Recensie Bauhausweverij

Dat vrouwen er het beste van maakten in de Bauhausweverij, blijkt wel uit deze tentoonstelling in het TextielMuseum ★★★★☆

Weven is wiskunde: alle kleden en kleurstudies hebben een mathematische schoonheid. 

Beeld TextielMuseum

Stel je voor: je gaat naar de kunstacademie in de overtuiging glasschilder te worden. En dan, na een voorbereidend jaar, zetten je docenten je tussen de weefgetouwen. Of: je wilt architect worden, maar je wordt naar datzelfde weefatelier gestuurd omdat je ‘te decoratief’ werkt. 

Het overkwam Anni Albers (1899-1994) en Kitty van der Mijll Dekker (1908-2004). De kunstacademie in kwestie was de Bauhausschool van Walter Gropius. Hoewel Gropius op papier beloofde dat sekse geen rol speelde, belandden vrouwelijke studenten meestal in de weverij om daar de idealen van Bauhaus uit te voeren: modernistisch, functioneel en ambachtelijk ontwerp. 

Bauhaus& Modern Textiel in Nederland

★★★★☆

Beeldende kunst en textiel

TextielMuseum Tilburg, t/m 3/11

En ze maakten er het beste van daar in de weverij. Echt, het beste. Zo blijkt wel uit de tentoonstelling in het TextielMuseum, waarin vier Bauhauswevers centraal staan die in Nederland zijn gaan wonen en werken na hun Bauhausopleiding. Weven is wiskunde: alle wandkleden, vloerkleden, kleur- en structuurstudies hebben een mathematische schoonheid.

Hedendaags

Het TextielMuseum nodigde ook vier hedendaagse kunstenaars uit om in hun Textiellab iets te maken dat op Bauhaus reageert. Koen Taselaar (1986) maakte een geweldig bijna 9 meter breed wandkleed dat de geschiedenis van Bauhaus laat zien in stromingen, richtingenstrijd en maffe anekdotes.

Wat buiten die geschiedenis valt is wat de Bauhauswevers na hun academietijd gingen doen. Later zorgden zij voor bijvoorbeeld gordijnstoffen, huishoudtextiel, bekleding voor vliegtuigstoelen en zelfs een koninklijk geschenk (een tafellaken) van koningin Wilhelmina aan koningin Elizabeth en prins Philip ter ere van hun bruiloft in 1947.

Dat laatste was een ontwerp van Van der Mijll Dekker, die architect had willen worden. Volgens Gropius konden vrouwen vooral goed tweedimensionaal denken. De derde dimensie kon men beter aan mannen overlaten. We weten niet wat voor gebouwen Van der Mijll Dekker had kunnen ontwerpen, maar in haar stoffen wil ik wel wonen.

Kitty van der Mijll Dekker in haar weefatelier in Nunspeet, ca. 1935 Beeld Collectie TextielMuseum

Zoekplaatje: het Bauhauskleed van Koen Taselaar

1. Bauhausoprichter Walter Gropius (1883-1969) schreef in zijn manifest in 1919: ‘Laten wij een nieuw gilde van handwerkers oprichten’. Hij is weergegeven als zijn lievelingsleunstoel de Gropius F51 uit 1920. Gropius verzamelde cactussen.

2. De Zwitserse schilder Johannes Itten (1888-1967) was docent en onderdirecteur van de kunstopleiding in Weimar. Hij was sterk beïnvloed door de Mazdaznan-leer en bepleitte een knoflookdieet. Daarom is hij hier een knoflookteentje op pootjes. Itten verliet Bauhaus in 1923.

3. De Nederlandse De Stijl-kunstenaar Theo van Doesburg (1983-1931) woonde en werkte begin jaren twintig van de vorige eeuw in Weimar en had grote invloed op Bauhaus, al werkte hij niet binnen de academie. Hier is hij te zien als de bijna abstracte koe die hij in 1918 schilderde, het schilderij zit in de collectie van het MoMA in New York.

4. De studenten en docenten van Bauhaus konden ook feestjes bouwen. Zoals het vliegerfeest van 1921 en het metaalfeest van 1929, waarbij men kwam in kostuums van metaal. Het theateratelier dat Oskar Schlemmer leidde, speelde een belangrijke rol in het faciliteren van deze verkleedfeesten.

5. Ook schilder Paul Klee (1849-1940) gaf les aan Bauhaus, onder andere in de weverij. Hij was een geliefde leraar en werd wel ‘Bauhaus Boeddha’ genoemd. Voor zijn vijftigste verjaardag in 1929 huurden de Bauhäusler (de kunststudenten) een vliegtuigje om cadeaus boven zijn huis te droppen. Helaas beschadigde hierbij het dak van zijn speciale Bauhausdocentenhuis.

6. Anni Albers (1899-1994) was een heel bekende Bauhauswever en graficus. Afgelopen winter was een groot retrospectief van haar kunst te zien in Tate Modern in Londen. Ze had eigenlijk glasschilder willen worden, maar kreeg een bindend advies richting het weefatelier.

7. De nationaal-socialisten vonden Bauhaus ‘entartete kunst’ en ‘on-Duits’. Begin 1933 sloot de toenmalige directeur Mies van der Rohe de Bauhausschool in Berlijn onder druk van de nazi’s.

Koen Taselaar, A slightly inaccurate but nonetheless lightly entertaining story of the Bauhaus, 2018 Beeld Collectie Textielmuseum
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden