ANALYSE

De aantrekkingskracht van Strang en Buting

De docuserie Making a Murderer op Netflix heeft het vak van advocaat tot het meest sexy beroep van het moment gemaakt. Snappen Nederlandse confrères waarom?

Liefdesverklaringen van fans van de advocaten Jerry Buting (rechts) en Dean Strang (links) uit Making a Murderer via Tumblr.Beeld Tumblr

Voor de kijker die overtuigd is van Steven Avery's onschuld, zijn de dramatische wendingen in de meeslepende Netflix-documentaireserie Making a Murderer haast onverteerbaar. Kan zo veel onrecht waar zijn? Toch blijf je de ontwikkelingen volgen in het proces tegen Avery, de man die eerder achttien jaar lang ten onrechte vastzat vanwege een zedendelict en nu - wederom aan de hand van discutabel bewijs - terechtstaat voor moord.

En dan, net als je op het punt staat iets naar het scherm te gooien, verschijnt het advocatenduo Dean Strang en Jerry Buting ten tonele om, zo hoop je tenminste, Avery's onschuld te bewijzen en de kijker uit zijn lijden te verlossen.

Making a Murderer...

... is een Amerikaanse documentaireserie die sinds december te zien is op Netflix. In tien afleveringen schetst ze het verhaal van Steven Avery, die achttien jaar ten onrechte vastzat voor aanranding en in 2005 weer werd opgepakt voor moord. Grote vraag: is hij de dader of werd hij er ingeluisd?

Dat velen nogal onder de indruk zijn van Strang en Buting, hebben de twee advocaten uit Wisconsin sinds de release van de serie, in december, geweten. Tik hun namen in op Google en je vindt een trits foto's van de nieuwe helden, bewerkt met roze hartjes en pastelkleurige liefdesverklaringen. In elkaar geknutseld door volwassen mensen.

Mediablogs staan bol van odes aan de twee mannen; van lovende woorden in The Guardian ('Dean Strang lijkt met zijn welbespraaktheid en integriteit meer een fictief figuur') tot zwijmelblogs op Elle ('Dean Strang en Jerry Buting vormen het centrum van compassie in de serie'). Artiesten tonen zonder gêne hun inner bakvis als ze de advocaten ter sprake brengen: 'Ik wil Dean Strang de hele dag horen praten', twitterde zanger John Mayer. 'Over alles en niets.'

De grote vraag: waarom lopen kijkers zo massaal weg met het advocatenduo?

Grote schare vrouwelijke fans

Aan de verschijning van de twee mannen van middelbare leeftijd zal het niet liggen. Jerry Buting (lang, humeurig, strenge blik achter een bril met onbestemd montuur) lijkt een nerdy wetenschapper en de stoffige Dean Strang (klein van stuk, emotioneel, volle bos donker haar) zou niet misstaan achter een kansel. Met hun normcore-kledingstijl (denk vormeloze polo's en kabeltruien) zijn Strang en Buting ook niet bepaald sekssymbolen. Dat vinden ze zelf overigens ook, bleek toen een verslaggever van de regionale televisiezender WISC-TV Strang vroeg naar zijn grote schare vrouwelijke fans: 'Mijn vrouw vindt dat héél moeilijk te geloven.'

Nederlandse advocaten snappen de aantrekkingskracht van Strang en Butings maar al te goed. Strafpleiter Inez Weski roemt de twee om hun doorzettingsvermogen en de integriteit waarmee ze hun vak uitoefenen. 'Ze laten de eenling niet in de steek. Dus dat wat iedereen zou wensen in tijden van nood.'

Ook Gerard Spong begrijpt waarom de advocaten de hemel in worden geprezen. 'In een veelbesproken zaak als deze, zijn zij als advocaten de enigen die iets tegen de tunnelvisie van het Openbaar Ministerie en de samenleving inbrengen.'

Dat Buting en Strang diep betrokken zijn, valt ook door de enkele criticaster niet te ontkennen. Maar hoe ze die betrokkenheid tonen, verschilt. De rationele Buting verscheurt zwakke bewijzen als was hij een pitbull, de emotionelere Strang daarentegen lijkt gebukt te gaan onder het lot van zijn cliënt. Het lukt hem niet het falende rechtssysteem in de zaak van zijn cliënt te beschrijven zonder dat zijn stem van emotie overslaat.

Een collage van Jerry Buting, gemaakt door een bewonderaar.Beeld Tumblr

Geen maatschappelijke empathie

De advocaten van Steven Avery ontstijgen het aloude clichébeeld van de strafadvocaat als ijdel, sluw en onethisch. Spong: 'Advocaten zijn door de eeuwen heen op spotprenten afgebeeld als roofdieren. We hebben ons nooit mogen verheugen in maatschappelijke empathie.'

Ook Weski kent de stereotypen. Ze heeft een eenvoudige verklaring voor dat vijandbeeld: voor de meute die zich vermaakt met het openlijk lynchen van een verdachte, zijn advocaten nu eenmaal lastposten en spelbedervers. 'Ik denk dan: totdat men zelf een advocaat nodig heeft.'

'Arme mensen verliezen altijd', verzucht Avery in Making a Murderer, als hij in 2005 wederom wordt beschuldigd van een ernstig misdrijf. Altijd is sterk uitgedrukt, maar statistieken tonen aan dat armoede, ongeacht ras en gender, een grote risicofactor is om als verdachte in het vizier van justitie te komen. De Amerikaanse non-profitorganisatie Prison Policy Initiative berekende in 2015 dat het gemiddelde maandinkomen van verdachten 41 procent lager is dan het landelijke gemiddelde.

De familie Avery - behalve arm, ook laaggeschoold en sociaal onaangepast - kan hoe dan ook op weinig sympathie rekenen bij de lokale autoriteiten. In officiële documenten wordt de familie omschreven als 'duivelse genenpoel' en openbare aanklager Ken Kratz weet zijn afkeer jegens Avery tijdens een persconferentie nauwelijks te verhullen.

Wat ook nog moet gezegd: naast Kratz, die een prominente rol speelt in de serie, is het niet moeilijk om goed af te steken. Zelfs wanneer je gelooft dat Avery de moord wel degelijk op zijn geweten heeft, is het tien afleveringen lang vruchteloos speuren naar iets sympathieks bij Kratz. Zijn lijzige stemmetje, de melodramatische toon waarop hij tijdens een persconferentie gruwelijke, maar nog onbewezen details van de moord beschrijft: Kratz is duidelijk een lul.

Fans van Strang en Buting vergelijken hun helden graag met Atticus Finch, het hoofdpersonage uit de Amerikaanse romanklassieker To Kill a Mockingbird: de onvermoeibare advocaat die tegenover een racistische jury een onschuldige Afro-Amerikaanse man moet verdedigen tegen een zware aanklacht - een haast onmogelijke taak in een bij voorbaat oneerlijk proces.

Dean Strang.Beeld Tumblr

Oppervlakkigheid en complexiteit

Hoe houden ze zich staande, vragen bewonderaars zich af. 'Wat mij uiteindelijk drijft om dit werk vol te houden', zegt Buting in een interview met Gannett Wisconsin Newspapers in 2007, 'is een samenleving die nog te vaak een oppervlakkige visie heeft op complexe zaken. Mensen oordelen al zonder te weten wat er aan de hand is.'

Ook Weski zegt: 'Het is opboksen tegen een meute die graag een broodje eet bij de feestelijke galg op het plein.'

Nu Making a Murderer een hitserie is en de advocaten een heldenstatus hebben bereikt, rest alleen nog de bevreemding bij Strang en Buting. Want hoe anders was het toen het proces tegen Avery nog liep? Dean Strang en Jerry Buting ontvingen toen een stroom aan haatmail en dreigementen. In een interview met website Madison.com (december 2015) bekent Strang dat hij niet te veel waarde hecht aan de bewondering die hem nu ten deel valt: 'Beide ervaringen zijn kunstmatig en vervormd. Ze representeren geen realiteit, anders dan wat op sociale media op dat moment door een kleine groep koortsachtig wordt gehyped.'

In een interview met WISC-TV (ook eind 2015) spreekt Dean Strang de hoop uit dat kijkers dankzij Making a Murderer gaan nadenken over de zwakke plekken in het Amerikaans rechtssysteem.

Weski vreest dat het bij hopen blijft: 'De mens leert weinig, ook niet van gruwelen uit de geschiedenis en gedraagt zich als de sprinkhaan die de grond onder de eigen en andermans voeten vernietigt. We hebben Strangs en Butings nodig om de mensheid levend te houden.'

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Het vervolg?

Tien jaar hebben de makers van Making a Murderer gewerkt aan de Netflix-serie. Een vervolg is al in de maak, meldt The Daily Mirror. Makers Laura en Moira Demos beloven nieuw, 'explosief' bewijsmateriaal aan het licht te brengen in de vervolgserie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden