De jaren 10Instagramspullen

De afgelopen tien jaar waren het tijdperk van de glitterregenboogeenhoorn

De eerste Instagrampost ooit werd gedaan in 2010. Naast fitgirls en modebloggers maakte het medium ook een hele golf etenswaren, planten en dieren tot beroemdheden.

Beeld Anne Claire de Breij

De avocado, de palmboom, de flamingo, de cactus, de mopshond, de ananas, de watermeloen, de monsteraplant, de alpaca en – misschien nog wel het meest van allemaal – de eenhoorn. Ziehier de flora, fauna en etenswaren die met hun alomtegenwoordigheid de beeldcultuur van de afgelopen tien jaar domineerden. We kregen maar geen genoeg van deze dingen en ze moesten daarom op álles; op kleren, dekbedovertrekken, behang, tasswen, sokken, stickers en posters. Ze kwamen tot ons in de vorm van luchtbedden, serviesgoed, sieraden, of gewoon als huisversiersels. Het opvallendste in dat laatste genre is misschien wel de gouden ananas, hét interieuritem van 2012 (en nog steeds een graag geziene gast bij de mensen thuis). Die kan je niet opeten en er kan ook niets in, het is simpelweg een decoratieve gouden ananas om je interieur wat extra cachet mee te geven. En een uiting van de plotselinge en enigszins mysterieuze obsessie die we hadden ontwikkeld met ananassen. Mysterieus, want waar die obsessie opeens vandaan kwam is moeilijk te herleiden. Op enig moment veranderde de ananas van een gewone vrucht van vlees en bloed in een decorstuk van messing of plastic in miljoenen huishoudens over de gehele wereld. Wellicht stond er ooit een echte ananas ontzettend aantrekkelijk te zijn in het huis van een interieurgoeroe en leidde de – toegegeven, uiterst originele – vorm van de vrucht tot een designepifanie? We weten het niet en ook bij die andere items is het meestal gissen naar de herkomst van de plotselinge fixatie. Wel duidelijk is hóe de populariteit zo razendsnel kon groeien tot reusachtige proporties. Want de snelweg hiervoor is natuurlijk Instagram (eerste post: 16 juli 2010), het smeermiddel bij uitstek als het gaat om het vliegensvlug verspreiden van beeldcultuur en daarmee het belangrijkste visuele sociale medium van de afgelopen tien jaar. Nooit eerder konden we op zo’n massale schaal visuele boodschappen delen met de rest van de wereld. En nooit eerder kwamen die visuele rages dus ook voor op dergelijke mondiale schaal.

Kinderachtigcult

Wat opvalt aan onze lievelingsdingen van de afgelopen tien jaar: echt ‘volwassen’ zijn ze niet. Maar dat betekent niet dat ze het exclusieve gebied waren of zijn van kinderen en hun kamers, garderobes en accessoires. Juist niet. Dat basisscholen momenteel zijn vergeven van de eenhoorns komt omdat zo’n vijf jaar eerder bepaalde volwassenen ineens begonnen met het vereren ervan. Of nou ja, volwassenen, veelal waren dit millennial-meisjes op Instagram. En van millennials is het bekend dat zij een probleem hebben met volwassen worden, ook al zijn zij volgens de demografische kenmerken van de generatie (ze zijn geboren tussen ruwweg 1980 en 1995) reeds langere tijd meerderjarig. Ze hebben zelfs een speciaal werkwoord bedacht voor het je gedragen als volwassene: ‘adulting,’ een woord dat het in 2016 schopte tot de shortlist voor Word of the Year, verkozen door de Oxford Dictionary. Alledaagse activiteiten als werken, hypotheken afsluiten, belastingformulieren invullen en soms zelfs gewoon je huis opruimen of koken vallen allemaal onder adulting, en daarmee meer iets voor échte volwassenen. En als het dan tóch moet gebeuren, dan liever op een manier waarbij ‘het kind van binnen’ springlevend wordt gehouden. De agenda en laptop worden daarom versierd met glitterstickers en smileys, alleen hele saaie of oude mensen hebben een ‘gewoon’ telefoonhoesje en grotemensenhuizen worden opgeluisterd met enorme ananassen, kerstverlichting, opblaasbare flamingo’s, mopshondmotieven en pluche hertenkoppen aan de muur. Dat millennials hun huizen decoreren met ‘kinderachtige’ accessoires (generaliserend natuurlijk, want er zijn vast ook zat Gen X-ers en misschien zelfs een enkele boomer, die de charmes van dergelijke feestelijke meuk inzien), komt heus niet alleen omdat ze zo wars zijn van adulting. Het schijnt dat ‘generation rent’, (zo genoemd omdat het kopen van een huis voor hen vaak schier onmogelijk is), met de voorkeur voor dit soort vrolijke en trendgevoelige items een manier heeft gevonden om hun huurhuizen op een goedkope en eenvoudige manier ‘eigen’ te maken. Interessante theorie, maar waarschijnlijk is ook hier de rol van Instagram crucialer. Vroeger schaften we interieurspullen en andere gebruiksvoorwerpen aan met het oog op de lange termijn, degelijke items waar je buiten je directe kring niemand mee hoefde te entertainen of te verrassen. Nu delen velen van ons graag het hele hebben en houwen op sociale media en grappige, opvallende en originele spullen scoren daar natuurlijk het beste. De keerzijde daarvan is dat wat gisteren origineel was, morgen door iedereen is gekopieerd en overmorgen passé is. Was het in 2014 misschien nog heel vernieuwend om je in een zwembad te laten fotograferen al dobberend op een opblaasbare zwaan of pizzapunt, inmiddels hebben we iedereen en z’n moeder dat wel een keer zien doen. Gelukkig zijn er nog ontelbaar veel dieren, planten en etenswaren die we visueel kunnen exploiteren. Het is alleen de kunst om een van de eersten te zijn die doorheeft dat bijvoorbeeld de tapir heel groot gaat worden, of anders wel de garnaal.

Beeld Anne Claire de Breij

De unicorn en andere dieren

Het dier van het decennium, de eenhoorn (of unicorn, zoals hij ook in Nederland wordt genoemd), laat de concurrentie ver achter zich. Natuurlijk werden we ook doodgegooid met flamingo’s, luiaards, uilen en mopshonden, maar geen enkel dier drong de afgelopen tien jaar zo diep en op zo veel verrassende manieren door in de haarvaten van de popcultuur als dit multi-gekleurde, mythische hoefdier. Geen enkel ander dier inspireerde bijvoorbeeld de koffieketen Starbucks tot het creëren van een gelijknamige koffie, uiteraard met als doel daarmee zo veel mogelijk posts te genereren op sociale media. En dus stonden in april 2017 de mensen in de rij – in de rij, ja – om een pastelkleurige Unicorn Frappuccino te mogen consumeren (of liever: te fotograferen). Het was misschien wel de eerste koffie die viral ging, ook al omdat een koffiezaak uit Brooklyn vervolgens een rechtszaak aanspande tegen Starbucks omdat de frappuccino te veel zou lijken op hun Unicorn Latte, meer jaren tien wordt het niet (de zaak werd buiten de rechtszaal geschikt). En koffie was lang niet het enige artikel waar de eenhoorn zich manifesteerde. Integendeel, die lijst is vrijwel onuitputtelijk, van condooms en beauty-producten (‘unicorn essence’-serum, ‘unicorn tears’-lipstick) tot wc-papier. Ze dreven in zwembaden, ze verschenen op alle soorten kleding en er kon gekookt worden uit The Unicorn Cookbook. En voor wie eruit wil zien als een eenhoorn - je weet wel, met een gezicht vol regenboogkleuren en weelderige manen – zijn er op YouTube talloze ‘unicorn make-up’-tutorials te vinden. De liefde voor de eenhoorn is overigens niets nieuws, maar gaat millennia terug. Het dier komt al voor op afbeeldingen en in verhalen uit Mesopotamië, de Griekse Oudheid, India en China en ook in de late Middeleeuwen beleefde hij even een moment. De regenboogkleuren en glitter zijn echter een toevoeging van onze tijd, maar goed, wie zegt dat ze er níét zo uit zien? Waarom hij het afgelopen decennium zo’n ongekende comeback heeft kunnen maken? Dat schijnt te maken te hebben met de positieve magie waarmee het dier omgeven is en waaraan we in moeilijke en onzekere tijden – economische crises, terroristische aanslagen, gestoorde wereldleiders, een dreigende klimaat-apocalyps – extra behoefte hebben. Eenhoorns staan voor hoop, fantasie, vrolijkheid en geluk. Maar alles wijst erop dat we peak unicorn nu wel hebben bereikt, dus het is tijd voor een nieuw wereldwijd lievelingsdier. In dit kader worden de alpaca en de lama wel genoemd, en die zijn inderdaad al een tijdje bezig met een opmars, maar ze missen toch die broodnodige mythische component. Wellicht dat de feniks of anders de kraken dat stokje kan overnemen.

Urban Jungle

Soms is het niet duidelijk wat er eerder was, de daadwerkelijke hobby of de visuele obsessie. Neem bijvoorbeeld onze hervonden liefde voor kamerplanten. Die liefde begon aan het begin van de jaren tien aarzelend met de cactus. Als plant is dat een leuk instapmodel om groene vingers mee te ontwikkelen, want je moet wel van heel grimmige huize komen om de cactus om zeep te helpen. Maar daarnaast zijn cactussen met hun grappige, cartoonachtige verschijningsvormen, visueel ook extreem aantrekkelijk en dat heeft zeker bijgedragen aan hun succes. Van de onderhoudsarme cactussen en het al even makkelijk opvoedbare vetplantje durfden we op een gegeven moment wel over te stappen naar ‘echte’ planten. Wat heet. Dat werden meteen reuzeplanten met als absolute favoriet de Monstera, bekend om zijn enorme bladeren met gaten erin, en een plant die ook in niet-levende vorm een ereplaats in het interieur heeft veroverd, als print op bijvoorbeeld kussens, gordijnen en behang. De afgelopen jaren namen de planten – zowel levend als ‘dood’ – weer bezit van onze huiskamers, voor een belangrijk deel onder invloed van talloze ‘urban jungle’-Instagramaccounts. Want gewoon een plant neerzetten kan iedereen, maar een echt goede foto maak je natuurlijk pas als je huiskamer is omgetoverd tot een ware rimboe. In de echte natuur konden we maar geen genoeg krijgen van de palmboom en het lijkt wel of sommige mensen hun vakantie speciaal boekten naar oorden met een 100 procent palmboomgarantie, alleen maar om ze vervolgens eindeloos te kunnen posten.

Foodporn

Op het gebied van eten behoorde dit decennium toe aan de avocado. De afgelopen tien jaar verviervoudigde de consumptie van de vrucht (in Nederland), maar waarschijnlijk valt de hoeveelheid gegeten avocado’s in het niet bij het aantal ge-Instagramde avocado’s. De hashtag avocado levert momenteel al meer dan 10 miljoen hits op en bijna anderhalf miljoen keer vond iemand de aanblik van zijn of haar #avocadotoast dermate belangwekkend, dat er een foto met die hashtag aan werd gewijd. Dat lijkt misschien een matig resultaat vergeleken bij de hashtag pizza (42 miljoen hits), maar voor ‘gezond’ eten is het toch zeker bewonderenswaardig, zelfs in tijden waarin we geobsedeerd zijn met #healthfood. Het geheim van het succes schuilt hem dan waarschijnlijk ook voor een groot deel in het gezonde doch smakelijke imago van de avocado. Hij is misschien een verantwoorde, vegan vrucht, maar vanwege zijn hoge gehalte aan ‘goede’ vetten – nog zo’n obsessie – geeft hij toch het gevoel dat er gesnackt wordt en scoort hij daarom natuurlijk veel beter dan bijvoorbeeld een calvinistische appel. Daarnaast heeft moeder natuur hem bijzonder leuk in de markt gezet met dat mooie groene vruchtvlees en die kloeke pit. Dat gezegd hebbende, sinds de avocado ontmaskerd lijkt als een ecosystemen-verwoestende milieuramp die de helft van de tijd ook nog eens direct na het opensnijden weggeflikkerd kan worden omdat hij van binnen ofwel nog keihard, of al rot is, lijken zijn gloriedagen ietwat tanende. Zijn opvolger? In sommige kringen wordt de augurk wel getipt, hoewel anderen huizenhoge verwachtingen hebben van het spruitje.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden