Analyse Oscars onder vuur

De Academy verkeert in een identiteitscrisis en ander ‘Oscargedoe’

Een host die afzegde, controversiële rollen en prijzen die dreigden te worden weggemoffeld: dit jaar was er wel heel veel gedoe rondom de Oscars. Gelukkig luisterde de Academy net op tijd naar (Nederlandse) cameramannen. 

Beeld Typex

Wat is er mis met de Academy?

Die verkeert nu al een jaar in een identiteitscrisis en slaat de ene flater na de andere.

Kevin Hart. Beeld WireImage

Eerst werd de ‘populariteits-Oscar’ aangekondigd, een nieuwe, aparte categorie voor ‘grote films’, maar dat voornemen werd subiet de nek omgedraaid door de fulminerende filmpers en de nodige verontwaardigde Hollywoodsterren. Vervolgens bleek de gekozen presentator Kevin Hart zich ooit homofoob te hebben geuit op sociale media; de komiek moest onder druk afzeggen voor het gala, waarna alle nadien benaderde alternatieve gastheren en -dames netjes bedankten voor de eer. Toen zat het gala zonder host. En anderhalve week voor de uitreiking maakte Academy-president John Bailey bekend dat vier beeldjes (waaronder dat voor beste camera en voor montage) tijdens de reclame zouden worden uitgereikt, om de show iets minder ellenlang te maken én ruimte te scheppen voor wat extra liedjes; Queen en Mary Poppins. Ook dat besluit werd vervolgens weer herroepen, toen half Hollywood in opstand kwam.

Wie wint? Wie zou moeten winnen? De Volkskrant blikt vooruit op de 91ste Academy Awards.

Is dat erg, een show zonder host?

De laatste keer dat men zoiets probeerde, in 1989, wel. Die show begon met een hysterisch dansnummer en vals duet van Sneeuwwitje en acteur Rob Lowe – onder meer Julie Andrews en Billy Wilder noemden de 61ste Oscaravond in een open brief aan de Academy een ‘belediging voor de Academy en de gehele filmindustrie’.

Het handige aan een presentator is dat die enige orde aanbrengt, en tussen al het betraand danken van God en (tot voor kort) Harvey Weinstein hier en daar goedmoedig prikt in de sterrenadoratie. Nu wordt dat presentatiegat opgevuld met een extra peloton sterren op het podium. Reken op voorgekookte zelfspot en veilige grapjes. Aan de andere kant: beter géén host dan een slechte host.

Gaat het slecht met de Academy?

Niet met de leden. Afgelopen zomer werd een recordaantal van 928 nieuwe vakgenoten uitgenodigd lid te worden van de club, na de 774 van 2017. Lag de Academy vier jaar geleden nog onder vuur vanwege de te weinig heterogene demografie (te oud, te wit, te mannelijk), inmiddels ziet het er alweer anders uit. Het maakte het voorspellen van winnaars lastiger: de nu tussen de acht- en negenduizend stemmers vallen niet zomaar te reduceren tot ‘de Hollywood-smaak’. Het levert ook interessantere, meer eclectische nominaties op.

Financieel is er wel trammelant. The Academy of Motion Pictures Arts and Sciences, een chique instelling, is van belang voor het behoud van de filmkunst én de wereldwijde erkenning en dominantie van Hollywood. Ze leunt op giften en het infuus van reclame-inkomsten. Dalen de primaire kijkcijfers (en dat doen ze, zoals bij alle grote, live uitgezonden prijzengala’s), dan daalt ook de opbrengst uit reclame. En oefent zender ABC meer en meer druk uit, om kijkers te strikken. Of de belangstelling voor de Oscars afneemt, is overigens zeer de vraag: de hoogtepunten uit de Oscar-show worden – via sociale media – door een groter en breder publiek gezien dan ooit tevoren.

Bijkomend probleem: de Academy maakte zich (financieel) kwetsbaar met de bouw van een 400 miljoen dollar duur Oscarmuseum (nog dit jaar op te leveren), terwijl er kort geleden nog zo’n 100 miljoen ontbrak op de begroting. Gefortuneerde Hollywoodbonzen (onder wie Steven Spielberg) sprongen al bij.

Zijn er nog controversiële films?

Altijd. De op Intouchables-achtige wijze met stereotypen goochelende roadmovie Green Book (een van de acht genomineerden voor beste film), over de briljante, zwarte pianist Don Shirley en diens simpele Italiaans-Amerikaanse vriend en chauffeur, viel verkeerd bij enkele familieleden van de in 2013 overleden pianist. De film doet hem geen recht, meenden ze. Acteur Mahershala Ali bood die nabestaanden vervolgens zijn excuses aan.

Ook een rel: de moeder van James Bulger verafschuwt de Oscarnominatie voor Detainment, een korte film over de moord op haar 2-jarige zoontje in 1993. Ze werd vooraf niet ingelicht over de filmreconstructie.

Voorts werd Bryan Singer twee weken voor het einde van de opnamen van z’n kolossale hit Bohemian Rhapsody (genomineerd voor beste film) van z’n regiestoel gewipt, en zal hij na alle aanklachten over misbruik van minderjarige jongens vast niet in de zaal zitten. Net als bij de Golden Globes zal men op de bühne doen alsof de Queen-film zichzelf regisseerde. Tot slot zijn er degenen die menen dat een Netflix-film (Roma) géén beste film mag zijn, daar de betaalzender het geijkte filmdistributiesysteem ondermijnt door de eigen films meteen op tv te vertonen.

Wanneer zijn de Oscars te zien?

De 91e Oscaruitreiking wordt in de nacht van zondag 24 op maandag 25 februari vanaf 02.00 live uitgezonden op Net 5.

Hoe zit het met de Oscarrollen?

Wie z’n kansen wil vergroten, moet een écht iemand spelen, zou je kunnen constateren: wel vijftien van de twintig dit jaar genomineerde hoofd- en bijrollen zijn gebaseerd op bestaande personen. Verder doen metamorfoserollen het nog altijd goed: zie favoriet Christian Bale in Vice, bijna onherkenbaar als Dick Cheney. Maar de zich diep inlevende of vermommende acteurs hebben wel te maken met nieuwe, door lobbygroepen afgestelde grenzen. Vijf jaar geleden werd Jared Leto nog bejubeld en bekroond (Golden Globe! Oscar!) voor z’n transformatie tot transgender-vrouw met hiv in Dallas Buyers Club; wenkbrauwen weg, 13 kilo eraf. Afgelopen zomer kwam Scarlett Johansson hevig onder vuur te liggen toen bekend werd dat ze een filmrol ging spelen als transgender. Ze zag er toch maar van af en maakte excuses aan de transgendergemeenschap.

Jared Leto als een aan aids lijdende transvrouw in Dallas Buyers Club (2013). Beeld Focus Features

Valt er nog te juichen voor Nederland?

Er is geen enkele Nederlander genomineerd. Wie chauvinisme een beetje ruim neemt, zou wel kunnen duimen voor de Amerikaanse cineast Paul Schrader, die opgroeide onder de streng gereformeerde geloofstucht van z’n van oorsprong Hollandse opa en oma. De 72-jarige filmlegende werd nooit eerder genomineerd (zelfs niet voor z’n scripts voor Scorseses Taxi Driver en Raging Bull), maar nu dus wel voor het scenario van First Reformed, zijn drama over een worstelende predikant (Ethan Hawke) uit die van oorsprong Hollandse geloofstak.

En wat er is met de Nederlandse cameralieden?

Die speelden een heldenrol, op de achtergrond. Toen Academy-president John Bailey vorige week liet weten de uitreiking van vier awards (camera, montage, korte film en make-up/ haar) achter de reclame te proppen, was er één vakgroep die meteen in opstand kwam. De in 1919 opgerichte American Society of Cinematographers, aangevoerd door huidig ASC-president Kees van Oostrum. De in Amsterdam geboren 65-jarige cameraman (o.a. Gettysburg, Gods and Generals) en regisseur (Het Bittere Kruid, 1985) vond snel steun voor z’n protest, van Brad Pitt tot Martin Scorsese. Ook ging Van Oostrum samen met gerenommeerde cameracollega’s Emmanuel Lubezki (o.a. The Revenant) en Hoyte van Hoytema (Oscarnominatie Dunkirk) op bezoek bij de Academy: we accepteren dit niet. Vierentwintig uur later draaide de Academy het besluit terug, om aanstaande zondagnacht geen opstand te riskeren onder de genomineerden in de zaal.

Áls de winnende cameralieden, editors, kappers, make-upartiesten en kortfilmers fatsoenlijk zijn, danken ze in hun toch nog live uitgezonden speeches ook even die Kees van Oostrum.

Door de taalbarrière 

Nooit eerder, op al die 91 Oscar gala’s, won een niet-Engelstalige film de hoogste trofee: de Oscar voor beste film. Een krankzinnig onrecht, uiteraard. En nooit won een regisseur een Oscar voor beste regie met zo’n niet Engels gesproken film. Al net zo idioot. Soms noemt men Michel Hazanavicius als de ene uitzondering; de wel bekroonde Franse regisseur van het Franse The Artist (beste film en beste regie in 2012). Maar in The Artist werd niet gesproken, dus dat telt niet. Met het Spaans gesproken Roma wordt de linguïstische Oscar-ban (vermoedelijk) nu eindelijk eens gebroken.

Meer Oscarnieuws
Wie wint zondag de Oscar voor beste film? De Volkskrant blikt vooruit

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden