DE ARCHITECT DIE HET LIEFST HUIZEN BOUWT

Lang bleef Souto de Moura in de schaduw van zijn beroemde landgenoot Alvaro Siza. Dat verandert nu voor de architect die zowel modernistisch als comfortabel ontwerpt....

BOB WITMAN

Het architectonisch oeuvre van Eduardo de Souto de Moura was tot 23juni 2004 een goed bewaard Portugees geheim. Op die dag won het Nederlandsvoetbalelftal met 3-0 van Letland op het EK. De trainer verdween in decatacomben van het kleine Portugese stadion, voor iemand hem konfeliciteren. De kranten, de televisie, eigenlijk iedereen in Nederland hadin die dagen over niets anders gesproken dan die ene foute wissel, eenwedstrijd eerder.

Nederland ging toch naar de kwartfinale. De wedstrijd werd gespeeld inhet gekste stadion van het EK in Portugal, het Stadio Municipal Braga. Hetis een klein complex, gebouwd in het hart van een steengroeve. De laatsteplek waar je misschien een voetbalstadion zou verwachten.

Wie het werk van de architect Souto de Moura (Porto, 1952) kent, zouniet verbaasd moeten zijn over de locatiekeuze. Het stadion van Braga heeftalleen aan de lange zijdes tribunes. Achter de doelen rijzen degranietpartijen ongenaakbaar op. Het mooie aan Souto de Moura's ontwerp ishet contrast van de hypermoderne ranke tribuneconstructies met die groveongenaakbare natuur. Als er een architect is die begrijpt hoe natuur encultuur elkaar kunnen versterken, hoe moderniteit en traditie in eenvloeiend schone veeg zijn samen te voegen, is het deze architect uit Porto.

Souto de Moura heeft vrijwel alleen in Portugal gebouwd. Wat misschienzijn relatieve onbekendheid verklaart. Maar zijn ster stijgt. Bij deItaliaanse uitgeverij Electa verscheen een dikke monografie. En hethoogaangeschreven architectuurtijdschrift El Croqius wijdde eind 2005 eenspecial aan hem.

Souto de Moura's probleem is misschien dat zijn wereldberoemdecollega/landgenoot Alvaro Siza (1933) heel lang in zijn eentje alleaandacht voor Portugese architectuur heeft opgesoupeerd. De twee zijnbevriend, ondanks het bijna twintig jaar leeftijdsverschil. Samen bouwdenze de landenpaviljoens voor Portugal op de wereldexpo's in Lissabon (1998)en Hannover (2002).

Beide architecten torsen de klassieke modernisten als Mies van der Roheen Le Corbusier zwaar in hun bagage, maar hebben er elk op hun eigen manierafscheid van genomen. Souto de Moura ontwerpt veel comfortabeler dan watde strenge modernisten voorschrijven. 'Als ik hard heb gewerkt, wil ik nietthuis komen in een glazen kubus.'

Huizen zijn de ruggengraat in het oeuvre van Souto de Moura. Dat zieje niet zo vaak. Architecten laten liever hun spierballen zien in publiekegebouwen: musea, concerthallen, bruggen. Souto de Moura's huizen hebben eenrurale mediterrane sfeer, maar zijn tegelijk hypermodern. Hij laat strengeglas-met-betonstructuren hard botsen met een rustieke patio van gestapeldnatuursteen, die zowel in patroon als kleur versmelt in het omliggendelandschap. Hij kan rustig een strakke glazen serrepui ontwerpen over velemeters lengte, recht tegenover een hotseknotse rotswand.

Zijn beste huis ligt in Sebutal, een vissersplaats ten zuiden vanLissabon. Een villa die bestaat uit zes los geplaatste rechtopstaande witteschoenendozen. Ze zijn verschillend van volume, en staan vlak tegen elkaaraan, soms licht gedraaid op hun as. Het is enerzijds een ijselijk moderngebouw, maar omdat het geheel doet denken aan een mini-Moorse nederzetting,is het volkomen op zijn plaats in het aardkleurige landschap.

En het lijkt of het er altijd is geweest. Dat is wat zijn werk zo goedmaakt. Souto de Moura's maatvoering van de blokken, van de vensters endeuren is zo zorgvuldig gedaan, dat je het liefst morgen de loterij zouwinnen en hem zou vragen een huis voor je te bouwen met zicht op deAtlantische oceaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden