Reportage

'David Brent heeft zo'n heerlijk slechte smaak'

De Britse komiek Ricky Gervais stapt opnieuw in het The Office-personage dat hem wereldwijd roem verschafte. In een film ditmaal. Meteen mag hij alles en iedereen er weer van langs geven bij de Globes-uitreiking. V sprak hem op de filmset.

Ricky Gervais in de serie The Office.

Met gepijnigde blik nipt David Brent aan zijn glas bier. Hij leunt tegen de bar, schudt het hoofd en plukt aan zijn ringbaardje. Achter hem op het podium geeft rapper Dom Johnson, zijn bandlid, een improvisatieshow weg. Het publiek juicht harder, wat Brent moeilijk kan verteren. Híj verdient vandaag toch dat platencontract?

Na anderhalve minuut zwijgen, als het liedje, het luide applaus en Brents lijdensweg ten einde zijn, volgt die karakteristieke zucht: 'Ahhhhhhhh'.

'And cut!'

Ricky Gervais (54) is terug als David Brent. Hier in Londen, bij de opnamen van de film Life on the Road, vertolkt Gervais na twaalf jaar weer de rol van het treurige maar zo geliefde personage uit de legendarische serie The Office.

Het publiek leerde indertijd Brent kennen als manager van papierbedrijf Wernham Hogg, gelegen in het grijze Engelse plaatsje Slough. Decor: een ongeïnspireerde kantoortuin, waar de tijd nog net iets meer lijkt te hebben stilgestaan dan in een gemiddeld kantoor.

Brent maakte de totale droefheid van The Office compleet door zo hartstochtelijk de populaire baas te spelen, dat hij juist onuitstaanbaar wordt. Het ergste: Brent zelf heeft niets door. 'Hij heeft zo weinig zelfkennis', zegt Gervais op de filmset tegen een groep journalisten. 'Hij wil altijd de grappigste zijn of ten minste het laatste woord hebben.' Dan met een brede lach: 'Brent zou zo veel beter te pruimen zijn als hij minder zou zeggen.'

De opnamen vinden plaats in The Electric Ballroom, een popzaal vergelijkbaar met Paradiso. De hoofdpersoon doet in de film een uiterste poging zijn ultieme droom te verwezenlijken: rockartiest worden.

Na zijn ontslag bij het kantoor werkt Brent als vertegenwoordiger in schoonmaakmiddelen. Zijn spaar- en pensioengeld heeft hij geïnvesteerd in een tour met zijn band Foregone Conclusion, vertelt Gervais.

Met The Office in het achterhoofd weet je wel ongeveer hoe dat moet aflopen. David Brent heeft namelijk zelden succes. Hij is, zoals Gervais zijn zelfgecreëerde personage noemt, een classic comedy fool. 'Hij denkt meer te kunnen dan eigenlijk in zijn vermogen ligt. Wat dat betreft is hij eigenlijk nog een jongetje. Maar het mooie is: he falls over and gets fucking back up again. Daarom houd ik zo van hem.'

De serie, die mede werd gedragen door de wél grappige good guy Tim (Martin Freeman) en de nerdy Gareth (Mackenzie Crook), kwam in 2003 na twee seizoenen ten einde. In Engeland noemden de critici het de beste sitcom sinds Fawlty Towers.

Clipje

Vanwege het grote succes in Engeland en de gewonnen Golden Globe werd The Office verkocht aan meer dan honderd landen. De Amerikaanse versie, met daarin Steve Carrell als de sullige baas, stopte in 2013, na negen seizoenen.

Maar dan nu een film, gepland voor augustus, waarvan je je kunt afvragen: waarom? 'Het idee ontstond toen Ricky als Brent eenmalig een clipje opnam voor Comic Relief (een avond lachen voor het goede doel, red.)', zegt producer Charly Hanson. 'Het was nooit zijn bedoeling hem nog een keer te spelen, maar hij had er zo veel lol in dat we zijn gaan brainstormen. Natuurlijk, er zit een hoog afbreukrisico aan. Dat gold voor elk project dat hij na The Office is gaan doen. Maar geloof me: als Ricky een script schrijft, dan is het grappig.'

Opvallend: behalve Gervais speelt niemand van de originele bezetting een rol in de film. Ook Stephen Merchant niet, de man met wie hij The Office bedacht. Daarover mogen uitdrukkelijk géén vragen worden gesteld. Hanson refereert er kort aan: 'We zijn zó veel jaren later. Het is niet aannemelijk dat personages uit de serie nog steeds een rol spelen in Brents leven.'

Op de set worden tientallen figuranten geschminkt, cameramensen en productiemedewerkers lopen kriskras door elkaar en aan de bar hangt een stand-in van Ricky Gervais (met rood ringbaardje, strak overhemd en glimmend giletje).

Ricky Gervais. Beeld Foto: Todd Antony/Getty

'Brilliant'

Alles op de set draait om hem, de man die naast The Office succesvolle series schreef als Extras en Derek en zo de onvermijdelijke weg naar het grote geld in Hollywood bewandelde. Hoewel films als Ghost Town en The Invention of Lying nooit echt aansloegen, groeide zijn populariteit in de Verenigde Staten door televisieoptredens en zijn beroemde, sarcastische grappen als presentator van de Golden Globes-uitreiking (2010-2012), waarbij hij alles en iedereen in de filmwereld de maat nam. Het maakte hem in een paar jaar tijd een van 's werelds geliefdste komieken.

Als Gervais de pijnlijke barscène terugkijkt op het grote scherm is de complete zaal muisstil. Op luide toon zegt hij tien keer achter elkaar 'Brilliant! Brilliant!' De regisseur haalt opgelucht adem. Een moment later, als de scène met de rapper opnieuw moet, zweept Gervais de figuranten op wat enthousiaster te dansen. Tussen scènes door schalt zo nu en dan zijn typerende giechellachje door de popzaal.

'Ik ben fan van die lach', zegt Andy Burrows, voormalig drummer van de band Razorlight en tegenwoordig singer-songwriter. Hij heeft net een scène met Brent op het podium opgenomen, die een paar keer moest worden onderbroken omdat de bandleden hard in de lach schoten.

In de film speelt Burrows zichzelf, door Brent ingehuurd voor zijn band. 'Het is ontzettend grappig met hem op te treden. De gezichten die hij trekt zijn hilarisch.' Over de samenwerking met Gervais zegt hij, zonder spot: 'Dit draag ik de rest van mijn leven met me mee, dat ik met Ricky in een film mocht spelen.'

Fictieve documentaire

Net als de serie wordt Life on the Road opgenomen in mockumentary-stijl: als een fictieve documentaire. Een slimme vondst om mensen maximaal deelgenoot te maken van Brents typische gedrag. De manier waarop hij in The Office zijdelings een blik in de camera werpt, op zoek naar bevestiging - of hulp - maakt hem menselijk in al zijn lulligheid.

Gervais: 'Ik denk dat we daarmee zijn innerlijke twijfel, die stiekem toch aanwezig is, blootleggen. De kijker voelt de pijn en denkt: 'Hij kijkt naar mij.' Maar tegelijkertijd denk je: 'Oh God, we can't help you, Brent.'

Wat dat betreft lijkt weinig veranderd. Tijdens een van de scènes in The Electric Ballroom zingt Brent Native American, een middelmatig popnummertje met slechte, clichématige teksten over roadtrips door Amerika en het oppikken van chicks. Een doodse stilte valt als het liedje klaar is.

Het doet denken aan Brents ongevraagde optredens in The Office, of zijn mislukte cover van If You Don't Know Me by Now, waarin hij in kraakwit pak weeïge blikken in de camera werpt en tussendoor op schurende toon meezingt. 'Hij heeft zo'n heerlijk slechte smaak', zegt Gervais, die ooit zelf een carrière in de muziek ambieerde en kort manager was van de toen onbekende rockband Suede. 'Ik schreef die nummers voor de film alsof ik een 14-jarige jongetje ben. Zo goedkoop is het. Terwijl Brent natuurlijk denkt dat hij Springsteen is.'

Pijnlijk grappig

Komende zondag presenteert acteur-komiek Ricky Gervais voor de vierde keer de Golden Globe Award Ceremony, vanuit Beverly Hills, Californië. Bij zijn vorige optredens (2010-2012) viel hij op door zijn vlijmscherpe en sarcastische grappen over en tegen acteurs en actrices. Ter aankondiging van zijn terugkeer twitterde de komiek: 'Ik kan niet wachten de Globes weer te presenteren. Het enige dat ik zeker weet, is dat niet iedereen zich zo goed zal vermaken als ik.'

Blinde vlek

Maar wat maakt een loser nu precies grappig? Gervais, inmiddels schoenen uit, de benen op tafel ('verschrikkelijk, die cowboylaarzen'): 'Het gaat niet per se om het feit dat Brent een loser is. Een belangrijk element bij comedy is de blinde vlek. Als hij zijn eigen leven ook maar een beetje grappig zou vinden, zou het niet werken. Het gaat erom hoe wij hem zien en hoe hij zichzelf ziet. Dat contrast maakt het grappig.'

De komiek zegt uren te kunnen filosoferen over komische personages als David Brent of Basil Fawlty. 'Ik noem het sociale satire, gebaseerd op doodgewone, wat kleurloze figuren. Underachievers eigenlijk. Als ik in een klein plaatsje rondloop, koop ik ook altijd de plaatselijke krant. Mensen die boos zijn als een bibliotheek moet sluiten of over een gestolen televisie. Heerlijk, die benepenheid.

'Satire draait puur om empathie. Weet je wat volgens antropologen de eerste grap van de mens was? De ene holbewoner die lacht om de andere holbewoner die zijn hoofd stoot. Omdat je weet dat het nooit de bedoeling kon zijn.'

Life on the Road, in augustus 2016 in de bioscoop.


Golden Globe grappen

'Veel mensen denken door de Globes-uitreiking dat ik een shock-comedian ben', zegt Ricky Gervais op de filmset over zijn reputatie van harde-grappenmaker. 'Maar dat ben ik niet. Ik probeer het voor de mensen thuis leuk te maken. Ik ben een outsider die tegenwicht wil bieden aan al die miljardairs. Maar ik wil heus niet alleen maar om me heen schoppen of de Amerikaanse moraal ondermijnen. Ik zeg heus niet tegen ze: 'I want to ruin your fucking night, you fuckers!'

Een paar voorbeelden uit de uitreikingen van 2010, 2011 en 2012:

- 'Het wordt een avond feestvieren en zuipen. Of, zoals Charlie Sheen het noemt: ontbijt.'

- 'The Tourist móét goed zijn, want de film is genomineerd. So shut up! Ik wil hier ook dat belachelijke gerucht ontkrachten dat de buitenlandse pers The Tourist alleen heeft genomineerd om met Johnny Depp en Angelina Jolie op stap te gaan. Dat wás niet de enige reden. Ze hebben ook smeergeld aanvaard.'

- 'Nee, serieus. Kijk naar al deze gezichten, het doet me denken aan al het mooie werk dat dit jaar weer is gedaan door... cosmetisch chirurgen. Jullie zien er fantastisch uit.'

- 'The Golden Globes en de Oscars verhouden zich als Kim Kardashian tot Kate Middleton: een beetje schreeuweriger, platter, dronkener en sneller verveeld.'

- ( Met Johnny Depp op het podium:) 'Johnny, ik wil je een vraag stellen. Wees eerlijk. Zit je aan de partydrugs? Nee grapje, ik weet het antwoord al. Andere vraag: heb je The Tourist gezien?'

- ( Over John Travolta en Tom Cruise, die hij niet bij naam noemt): 'Niet genomineerd: I love you Phillip Morris. Daarin twee heteroseksuele acteurs, Jim Carrey en Ewan McGregor, die doen alsof ze homo zijn. Precies het omgekeerde van twee bekende Scientology-leden. Wat is er? Mijn advocaten hebben me geholpen bij deze grap.'

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.