De Baarmoeder is niet echt geschikt om in één keer te lezen

Boek (non-fictie) - Dick Schoot en Wim Daniëls

Twee mannen hebben zich op de baarmoeder gestort, een gynaecoloog en een taalkenner. In hun relaas klinkt medeleven door over wat vrouwen hebben te doorstaan.

Beeld Eva Roefs

Het valt nog niet mee om een vrouw te zijn. Tenminste: wanneer we De baarmoeder van Dick Schoot en Wim Daniëls moeten geloven. Daarin passeren zo'n beetje alle capriolen van baarmoeder en omstreken de revue, van de conceptie tot de laatste eicel. En op al die momenten in een vrouwenleven ligt het gevaar op de loer, want per aspect komt vooral een reeks risico's, ziektes en kwalen aan bod. In dat licht lijkt het een wonder dat veel vrouwen relatief weinig last hebben van dit deel van haar voortplantingsorganen.

Schoot is gynaecoloog en Daniëls is vooral bekend als taalkenner; hij presenteert zich op het gebied van de vrouwengeneeskunde als 'aanvankelijke leek'. Ze melden de baarmoeder te willen beschrijven voor een breed publiek, van beide seksen en alle leeftijden. Dat is niet helemaal gelukt, want daarvoor is de tekst op veel plaatsen te technisch of te zakelijk. Bijvoorbeeld. 'Het embryo, aanvankelijk 'zygote' en daarna 'morula'genoemd, krijgt nu de naam 'blastula' (of blastocyste) van het Griekse blastos ('loot').' De behoefte medische benamingen te voorzien van de etymologie ervan zal wel op conto komen van taalkenner Daniëls.

Vooral wanneer het betoog erg technisch wordt, lijkt dit meer een medisch tractaat voor de beginnende verloskundige dan een lekker boek voor de man-met-vrouw die weleens wil weten wat er gebeurt in het lichaam van zijn partner. Mogelijk doordat de kennis komt van een gynaecoloog ligt het accent veelal op aandoeningen en afwijkingen. De baarmoeder is daarom ook niet echt geschikt om in één keer van kaft tot kaft te lezen; zinniger is er op onderwerp gekozen fragmenten uit te pikken, aan de hand van het register.

De baarmoeder

Non-fictie.
Dick Schoot en Wim Daniëls.
Prometheus; 240 pagina's; euro 19,99.

Ander nadeel is dat de taalkenner Daniëls de 'aanvankelijke leek' Daniëls hier en daar in de weg zit. Zoals wanneer hij bij het woord 'miskraam' opmerkt dat die term teruggaat op het woord voor 'tent' of 'marktkraam'. Daniëls acht die associatie nu respectloos ten aanzien van de vrouw die deze rampspoed overkomt. In werkelijkheid denkt echter geen vrouw aan de markt wanneer het gaat om kraambed, kraamvrouw, kraamvisite, kraamcadeau, enzovoort.

Hier en daar lijdt het betoog aan mannenhumor. Zo noteren de schrijvers dat een meisje wordt geboren met zo'n 100 duizend eicellen in haar eierstokken. Daarvan worden er uiteindelijk slechts 420 rijp en dan ook nog maar ééntje per maand. Dat zou wijzen op 'inefficiënt omgaan met hun voortplantingsvermogen'. Lariekoek. Vanuit biologisch-evolutionair standpunt is het uiteraard beter te opereren vanuit overvloed dan vanuit schaarste. En als het gaat om doelgerichtheid is het mannelijke vermogen tot voortplanten nog stukken inefficiënter: wat te denken van de miljarden zaadcellen die mannen hun leven lang doelloos in de rondte sproeien.

Ondanks deze minpunten is De baarmoeder een degelijk en behartigenswaardig boek. De meerwaarde ervan zit hem in de ontelbare weetjes die er doorheen zijn gestrooid. Zoals: de vagina is gemiddeld iets minder dan zes centimeter diep bij vrouwen die nooit een kind hebben gehad. Een stijve penis is al gauw meer dan tien centimeter lang. Ter geruststelling: die lange penis kan niet tot in de baarmoeder doordringen, maar duikt in een doodlopende ruimte die zich bevindt onder de baarmoedermond.

De snelheid van zaadcellen tijdens een orgasme is zo'n 45 kilometer per uur, waarna ze met 3 millimeter per minuut voortkruipen in de richting van de eicel.

Een vrouw raakt niet in de overgang wanneer haar baarmoeder wordt verwijderd; wél als ze haar eierstokken moet missen. Hoewel mannen graag mogen opscheppen dat ze ook op hoge leeftijd nog kinderen kunnen verwekken, loopt de kwaliteit van hun zaad vanaf hun 40ste terug. 55-plussers produceren meer zaadcellen met een x-chromosoom, waardoor de kans op een dochter groter is dan die op een zoon. En als je na de geboorte minimaal drie minuten wacht met het doorknippen van de navelstreng, ontwikkelt het kind later een betere fijne motoriek.

Prettig is dat de schrijvers zich onthouden van waardeoordelen over medische zaken, ook over bijvoorbeeld abortus of over klonen. Schuttingtaal komt in De baarmoeder niet voor. Een vrouw heeft een vagina, een man een penis en mensen hebben netjes geslachtsgemeenschap.

Het voordeel van het gegeven dat twee mannen over deze vrouwenzaken schrijven, is dat er geregeld onverbloemd medeleven doorklinkt over de miserie die vrouwen vanzelfsprekend voor de kiezen krijgen, zoals menstruaties en de overgang. Wat dat betreft, is dit boek mogelijk een eyeopener voor mannen die vinden dat vrouwen wel erg vaak iets mankeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.