ('maiszijde') en ja, die neus; 'een evenement'. Streep, zo leren we, vond zichzelf niet mooi (zo gaat dat), maar anderen vonden dat wel (uiteraard). In 1966 kozen highschoolgenoten de blonde ster-cheerleader tot 'homecoming queen', ze werd rondgereden op een praalwagen.

Tijdens opnamen van de tv-serie The Holocaust, met James Woods. Beeld NBC via Getty Images
Tijdens opnamen van de tv-serie The Holocaust, met James Woods.Beeld NBC via Getty Images

'Hé Holocaust!'

Halverwege de biografie, zodra Streep in aanraking komt met de filmwereld, worden de anekdotes aanmerkelijk smeuïger en meer scenisch opgetekend. Dat genoemde films en filmcollega's zo bekend zijn helpt: tussen de decembermaanden van 1978 en '79 was Streep te zien in opvallende (ex)vrouw-van (bij)rollen in The Deer Hunter, Manhattan en Kramer vs. Kramer. Bekend was Streep toen al - zij het pas pril - dankzij de NBC tv-serie Holocaust; op straat werd ze nageschreeuwd door lieden die al wel haar gezicht, maar nog niet haar naam kenden: 'Hé Holocaust!'

Woody Allen, die tegenwoordig graag stelt dat hij de beste acteurs inhuurt en ze vervolgens hun gang laat gaan, hield Streep destijds kort: als ze ook maar een komma in zijn dialoog oversloeg werd ze streng gecorrigeerd. Ze zouden nooit meer samen werken.

Her Again schurkt soms tegen een soap aan. Schulman schroomt niet om het hoofdstuk Fredo, vernoemd naar de minkukelbroer uit The Godfather (geacteerd door Streeps toenmalige vriend) als volgt te eindigen: 'Er was slechts één probleem: John Cazale hoestte bloed op.'

In 1970, zwanger. Beeld Getty Images
In 1970, zwanger.Beeld Getty Images

Streep vs. Hoffman

Kanker als cliffhanger. Misschien niet chic, maar de opkomst en rappe afgang van de op 42-jarige leeftijd overleden Cazale, hier aangeduid als Streeps 'love of her life' (hoe meet je dat als biograaf?), voorziet de tot dan toe wat bloedeloze biografie van benodigd drama. Cazale bezat, evenals Streep, een uitzonderlijk verfijnd acteertalent, maar werd vanwege zijn omvangrijke voorhoofd, wijkende haarlijn en droefslome blik consequent gecast als 'anti-alfaman'. Die kwalificatie is afkomstig van regisseur Michael Cimino, die Cazale én Streep samen regisseerde in zijn oorlogsdrama The Deer Hunter. Het overlijden werd op zonderlinge wijze uitgebuit door Streeps tegenspeler op de set van Kramer vs. Kramer, waarin de actrice een moeder speelt die eerst haar zoon achterlaat en later de voogdij opeist.

Method-acteur Dustin Hoffman meende dat Streep beter zou acteren als hij haar voorafgaand aan emotionele scènes aan Cazale's sterven herinnerde of onverwacht een glas kapot smeet; de scherfjes vlogen in Streeps kapsel. Dit geruchtmakende hoofdstuk verscheen eerder als voorpublicatie in tijdschrift Vanity Fair. Streep bleef echt wonderwel koeltjes en beheerst, in wat Schulman 'Streep vs. Hoffman' noemt.

Waar Streep in eerdere interviews stelde dat ze bij de auditie van Kramer vs. Kramer meteen al eiste dat haar rol als echtgenote meer vrouwvriendelijk diende te worden herschreven, houden Hoffman en regisseur Robert Benton vol dat de actrice aanvankelijk stilletjes en kwetsbaar overkwam, juist dáárom castten ze haar. De studiobonzen vonden Streep dan weer niet knap genoeg; geen filmsterrenmateriaal. Hoffman, die een boer liet toen hij zich voor het eerst aan haar voorstelde, was echter stellig: het moest Streep zijn.

Meryl Streep, de toneelactrice

Meryl Streep (hieronder op de foto met links Raul Julia) belandde begin jaren zeventig op de Yale School of Drama, vast overtuigd dat ze toneelactrice zou worden. Wie die vroege Streep zo wil aanschouwen, kan terecht op YouTube, waar fragmenten circuleren van een opvoering van The Taming of the Shrew op het New Yorkse Shakespeare festival van 1979. Pas in 2001 stond ze weer op het toneel, met haar rol als Arkadina in Tjechovs De meeuw. Afgelopen maandag verscheen ze onverwacht op een podium tijdens het Shakespeare-gala te New York, verkleed als Donald Trump, voor een zangnummer.

Raul Julia en Meryl Streep. Beeld Getty Images
Raul Julia en Meryl Streep.Beeld Getty Images

Tappen uit eigen leed

Her Again komt niet helemaal uit de in de biografie opgeworpen vraag of Streep enkel geniaal emoties simuleert, of voor bepaalde rollen toch ook tapt uit eigen leed. Wat maakt dat uit, zou je zeggen.

Criticasters zijn en waren er: zoals de invloedrijke Amerikaanse recensent Pauline Kael, die de actrice weliswaar bewonderde, maar ook twijfels uitte over Streeps zo berekende speelstijl, die maakt dat haar personages nooit helemaal van vlees en bloed worden.

Her Again bepleit dat Streep, die de emotionele eindspeech ('I'm his mother!') van haar personage in Kramer vs. Kramer zelf herschreef, met die rol ook zichzelf bevrijdde. Dankzij het succes van de box office hit kon ze voortaan gecompliceerde en volwaardige rollen selecteren. Iets wat - ook zoveel jaar later - niet vanzelfsprekend is voor actrices.

En ook hufter Hoffman kreeg gelijk. Toen Streep na de opnamen van Kramer vs. Kramer zinspeelde op een terugkeer naar toneel, antwoordde hij subiet: nee hoor, jij keert nooit meer terug.

Meryl Streep, de toneelactrice. Her Again, Becoming Meryl Streep. Boek. Michael Schulman. Faber & Faber, 2016 (Britse uitgave). 23,75 euro.

In de film A Cry in the Dark, in 1988. Beeld Hollandse Hoogte
In de film A Cry in the Dark, in 1988.Beeld Hollandse Hoogte
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden