Dansend publiek op de balkons

Het Holland Festival, een overwegend wit cultureel evenement, draagt dit jaar door de opening met folkband Kardes Türküler een stevig Turks stempel. Met dansend publiek op de balkons.

Candan Erçetin, de klassiek geschoolde diva van de Turkse popmuziek. Beeld Janiek Dam
Candan Erçetin, de klassiek geschoolde diva van de Turkse popmuziek.Beeld Janiek Dam

Ik ben gekrenkt, mijn lieverd, moest het zo eindigen? Kijk, ik ben neergeschoten, wie neemt wraak?' Het klinkt misschien niet zo opbeurend, maar het weerhoudt het publiek in Carré er niet van zich armenzwaaiend over te geven aan de smakelijke ellende. Tenminste, die bezoekers die het nummer De Gevangene Gekrenkt of, in het Turks, Dargin Mahkum, kennen. Het zijn er meer dan je verwacht bij een concert van een prestigieus, overwegend wit cultureel evenement als het Holland Festival. De Turkse folkband Kardes Türküler verzorgt namelijk de opening van het festijn, dat dit jaar een stevig Turks stempel draagt. Dat betekent dat een flink deel van het publiek bestaat uit Turkse Nederlanders.

Het contrast met de hermetische dansvoorstelling van Anne Teresa De Keersmaeker vorig jaar kon niet groter. Toen van de avant-garde, nu voor het volk. Letterlijk. Want Kardes Türküler, opgericht aan de Bosporus Universiteit in Istanbul, heeft als doel de verschillende volkeren en culturen in Turkije met elkaar te verbroederen met een repertoire van Turkse, Armeense, Koerdische en Azerbeidzjaanse liederen.

Snijvlak van continenten

Voor de habitués van het festival vast even wennen. Niet alleen omdat de meeste leden van de band het Engels niet machtig zijn en de verhaaltjes tussen de nummers door als inside jokes aanvoelen voor de, voorheen, cultureel ingevoerden. Ook omdat het Holland Festival met de keuze voor Kardes eerder opent met een dwarsdoorsnede dan met de voorhoede: de band speelt zowel klassieke volksliedjes als pop-muziek.

Als niet-ingewijde kan je dat in eerste instantie het gevoel geven te zijn beland in een modern folkloristisch festival waar kwaliteit eerder beloond zou moeten worden met 'douze points' dan met 'bravo'.

Kardes verdient beide. De tienkoppige band laat een fraaie, gepassioneerde staalkaart horen van de geluiden van het land op het snijvlak van twee continenten. Meeslepende zang wordt afgewisseld met frasen van de driesnarige saz, viool en zurna - een klarinet met dichtgeknepen neus - waarin unisono de weemoed van de zanger resoneert. Niet noodzakelijkerwijs een somber gevoel, want Turkse melancholie voelt bitterzoet, als spelevaren in een zee van tranen. Vervolgens wil Demmê ons met overgave de sema laten dansen. Kerwane (Karavaan), met zijn Arabische invloeden, opent met een klaaglijke stem die door de woestijn schalt. Met zijn sjokkende ritme lijkt het lied de weergave van de moeizame migratie van ontheemde volkeren te vertolken. Kerwane mondt uiteindelijk uit in een stroom van felle, gebroken ritmes.

Geoliede machine

Waar de band, inclusief zangers en zangeressen, presteert als een goed geoliede machine, krijgt het concert vleugels als de Turks-Nederlandse (jazz)-zangeres Karsu Dönmez, in shocking pink, plaatsneemt achter de piano. Een Chopinachtig piano-intro sluit naadloos aan bij Dönmez' Turks golvende zanglijnen, waarin ze kracht paart aan beheersing. In Divane Asik Gibi (Dwaze Geliefde) geeft ze elke noot een emotionele lading en hoor je in het vocaal aanzwellen en inhouden het aantrekken en afstoten van de minnaars terug, zonder dat je de taal machtig hoeft te zijn. Dan stijgt Dönmez als een ware solist boven haar begeleiding uit.

Als Candan Erçetin, de klassiek geschoolde diva van de Turkse popmuziek, het stokje overneemt van Dönmez, gaat de avond definitief over in partymodus. Met rauwe power en op blote voeten spoort showvrouw Erçetin, die met gejuich wordt ontvangen, in Sallasana het publiek aan met de zakdoek te zwaaien. Een uitgelaten taveernesfeer maakt korte metten met de laatste restjes cerebrale comtemplatie, mochten die er nog zijn, en bewijst dat muziek op het Holland Festival, niet altijd mooi zittend op de stoel genoten hoeft te worden. En kijk, er werd nu eens niet alleen op het podium gedanst, maar ook op de balkons en in de gangpaden.

Songs across the Bosporus, Carré, Holland Festival, 30/5.

Steun aan Gezi Park-protest

Naast het vieren van de brede Turkse muzikale roots, had de band Kardes Türküler op het Holland Festival ook even tijd voor politiek engagement.

Het was niet alleen maar de sfeer van Midden-Oostenmelancholie en een bruisende bruiloft bij het openingsconcert van het Holland Festival. Kardes Türküler, wat letterlijk liederen van verbroedering betekent, is opgericht om alle volkeren binnen de grenzen van Turkije nader tot elkaar brengen. De band ruimde tijdens het concert een paar seconden in voor sociaal engagement. Hintend op de demonstraties in 2013 tegen de stedelijke ontwikkeling van het Gezi Park in de wijk Taksim in Istanbul, die zich ontwikkelden tot een breed gedragen protest tegen het autoritaire regime van president Erdogan, wilde een van de zangeressen wat kwijt. Dit keer in het Engels: Kardes Türküler blijft zich inzetten voor meer groen en meer vrijheid in Istanbul. De boodschap klonk enigszins verhuld, maar werd opgepikt door het publiek en met applaus ontvangen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden