Dappere Dodo in het museum

Het huis van Paul van den Heuvel puilde uit met Fabeltjeskrantpuzzles, Paulus de Boskabouterpoppen, Batmanpleisters, Flinstoneglazen en Rik de Kikkeronderzetters....

DRIE dagen voor de officiële opening staat er nog veel in de steigers en heeft het TV Toys museum in Dieren veel weg van een bouwput waar een vrachtwagen per ongeluk een lading speelgoed heeft laten vallen. De fax ratelt, naaimachines snorren, het geluid van een klopboor is voortdurend aanwezig.

De medewerkers hebben een blik in de ogen van te veel koffie en te veel stress. Toch verzekert initiatiefnemer Paul van den Heuvel dat 80 procent af is, het werktempo erg hoog ligt en het allemaal goed komt vóór de opening op 26 april. Maar als een halve dag later blijkt dat ook nog niet wordt voldaan aan de noodzakelijke veiligheidsvoorschriften, wordt toch maar beslist de publieke openstelling een maandje uit te stellen.

Eindelijk is het dan zo ver en wordt een langgekoesterde droom van Van den Heuvel werkelijkheid: een museum met speelgoed dat betrekking heeft op televisie en film. Als kind was hij helemaal gek van de science-fictionserie Star Trek en verzamelde hij er zoveel mogelijk speelgoed van. Een hobby die nooit is opgehouden want nog altijd stroopt hij winkels, beurzen en rommelmarkten af op zoek naar film- en televisiespeelgoed en gebruiksartikelen. 'Van tien stuks zijn het er langzaam 45 duizend geworden.'

Tien jaar geleden liep Van den Heuvel al rond met het plan voor een museum. Zijn huis puilde uit met Fabeltjeskrantpuzzles, Paulus de Boskabouterpoppen, Batmanpleisters, Flintstoneglazen, Rik de Kikkeronderzetters en Alfred Jodocus Kwak-plaatjesboeken. Speelgoed dat nu ligt uitgestald in het museum. De woonwagen van Pipo de Clown is nagebouwd, van het kasteel van Tita Tovenaar is een replica gemaakt. Meneer de Uil is geheel volgens het origineel vervaardigd. Een druk op de knop en hij spreekt de bezoekers van het museum toe. Het is nog niet de stem van de vaste inspreker, Frans van Dusschoten, maar daaraan wordt gewerkt.

In het museum staan niet alleen 'platte voorwerpen' opgesteld, zegt Van den Heuvel, inmiddels de algemeen directeur van het museum. Dus is er een kruipdoor-sluipdoortunnel onder Fabeltjesland, een wiebelkajuit voor bij De Bereboot, de boot waarop Kapitein Brom, Maatje en Brilbeer eind jaren zeventig hun avonturen beleefden. Schilderingen van het kasteel van Ollie B. Bommel, nagebouwde decors uit Sesamstraat, hangbruggen bij de superhelden en op bijna twee meter hoogte slingert zich door het hele gebouw een 120 meterlange catwalk. Vanaf deze balustrade is het Smurfendorp te bezichtigen, met verrekijkers voor de details.

Aan het plafond hangen gekleurde televisies: het inwendige is verwijderd, ze zitten nu vol speelgoed. In een souvenirshop wordt exclusief speelgoed verkocht met als toppers een Batcar (495 gulden) en een Spidermanmotor (1025 gulden) en in het museumcafé kan de bezoeker een Flintstoneburger of een broodje Tarzan eten.

De collectie is verdeeld over zes thema's: Nederlandse producties, jeugdseries, superhelden, science fiction, animatie en horror. Tot de categorie superhelden behoren niet alleen Batman en Ivanhoe, maar ook Pippi Langkous.

Een andere held voor TV Toys is Swiebertje. Groot was daarom de vreugde toen Joop Doderer onlangs zijn Swiebertjekostuum aan het museum schonk. In de nagebouwde keuken van Saartje neemt het pak een belangrijke plaats in naast andere Swiebertje-parafernalia zoals puzzels, ansichtkaarten, boeken, bekers en pyjamastof. De pop gehuld in Swiebertjekledij lijkt in de verste verten niet op de geliefde tv-zwerver, maar daar gaat verandering in komen, belooft pr-voorlichter Thijs Belgers. Zijn ogen gaan glimmen als 'Swiep' ter sprake komt. Het museum heeft niet voor een niets een jaarlijks terugkerende prijs omgedoopt tot 'De Swiebertje'. De prijs wordt toegekend aan personen of instellingen die binnen de film- en televisiewereld bijzondere prestaties leveren. Gisteren werd het eerste beeldje uitgereikt aan - wie anders - Joop Doderer.

Het museum is gevestigd in een 88 jaar oud schoolgebouw in Dieren. Voor een vriendenprijs hebben de initiatiefnemers van het museum de oude school kunnen kopen van de gemeente Rheden die graag een vriendelijke, toeristische attractie in het stadje Dieren gerealiseerd wilde zien. De speelgoedcollectie van Van den Heuvel is eigendom van de stichting Hebbes en Houes. TV Toys beheert en exploiteert de collectie. Daarnaast zijn er in het museum artikelen te zien die door derden in bruikleen zijn gegeven: zoals de poppen uit de ooit vermaarde poppenreeks Dappere Dodo en De Bereboot.

Maar niet elke vierkante centimeter is volgepropt. Driekwart van de collectie staat in het depot dat semi-openbaar is, dat wil zo veel zeggen als dat de ware speelgoedliefhebber er op afspraak terecht kan. Ook het documentatiecentrum met veel naslagwerken, kinderboeken en knipsels uit tijdschriften, is op afspraak te bezichtigen.

'Het leuke van dit museum is, dat het nooit af is', meent Van den Heuvel. 'We starten met de zuidvleugel, de animatie komt er deze zomer bij.' Daarnaast is er vier keer per jaar een wisselexpositie, die als het mogelijk is, inhaakt op de actualiteit. De eerste is te zien vanaf 7 juni: een tentoonstelling over Flippo's. Andere geplande exposities zijn Loeki de Leeuw die dit jaar 25 jaar bestaat en de nieuwe Star Warstrilogie. Rondom het museum komt een speel-en doe-tuin. In het Turtlehome kunnen kinderen zich uitleven in omgebouwde rioolbuizen alsof ze, net als de Ninja Turtles, in een ondergrondsriool wonen. Voorlopig is het buiten nog vooral veel zand en stenen. Alleen de parkeerplaats is echt af.

Het museum is niet alleen voor kinderen, benadrukt Van den Heuvel. 'Het is voor iedereen die met televisie en film is opgegroeid. Ik ben zelf groot geworden in de jaren zestig en zeventig, in een tijd dat televisie nog indruk maakte. Ik identificeerde mij met een superheld van televisie en zo is bij mij de fascinatie gegroeid voor alles wat met tv te maken heeft.'

Van den Heuvel blijkt niet de enige volwassene met gevoel voor nostalgie. 'We hebben al heel wat telefoontjes gekregen van kinderen die zeggen mijn vader is volgende week jarig, en hij is helemaal gek van de Thunderbirds. Kan ik volgende week iets speciaals voor hem regelen bij jullie?'

Voor de dertigers en veertigers roept een wandeling door het museum vooral jeugdherinneringen op. Het zien van een Fabeltjeskrantbeker of de boeken van Paulus de Boskabouter zet menig bezoeker aan het denken: heb ik dat ook niet nog ergens op zolder liggen? Misschien is er vanuit dat punt wel meer voor ouderen dan voor jongeren te beleven. Van den Heuvel: 'Mijn droom is dat een vader met zijn kinderen hier rondloopt en dat dan de kinderen zeggen pap zullen we naar huis gaan en dat vader zegt: ik wil nog even een uurtje blijven.'

TV Toys in Dieren is dagelijks geopend van 10 tot 17.00 uur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden