interviewMarne van Opstal

Danser Marne van Opstal (30) vertrekt bij Nederlands Dans Theater: ‘Ik ben verzadigd’

Topdanser Marne van Opstal stopt bij het Nederlands Dans Theater, de 30-jarige Limburger gaat verder als choreograaf met zijn zus Imre.

The Grey door NDT 2, choreografie: Marne en Imre van Opstal.Beeld Rahi Rezvani

Zonder het te beseffen heeft bijna iedereen Marne van Opstal (30) zien dansen, althans diegenen die af en toe een reclame zien. In september 2018 introduceerde Hudson’s Bay zich in Nederland met een reclame verpakt als kort verhaal. Een etalagepop komt ’s nachts tot leven en gaat blootsvoets op ontdekkingstocht door de collectie van het nieuwe warenhuis. Met een vrouwelijke mannequin (danser Chloé Albaret) zwiert hij door de verdiepingen. Dat het met de winkelketen in Nederland slecht afliep, valt de paspoppen niet aan te rekenen.

Liefhebbers van moderne dans in Nederland hebben de begaafde Van Opstal met zijn rode haardos en lange ledematen op hun netvlies staan. Bij Nederlands Dans Theater (NDT) is de in het Limburgse Velden geboren danser uitgegroeid tot boegbeeld.

Er gaat geen première voorbij of hij springt eruit. En niet alleen door zijn lengte (1,86 meter) of rossige haar. Van Opstal wordt geroemd om zijn intensiteit, energie en lyrische lijnen. ‘Prachtig hoe hij volledig opgaat in het moment’, schreef de Volkskrant.

Evenzogoed kan hij met een aan gekte grenzende waanzin verontrustende nachtmerries creëren, zoals in het surrealistische en beklemmende The Lost Room, waarvoor NDT in 2016 de Zwaan kreeg voor meest indrukwekkende dansproductie.

Marne van Opstal in The Lost Room (2016) door NDT. Choreografie: Franck Chartier.Beeld Rahi Rezvani

Aan die rijke en veelzijdige carrière bij NDT komt na elf jaar een eind. Vrijdag vertrekt Van Opstal bij het Haagse topgezelschap om zich volledig te richten op een carrière als choreograaf. Sinds 2014 vormt hij met zijn zus Imre (31) een duo. Ook dat verloopt succesvol: hun veelgeprezen Take Root (2019) voor NDT 1, in gedurfde Dali-sfeer, werd genomineerd voor een Zwaan. Imre stopt op haar beurt in Israël als danser bij de wereldberoemde Batsheva Dance Company.

‘Ik blijf dansfilms maken en sluit niet uit dat ik nog weleens in eigen werk te zien zal zijn. Bijvoorbeeld als we te weinig budget hebben. Maar ik hoef niet meer op het podium te staan. Ik ben verzadigd. Ik heb met de beste choreografen van de wereld gewerkt. Ik wil nu de lastige knop tussen dansen en choreograferen niet meer hoeven omzetten’, licht Van ­Opstal zijn besluit toe vanuit zijn Haagse appartement, waar hij samenwoont met de Amerikaanse NDT-­danser Donnie Duncan Jr.

Dansgezin

Voor de Uitmarkt in Amsterdam hebben Marne, Myrthe, Imre en Xanthe van Opstal een gelegenheidschoreografie gecreëerd: There Four (2014). Het feit dat vier kinderen uit één gezin professioneel danser zijn geworden, is een unicum. Myrthe is na haar NDT-carrière teruggegaan naar Limburg en leidt de dansvooropleiding in Venlo, Imre stopt na dit seizoen bij de Batsheva Dance Company en Xanthe freelancet in werk van onder anderen Amos Ben-Tal en Samir Calixto.

Van Opstals vertrek heeft niets te maken met het rumoer waarmee vroegtijdig een eind kwam aan de NDT-positie als huischoreografen van artistiek leider Paul Lightfoot en zijn artistieke zielsverwant Sol León.

Van dit duo leerde Van Opstal als gretige en nieuwsgierige danser een actieve bijdrage te leveren aan creatieprocessen. Mede daarom kreeg hij vaak een opvallende plek in hun werk.

Het zaadje voor zijn besluit werd al voor het tumult geplant. ‘Het continu moeten presteren op de toppen van je kunnen is het zwaarst. Op twee weken kerstvakantie na moet je als danser altijd pieken. Je kunt je daarnaast niet met evenveel intensiteit als choreograaf ontwikkelen. Daarvoor moet je dag en nacht inspiratie tot je nemen. En die vol kunnen delen met dansers. ’

Hij realiseert zich dat mensen verrast zullen zijn dat hij ‘al’ op zijn 30ste stopt, terwijl zijn lichaam nauwelijks blessures kent. Er zijn topdansers die het tot begin 40 volhouden. ‘Ik ben door fantastische choreografen bij NDT gevormd. De eerste keer met ­Hofesh Shechter, in 2014 tijdens Up­rising/In Your Rooms was onvergetelijk. Net als het maken van de NDT-trilogie met Peeping Tom. Bovendien hebben Imre en ik prachtkansen gekregen om te choreograferen. Maar ik wil ­kapitein worden van mijn eigen boot. Als topdanser word je geleefd.’

Van Opstal wil niet blasé klinken. ‘Maar de wereldpodia waar wij op­treden boeien mij weinig meer. Het Kennedy Center in Washington, het Bolsjojtheater in Moskou, het Sydney Opera House, voor mij zijn ze inwisselbaar. Je stapt vliegtuig in, toneel op en hotelbed in. Je hebt geen tijd voor het circus eromheen.’

Vertrek

Ook de boegbeelden Jorge Nozal (42) en Roger van der Poel (36) vertrekken als danser bij NDT 1, net als Sebastian Kirstensen Haynes (25) en Meng-ke Wu (33). Tevens verlaten Toon Lobach (22) en Thalia Crymble (24) NDT 2. Wel blijft Crymble nog een half seizoen omdat een transfer onmogelijk was vanwege corona. 

Dus geeft hij zijn vaste dienst­verband op, hoe onzeker de tijden ook zijn. Er liggen twee choreografie­opdrachten in het verschiet, voor NDT 1 en voor de Londense Rambert Dance Company. Van Opstal blijft ­modellenwerk doen. Hij gaat met steun van een omscholingsregeling cultureel management studeren en wil zich als filmfanaat meer verdiepen in film en regie. ‘Tijdens tournees keek ik zeker twee films per dag. In de bus. En in hotels om af te schakelen.’

Met beeldend kunstenaar Casper Faassen heeft hij een korte dansfilm over ‘vrijheid in isolatie’ opgenomen in de Pieterskerk in Leiden. Maar het meest van al verheugt hij zich op nieuwe creatieprocessen met zijn zus. Die blijft voorlopig in Israël ­wonen met haar Israëlische vriendin, Hen Yanni (actrice, model en dj).

Dat hij van zijn drie professioneel dansende zussen artistiek en creatief de grootste klik heeft met Imre lag misschien al in hun basisschooltijd besloten. ‘Imre doubleerde vanwege dyslexie en kwam bij mij in de klas. We werden vaak gezien als tweeling.’ Dat ze beiden homoseksueel zijn, schept ook een band. ‘Voor mijn ­ouders was dat geen punt, mijn ­ouders zijn goud. Maar haar strijd hielp mij bij mijn ­eigen acceptatieproces.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden