'Dat ik er ben, is al een statement'

Australische regisseur Warwick Thornton schetst in Samson & Delilah wrang beeld vanaboriginalgemeenschap. ‘Ik wilde mijn eigen mensen ook een spiegel voorhouden.’..

amsterdam ‘Een liefdesverhaal’ noemt regisseur Warwick Thornton zijn film Samson & Delilah. Het is wel een wrang liefdesverhaal, geeft hij toe. De twee tieners uit het Australische drama – ze zijn een jaar of 13 – hebben nauwelijks iets te eten en niemand die voor hen zorgt. Ze hebben alleen elkaar. Hun liefde is bittere noodzaak.

Samson & Delilah speelt zich af in het binnenland van Australië, in een armoedige aboriginalgemeenschap in de woestijn rond Alice Springs. Het is een desolate plek om op te groeien. Een paar huizen met een golfplaten dak, een gemeenschappelijke auto, een telefoon – meer is er niet. Geen wonder dat de jonge Samson benzine snuift, een verslaving die hem afwisselend agressief en apathisch maakt.

Warwick Thornton kent de plek. ‘Alles in de film heb ik om me heen gezien toen ik opgroeide’, zegt de regisseur, aan de telefoon vanuit Sydney. Thornton (1970), zelf aboriginal, komt uit de buurt van Alice Springs. Hij ging jong van school, leerde nooit goed lezen en schrijven en hing op straat rond, tot hij op zijn 17de de kans kreeg om assistent-cameraman te worden.

‘Het is een verhaal dat verteld moest worden’, zegt hij over zijn fraaie speelfilmdebuut, dat vorig jaar in Cannes werd bekroond met de Camera d’Or en in Australië alle belangrijke filmprijzen won. ‘Ik ben er trots op aboriginal te zijn en vind het vreselijk hoe ons volk verwaarloosd wordt. Het is een kant van Australië die veel te lang onzichtbaar is gebleven.’

De problemen van de inheemse bevolking werden lange tijd weggemoffeld – de discriminatie, de armoede, de gevolgen van jarenlange onderdrukking. Of zijn film een politieke film is? Thornton moet lachen om de vraag. ‘Het simpele feit dat ik er ben, is al een politiek statement’, stelt hij opgewekt. ‘De Australische autoriteiten hebben door de jaren heen op zo veel manieren geprobeerd van ons af te komen, dat iedere nog levende aboriginal politieke betekenis heeft. En nu hebben we ook nog geleerd om films te maken, om onze verhalen te vertellen.’

Dat de beste Australische films van de laatste jaren over aboriginals gaan of door aboriginals gemaakt zijn, is geen toeval. Uit schaamte of uit drang iets goed te maken, tuimelen initiatieven om de aboriginalcultuur te bevorderen over elkaar heen. Ook filmfondsen en -opleidingen voor aboriginals worden ruim gesubsidieerd, met als gevolg een nieuwe ‘inheemse cinema’.

Dat is mooi, vindt Thornton, maar het betekent niet dat de levensomstandigheden zijn verbeterd. ‘Met aboriginalkunst maakt Australië nu goede sier, maar op het minder zichtbare gebied van huisvesting, gezondheid en educatie verandert er niets.’

Kijk naar Samson & Delilah: de twee tieners uit de film kunnen geen kant op. De film schetst een hardvochtig maar eerlijk beeld van een aboriginalgemeenschap, denkt Thornton. Van onderlinge solidariteit is nauwelijks sprake, opvoeders zijn afwezig of ongeschikt. ‘Ik wilde mijn eigen mensen ook een spiegel voorhouden. Niet al onze tradities zijn goed.’

Thornton brengt zijn boodschap subtiel. Er wordt nauwelijks gesproken in de film; blikken, gebaren en muziek volstaan. ‘Ik vind dialogen te makkelijk. Ik denk graag dat het publiek intelligent genoeg is om zelf uit te vinden wat een personage voelt. Trouwens, aboriginals praten alleen als het echt moet.’

Er zijn meerdere redenen waarom Samson niet praat. Hij stottert en schaamt zich daarvoor, maar hij is bovenal verliefd. Thornton: ‘Als je 13 bent en verliefd, heb je geen ellenlange monoloog beschikbaar om je gevoelens te uiten. Dan ga je maar met stenen gooien naar het meisje dat je zo leuk vindt. Tenminste, dat deed ik.’

Ondanks alle ellende is Samson & Delilah een hoopvolle film geworden. ‘Morgen is er weer een andere dag’, stelt Thornton, die zichzelf als het levende bewijs beschouwt dat kansarme jongeren goed terecht kunnen komen. Zijn oudere broer, die een alcoholistische zwerver speelt in de film, was minder gelukkig.

‘Mijn broer is alcoholist sinds zijn 15de – ik heb het personage naar hem gemodelleerd. Op mijn aandringen is hij afgekickt voor de film, maar nu drinkt hij weer. Kijk, ik heb een kans gekregen, hij niet. Ik koos ervoor om niet onder een brug te wonen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.