De afschuwelijke eenzaamheid van Maxwell Sim

Verpletterd door een monoloog


Jonathan Coe is in de eerste plaats befaamd om zijn sociale satires. In zijn beste roman, What a Carve-Up!, schetste hij een venijnig beeld van de Thatcheriaanse jaren tachtig. Het tweeluik The Rotters Club en The Closed Circle bood een haarscherpe afrekening met respectievelijk de jaren zeventig en negentig.

The Terrible Privacy of Maxwell Sim, Coe's nieuwe roman, vertaald als De afschuwelijke eenzaamheid van Maxwell Sim, past in deze reeks. Het is een boek over de noughties, de jaren nul. De eenheidsworst van de moderne binnensteden, de alomtegenwoordigheid van observatiecamera's, de onstuitbare opkomst van winkel- en restaurantketens, de pathetische virtuele vriendenwereld van Facebook - Coe verwerkt ze met voelbaar genoegen in dit verhaal over eenzaamheid en miscommunicatie.

Maxwell Sim opent met het raadselachtige krantebericht dat in Schotland een ingesneeuwde auto is aangetroffen waarin zich een naakte man bevond. Daarnaast trof men in de auto twee lege whiskyflessen, een doos met 400 tandenborstels en een vuilniszak vol ansichtkaarten uit het Verre Oosten. De man, die ernstig onderkoeld was, kon later worden geïdentificeerd als de 48-jarige handelsreiziger Maxwell Sim.

De feitelijke roman begint vervolgens enkele weken eerder dan de datering van het krantebericht en heeft de onfortuinlijke handelsreiziger als ik-figuur. We ontmoeten hem op het moment dat hij in een restaurant in Sydney met een goedmoedig soort jaloezie zit te kijken naar een Aziatische vrouw en haar dochtertje. De twee stralen een hechte verbondenheid uit. Sim zelf is een half jaar eerder door zijn vrouw verlaten. Hun 15-jarige dochter ging mee. Sindsdien lijdt hij aan een depressie en loopt in de ziektewet.

Als 'afscheidscadeau' heeft Sims ex-vrouw hem een vliegretour naar Australië gegeven, om daar zijn geëmigreerde vader te bezoeken, met wie hij zijn hele leven een uiterst moeizame, afstandelijke relatie had. Helaas, vader en zoon hebben elkaar niets te melden.

Op de terugreis naar Engeland besluit Sim dat het tijd wordt zich meer open te stellen voor contacten met anderen. Dus vergast hij zijn buurman in het vliegtuig ongevraagd op een monoloog, die in zijn verpletterende onbenulligheid zo hilarisch is, dat de lezer verschillende keren hardop in lachen uitbarst. Wanneer even later blijkt dat de buurman tijdens de woordenstroom aan een hartaanval is overleden, zonder dat dit Sim was opgevallen, krijgt de term 'dodelijk saai' onvermoede dimensies.

Terug in Engeland zegt Sim zijn baan bij een groot warenhuis op, om een freelance-opdracht aan te nemen waarvoor hij naar het noordelijkste Hebriden-eiland moet afreizen. Het maakt deel uit van een reclamecampagne voor tandenborstels met als motto: 'Wij reiken het verst!' Sim gebruikt de reis naar het hoge noorden om een aantal bezoeken te brengen aan onder anderen zijn ex en enkele bekenden uit het verleden. Deze bezoeken en de revelaties die ze opleveren, vormen het geraamte van de roman.

Coe heeft in zijn boek een viertal 'metateksten' opgenomen die zijn geschreven door andere personages: een brief, een verhaal, een essay en een herinnering, opgebouwd rond een tragisch misverstand, een pijnlijke miscommunicatie, die relaties blijvend beïnvloedt en levenslange schaduwen werpt.

Op dit niveau is De afschuwelijke eenzaamheid van Maxwell Sim een tragisch en aangrijpend boek, een moderne visie van de klassieke clown. Van de tragiek achter de schmink en de rode neus.


* * * *

Jonathan Coe: De verschrikkelijke eenzaamheid van Maxwell Sim. Vertaald uit het Engels door Otto Biersma en Willem Muilenburg. Bezige Bij; 411 pagina's; € 19,90. ISBN 978 90 234 5959 0.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden