Dario Fo steunt veroordeelde met prijzengeld

In het Milanese theater waar Dario Fo's nieuwste stuk loopt, was donderdagavond geen enkele autoriteit om hem geluk te wensen met de eerder die dag aan hem toegekende Nobelprijs voor de literatuur....

Van onze correspondent

Jan van der Putten

ROME

De rest van het geld is bestemd om campagne te maken voor de vrijlating van Adriano Sofri en twee andere ex-leiders van de ontbonden linkse beweging Lotta Continua. De drie zijn dit jaar na een volstrekt onregelmatig proces veroordeeld tot 22 jaar wegens de moord op de Milanese politiecommissaris Calabresi in 1971. Deze werd gezien als de dader van de 'zelfmoord' van de anarchist Pinelli, centrale figuur in Fo's stuk Toevallige dood van een anarchist.'

In Italië is uitermate verdeeld gereageerd op de toekenning van de Nobelprijs aan Fo. Velen voelen zich aangevallen, verontwaardigd of vernederd.

Literatoren en critici vinden de Nobelprijswinnaar geen schrijver. In de schrijvershandboeken zoek je de naam Fo vergeefs. Zijn teksten, zeggen de critici, zijn niet om te lezen maar om te horen. En moet een auteur van vaak scabreuze comedies en zelfs van cabaretteksten zo nodig met een Nobelprijs worden geëerd?

Verbitterd is de dichter Mario Luzi, die ook dit jaar weer voor niets op de Nobelprijs heeft gewacht. Hij ziet in de onderscheiding van Fo een 'antiliteraire bedoeling'. 'Ik heb grote waardering voor de acteur Fo, maar waar is zijn literatuur?' vraagt de schrijver Giulio Ferroni zich af.

Bij de criticus Alfonso Berardinelli vindt Fo ook als acteur geen genade. 'Ik heb nooit de behoefte gevoeld zijn werk te lezen. Deze Nobelprijs is het uiterste symptoom van de slechte kennis in het buitenland van de Italiaanse literatuur van de twintigste eeuw.'

Rechtse politici vinden Fo geen kunstenaar maar een vulgaire onruststoker. Een paar uitspraken: 'Een schande, ik snap de motivering voor deze prijs niet.' 'Die prijs steekt de draak met de Italiaanse cultuur. Een belediging.' 'Totale waanzin. Kennelijk heeft 35 jaar sociaal-democratische regering de Zweden kinds gemaakt.'

Het vernietigendste oordeel komt van de kerk, een instituut dat Fo zo vaak op de hak heeft genomen, zoals de hele gevestigde macht. De Osservatore Romano schrijft dat Fo Italiës zesde Nobelprijswinnaar literatuur is, 'na Carducci, Deledda, Pirandello, Quasimodo en Montale; na zoveel vernuft een nar.'

De Nobeljury had datzelfde woord gebruikt, nar, maar met een tegenovergestelde lading.

Fo's vijanden zijn boos op een vermeende linkse lobby in de Nobeljury en de volgens hen absurd grote populariteit van Fo's stukken in het buitenland. Dat laatste bewijst volgens Umberto Eco juist de grote kracht van de teksten van Fo, die ook zonder hem uitstekend functioneren. Eco is blij dat de prijs is gegaan naar een auteur 'die niet behoort tot de traditionele academische wereld'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden