Uitmarkt

De 15 niet te missen voorstellingen, concerten en tentoonstellingen dit seizoen

Het nieuwe culturele seizoen begint dit weekeinde met de Uitmarkt in Amsterdam. Voor de kunstredactie het moment om vooruit te blikken. We selecteerden uit het aanbod tot eind 2014 de exposities, voorstellingen, concerten en evenementen waarnaar we reikhalzend uitzien. In de Volkskrant van vandaag 13 pagina's over het nieuwe culturele seizoen.

Marlene Dumas Beeld Peter Cox

1. Beeldende Kunst

Marlene Dumas: The Image as Burden (van 6/11 tot 4/01 in het Stedelijk Museum Amsterdam)
Gerard Reve legde het overtuigend uit, toen hij het over 'stijl' had. Stijl is, meende de schrijver, zoals je iemand op straat van verre herkent; niet door zijn gezicht, maar door zijn houding. Zijn manier van lopen. Of hij met een been trekt. Altijd wat gebogen voorover wandelt. Zijn hoofd scheef houdt.

Zo is het ook bij Marlene Dumas, de Nederlands-Zuid-Afrikaanse beeldend kunstenaar aan wie het Stedelijk Museum in Amsterdam de komende maanden een grote overzichtstentoonstelling wijdt. Het is wonderlijk hoe goed je Dumas' schilderijen en tekeningen al van grote afstand herkent. Al voordat je precies weet wat het voorstelt, wie het verbeeldt. (Rutger Pontzen)

Marlene Dumas, Naomi (1995) Beeld -

2. Film

Interstellar (vanaf 6 november in de bioscoop)
De broers Christopher en Jonathan Nolan, die zich dankzij hun Batman-samenwerking The Dark Knight (2008) ondertussen boven aan de Hollywoodpiramide bevinden, gaan de film over wormgaten maken. De hoofdrol gaat worden gespeeld door de inmiddels bijna onvermijdelijke Matthew McConaughey - die zeventien jaar geleden ook al te zien was naast Jodie Foster in Contact.

Nog niemand weet waar Interstellar echt over gaat. Maar het wordt geniaal, natuurlijk. (Bor Beekman)

3. Theater

Als ik de liefde niet heb, van Marjolijn van Heemstra en Remy Jacobs (28/9 tot en met 15/11) en Ik vertel het zo graag (28/9 tot en met 19/10)

Het afgelopen seizoen viel het al op: steeds vaker worden theatermakers geïnspireerd door klassieke taboeonderwerpen. In een poging zaken bespreekbaar te maken waarover niet of alleen vol woede en onbegrip wordt gesproken.

Binnenkort komen weer twee lastige, zeg maar gerust nauwelijks bespreekbare, onderwerpen in het theater aan de orde. In Ik vertel het zo graag van Bellevue Lunchtheater gaat het over pedofilie; in Als ik de liefde niet heb van het Ro Theater komt een priester aan het woord die als jongen in de stilte van de katholieke kerk is misbruikt. (Hein Janssen)

Still uit Ik vertel het zo graag Beeld Arjen Benning

4. Fotografie

Tim Callemin op BredaPhoto (11/9 tot en met 26/10 op verschillende locaties in Breda)

Het gebeurt niet vaak dat een eindexamenwerk van een kunstacademiestudent je van de sokken blaast. Toch kreeg het werk van Tom Callemin (1991), afgestudeerd aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten (KASK) in Gent, het voor elkaar. Viel het groepje examinatoren afgelopen juni al redelijk stil bij het bekijken van zijn zwart-witfoto's - geconcentreerde beelden van futiele situaties die niettemin dreigend overkomen vanwege een uiterst theatrale belichting - bij het betreden van de enorme hal onderin het academiegebouw waar Callemin een zaalvullende video-installatie toonde, kon je een speld horen vallen. (Merel Bem)

Man met kind uit de serie Hinterland, 2014 Beeld Tom Callemin

5. Klassiek

The Rise of Spinoza (Première 11/10, concertante uitvoering, Het Concertgebouw, Amsterdam)

Componist Theo Loevendie (83) schreef een opera over de 17de-eeuwse filosoof Spinoza in opdracht van radioprogramma ZaterdagMatinee. Loevendie: 'Er is een symfonieorkest, een koor van zestig man en er zijn vier zangers. Een vijfde rol wordt ingevuld door een blokfluit. Dat instrument was waanzinnig populair in de 17de eeuw. Blokfluitist Erik Bosgraaf komt steeds terug in de voorstelling, telkens met een grotere fluit. In de tweede scène speelt hij onder meer een stukje van de componist Jacob van Eyck die leefde in de 17de eeuw.' (Nell Westerlaken)

6. Vormgeving

Vijftien jaar Galerie Vivid (De Kunsthal Rotterdam, 13/9 tot en met 7/12)

Hadden Aad Krol en Saskia Copper in 1999 kunnen bevroeden dat hun galerie Vivid zou uitgroeien tot hét Nederlandse adres voor spraak- en smaakmakend design?

Dat ze zich zouden mogen presenteren op de prestigieuze kunstbeurs Art Basel?

En dat de Kunsthal in hun thuishaven Rotterdam een bloemlezing uit vijftien jaar Vivid zou presenteren?
(Jeroen Junte)


Dienand Christe, Lulvaas, 1999 Beeld Galerie Vivid

7. Jazz

David Kweksilber Big Band (Bimhuis, 3/10 (Jubileum), 3/1, 25/4)

Ooit waren big bands noodzakelijk: voordat de zaalversterking was uitgevonden had je een flinke batterij muzikanten nodig om een volle dansvloer te bedienen. Nu is het een spannende tijd voor grote bands, zowel artistiek als economisch.

Er is de laatste jaren een prachtige nieuwe diamant bij gegroeid: de David Kweksilber Big Band (DKBB). Klarinettist en saxofonist Kweksilber speelt zowel op klassieke podia als in zweterige clubs de sterren van de hemel. (Koen Schouten)

David Kweksilber Big Band Beeld Pieter Boersma

8. Theater

Maria Stuart & Elisabeth I (Toneelgroep Amsterdam (TGA)/Toneelhuis, regie Ivo van Hove. Première 3/12l), Phaedra (DUS, regie Thibaud Delpeut. Première 10/10), Medea (TGA, regie Simon Stone. Première 13/12), Vuurvrouwen (Ro Theater, regie Alize Zandwijk. Première 12/9), Elektra (NTGent, regie Julie Van den Berghe. Première 8/11), Antigone (TGA, regie Ivo van Hove, 15 t/m 18/4)

Passie. Allesverzengende, onvoorwaardelijke, fatale, bewonderenswaardige, onbegrijpelijke, grenzeloze passie voor een doel, een man, een ideaal, een geloof. Het spat van de speelvloer de komende maanden met deze furies. Brave meisjes schrijven zelden geschiedenis. (Karin Vervaart)

Maria Stuart met Chris Nietveld en Halina Reijn Beeld Jan Versweyveld

9. Architectuur

Liefst vier reusachtige overdekte markten openen dit najaar hun deuren. In de Amsterdamse Hallen (verbouwde tramremise) kun je urenlang struinen langs kraampjes met luxe etenswaren en culinaire proeverijen. Je vindt er een bioscoop, kinderopvang, kunt er zelfs blijven slapen in een hotel. In Rotterdam opent op 1 oktober de Markthal van MVDRV architecten. En ook de Beverwijkse Bazaar krijgt twee markante nieuwe gebouwen: de Gouden Souk en Mihrab.

Impressie van de Markthal Beeld MVDRV

10. Theater

Billy Elliot, de Musical (Circustheater Scheveningen, première 30/11)

Roan, Svenno, Stijn, Carlos, Jillis en Tydo. Zo heten ze, maar eigenlijk heten ze allemaal Billy. Billy Elliot. Zeker de komende maanden en misschien wel jaren. Want deze zes Hollandse jongens, tussen de 11 en 15 jaar, spelen vanaf november wisselend de hoofdrol in de nieuwe Joop van den Ende-musical Billy Elliot. (Hein Janssen)


De Billy's Beeld Sanne De Wilde

11. Beeldende Kunst

Emoties, geschilderde gevoelens in de Gouden Eeuw (Frans Hals Museum, Haarlem, 11/10 t/m 15/2)

Het Frans Hals Museum over onze traditie van omgang met emoties. Het gemak en het ongemak, de toegestane en minder geaccepteerde emoties. Want daar waren ook de kunstenaars van de Gouden Eeuw door gefascineerd. In een tentoonstelling die per emotie is ingedeeld, wordt zichtbaar gemaakt hoezeer de kunst van de 16de en 17de eeuw een echo vormt voor onze tijd. Er is beheerst decorum in officiële portretten enerzijds, en een diepe fascinatie voor de passies van de ziel en wat daarvan aan het lichaam zichtbaar is anderzijds. Tegenover de ingetogen waardigheid van Vermeers vrouwen, schrijft kunsthistoricus Gary Schwartz in de catalogus, staat de uitgelaten expressie van woede, angst, verbazing, lust en lijden door collegaschilders. Die is lange tijd te weinig gewaardeerd, meent het Frans Hals Museum, en verdient daarom aandacht. (Wieteke van Zeil)


Rembrandt, Zelfportret met open mond, ets, 1630 Beeld Teylers Museum Haarlem

12. Cabaret

Martijn Koning - Koning Chaos (Try-outs vanaf 17/10)

Martijn Koning (Zwolle, 1978) was de man die in de zomer van 2004 in het Amsterdamse Comedy Café wat verhaaltjes en grapjes vertelde omdat hij die dag niets beters te doen had. De man ook die lange tijd kortebaanwerk bleef doen: teksten voor Dit was het Nieuws, Koefnoen, columns bij Spijkers met Koppen en een maandoverzicht op Humor TV. Dit seizoen komt hij met het avondvullende programma Koning Chaos. (Patrick van den Hanenberg)

Martijn Koning Beeld Merijn Doomernik

13. Pop

Le Guess Who? (20/11 tot en met 23/11, div. locaties in Utrecht, met uitvalsbasis TivoliVredenburg)

'Deze line-up zou illegaal moeten zijn', riep iemand al op het Britse online muziekforum Drowned In Sound. 'This looks absolutely brilliant!' Het Belgisch webmagazine Skyline Reviews: 'Buiten categorie. Afschuwelijk lekker.' Zelfs op de grote Amerikaanse muzieksite Pitchfork verschenen juichende berichten over het Utrechtse muziekfestival Le Guess Who?, dat vorige week een verbluffend programma presenteerde.

In Nederland wisten we het al, maar het begint nu tot ver buiten de landsgrenzen op te vallen. Het vierdaagse Le Guess Who? is een parel in de jaarlijkse festivalparade. Een popfestival waar niet zomaar wat toevallig beschikbare bandjes staan geprogrammeerd, maar waar iets bijzonders valt te beleven en waar de spanning in de popmuziek voelbaar is.(Robert van Gijssel)

14. Pop

Daniel Romano (Tour: 5/9 op Misty Fields in Asten-Heusden; 6/9 Paradiso, Amsterdam; 7/9 Into The Great Wide Open; 13/9 TakeRoot; 12/10 TivoliVredenburg)

De mooiste countryplaat van vorig jaar heette Come Cry With Me en is afkomstig van Daniel Romano. Romano is niet alleen een zanger met de juiste snik in zijn stem, iedere syllabe in zijn liedjes lijkt volgestopt met emoties. Hij heeft zo'n stem die je meteen naar de strot grijpt, zoals Hank Williams dat zestig jaar geleden deed met I'm So Lonesome I Could Cry. Waar de meeste hedendaagse countrymuziek door een overdaad aan synths modern wil klinken, grijpt Romano terug naar de klassieke countrysound waarin een pedal steel en droevige dameskoortjes voor het drama zorgen. Come Cry With Me staat vol prachtige tranentrekkers. Liedjes over mannen met weinig geluk , voor wie ook de fles geen troost meer biedt. (Gijsbert Kamer)

Beeld Albumhoes Come Cry With Me

15. Mode

Romantische Mode: Mr Darcy meets Eline Vere (11/10 t/m 22/3, Gemeentemuseum Den Haag)

Kleur en versiering vormen de belangrijkste veranderingen uit de 19de eeuw en hebben nog altijd invloed op het huidige modebeeld. Ga maar na hoe anders dat eruit zou zien zonder de mogelijkheden die de industrialisatie heeft geboden. Door de opkomst van de roldrukmachines, bandweefmachines, kantmachines en borduurmachines werden kleurrijke stoffen en decoraties in de 19de eeuw eindelijk bereikbaar voor de massa.

Dat zijn ze nog. Zelfs nu de mode vrij sober is, zijn er ontwerpers te vinden die uitpakken met rijk versierde kleding. Neem het Italiaanse duo Dolce & Gabbana: zij zetten deze winter in op prinsessenjurken, tunieken en capes met sprookjesachtige borduursels en applicaties (Bregje Lampe)

Van Jan Taminiau wordt de avondjurk uit de collectie van Nature Extends (2011) getoond Beeld Koen Hauser
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.