Nieuw Venster Loes Reijmer

De #10yearchallenge laat zien: we zijn stukken wijzer geworden

In het weekend kreeg ik van een vriend plotseling een rijtje oude foto’s toegestuurd. En een paar dagen later weer een aantal. ‘Ben je foto’s van vroeger aan het uitzoeken?’, vroeg ik hem, naïef over waar deze drang tot visuele schatgraverij vandaan kwam. ‘Ik zocht er een voor die #10yearchallenge’, antwoordde hij. ‘Maar ik vind het toch een stomme hype.’ En daarna: ‘Oh my God, zoveel afgrijselijke foto’s gevonden.’

Hij sluimerde al even, maar deze week kreeg de #10yearchallenge wereldwijd vleugels. Al miljoenen mensen plaatsten foto’s van zichzelf uit 2009 en 2019 op sociale media. Niet zo gek dat deze hashtag een hit is, want op internet vieren nostalgie en narcisme hoogtij. Ik wilde hier dan ook de term narstalgie munten, maar dat klinkt toch te veel als een vervelende huidziekte.

Online heet het uitzoeken van een foto dus een ‘challenge’ – en dat is helemaal terecht. Vooral de selectie van het oude beeld valt niet mee. De bandbreedte is beperkt. Er moet een gênant element in zitten, want zelfspot verhult dat het plaatsen van zo’n foto eigenlijk een ijdele actie is. Maar het mag ook weer niet te pijnlijk zijn. Wel: ‘Kijk, toen droeg ik nog oorbellen van Bijou Brigitte, haha!’ Niet: ‘Dit was mijn ongelukkige fase, toen ik elke avond een diepvriesmaaltijd van Aviko naar binnen schoof en eenzaam en alleen naar That’s the question keek.’

In het beste geval tonen de foto’s dat je weliswaar een decennium verder bent, maar dat de jaren nauwelijks vat op je hebben gehad. ‘Time sure does fly when you’re having fun’, schreef actrice Reese Witherspoon onder twee nogal identieke portretten op Instagram, waarbij ‘fun’ vertaald moet worden als ‘goede genen + de beste dermatologen + dure crèmes’. Gewone stervelingen die dat allemaal niet hebben, laten met de foto’s zien dat ze die ene voorzichtige rimpel ruimschoots compenseren met een beter stijlgevoel.

Natuurlijk werd het feestje verpest. Kate O’Neill, een vrouw die zichzelf ‘techhumanist’ noemt, twitterde dat de kwade geniën van Facebook de hashtag weleens zouden kunnen misbruiken. Tien jaar geleden zou ze hebben meegedaan aan deze meme, schreef ze. Maar nu vroeg ze zich af of de data gebruikt worden voor het trainen van algoritmen die leeftijd moeten herkennen. Haar theorie werd enthousiast geretweet, maar een journalist van The Atlantic hielp ons uit de droom: Facebook beschikt allang over die data, maak je geen zorgen. Of nou ja, eigenlijk wel dus.

Dat laatste is inderdaad plausibeler, maar toch herkende ik wel iets in de tweet van O’Neill: voortschrijdend inzicht, niet alleen qua kwaadaardigheid van de techreuzen, maar ook op het gebied van ons eigen gedrag online.

Ik gniffelde om mijn ijdele vriend die al dagen op zoek bleek naar een goede nostalgische foto, maar zelf was ik óók onverrichter zake uit de krochten van mijn Facebookprofiel teruggekeerd. Op de meeste foto’s van tien jaar geleden hing ik dronken in de oksel van een studiegenoot. Dat beeld vat die periode wel zo’n beetje samen, maar hoeft niet per se opnieuw in de etalage gezet te worden.

De hedendaagse mens gooit alles maar online, is de heersende opvatting. Maar keer terug naar Facebookposts uit 2009 en zie hoeveel er is veranderd. Destijds leefden we in de veronderstelling dat de mensheid zat te wachten op eindeloze mappen vol feestfoto’s. Er was weinig besef van wat er met deze beelden zou kunnen gebeuren. Anno 2019 zeuren we graag – en terecht – over het hypergestileerde Instagram, waardoor het beeld inmiddels bijna belangrijker is dan de ervaring zelf. Maar dat bewuste heeft ook een voordeel: we denken veel beter na over wat we online plaatsen en wat daarvan de gevolgen zijn.

De #10yearchallenge laat zo zien dat we, ahum, nauwelijks ouder zijn geworden. Maar wel stukken wijzer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.