TV-recensie Moby Dick

Dat je voor boekentelevisie niet per definitie schrijvers nodig hebt, toont Moby Dick

Foto BNN Vara

Hoe ziet het ideale boekenprogramma eruit? Daar worstelen ze in Hilversum al jaren mee. In dagelijkse talkshows worden schrijvers zelden uitgenodigd om over hun romans praten tenzij 1) het boek gebaseerd is op ware gebeurtenissen of 2) de schrijver min of meer samenvalt met het hoofdpersonage. Auteurs die over een geheel verzónnen roman praten zie je zelden bij Pauw, Jinek of DWDD, de geweldige Hier is…Adriaan van Dis – specials daargelaten. Dat is ook weer niet zó gek. Talkshows werken met haakjes, invalshoeken. ‘Waar gaat je roman over en waarom koos je voor de derde persoon?’ levert niet altijd een vlot gesprek op. Dapper dus dat talkshow M deze zomer het item M’s Boekenclub introduceerde: de redactie kiest een boek, kijkers krijgen een paar weken om het te lezen, in de live-uitzending stellen lezers vragen aan de auteur. Dat concept werkt heel redelijk. Vorige week was de roman Want de avond van Anna Enquist aan de beurt. Enquist vertelde openhartig dat ze zich na slechte recensies schuldig voelt tegenover haar uitgeverij – de lezers waren gelukkig allemaal positief. In M vroegen ze Enquist naar het idee achter de titel, het eind, en, vooruit, met welk personage zíj zich het meest identificeert. Twaalf minuten is al een eeuwigheid voor talkshowbegrippen, maar van mij had M's Boekenclub best nog even mogen doorgaan.

Wie deze zomer meer schrijvers wil zien spreken, is op de zondagse herhalingen van VPRO Boeken aangewezen. Hier krijgen auteurs een rustig kwartier om hun romans te duiden, wie aandachtig luistert wordt beloond. Afgelopen zondag vertelde Mano Bouzamour opvallend geëmotioneerd over de zoektocht naar de betekenis van zijn schrijverschap – mij bleven dit seizoen ook de uitzendingen met Mensje van Keulen, Esther Gerritsen en Radna Fabias bij.

Dat je voor boekentelevisie niet per definitie schrijvers nodig hebt, toont Moby Dick. In het nieuwe programma interviewt Matthijs van Nieuwkerk prominente Nederlanders over boeken die ‘ertoe deden en ertoe doen’ in hun leven. Donderdag vertelde Dieuwertje Blok over de filosofie achter The Fountain Head en haar bewondering voor Judith Herzberg – ze kreeg de tijd een heel gedicht voor de te lezen. Chemicus Ben Feringa had onder andere The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy en Arendsoog meegenomen. De boeken leidden tot gesprekken over heel wezenlijke onderwerpen: wetenschappelijk onderzoek naar de oorsprong van het leven, antisemitisme in Nederland en de lastige vraag hoe je trouw blijft aan jezelf. Een geslaagd format dus, al zou één gast per aflevering, in plaats van twee, de gasten en boeken misschien nóg beter uit de verf doen komen.

Ondertussen is het volgende nieuwe boekentelevisieconcept alweer aangekondigd: in september start de reeks Stine Boekt Sterren, waarin filosoof Stine Jensen bekende mensen specifieke boeken aanraadt om een ‘verfrissende gedachtewisseling’ aan te gaan.

Wat al die boekenprogramma’s verenigt, is dat ze het lezen van romans voorstellen als een heel normale activiteit, die je zomaar troost, nieuwe inzichten of zelfs een levensveranderende ervaring zou kunnen opleveren. In een tijd waarin de literatuur keer op keer wordt doodverklaard, is die boodschap alleen al behoorlijk welkom.

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.