Reportage Dans in Musea

Dansen in het Stedelijk Museum: ‘Hier heb ik als danser met meer dimensies te maken dan in het theater’

De museumwereld haalt graag dans in huis. Ondanks de beperkingen van een museumzaal met toevallige passanten proberen dansers als Michele Rizzo met een performance de extra ‘dimensies’ uit. ‘Dat hybride karakter vind ik interessant.’

Op de iconische witmarmeren trap mag Rizzo niet te lang blijven rondhangen; dat blokkeert de doorstroom van bezoekers. Beeld Maarten Nauw

De beat is nog bijna onhoorbaar wanneer danser Michele Rizzo (34), joggingbroek en sneakers, begint aan zijn afdaling van de oude trap in het Stedelijk Museum. De elektronische geluiden van Lorenzo Senni klinken als stuiterballetjes en komen van ver. De swing in Rizzo’lijf is uiterst ritmisch maar ingetogen, zijn tempo traag. Museumbezoekers lijken niet eens in de gaten te hebben dat hier een performance is begonnen. Pas als geluid en beweging toenemen, blijven mensen stilstaan om te kijken.

Rizzo reageerde met Higher xtn., dat zaterdag 12 januari in première ging, op de oproep voor Freedom of movement. Deze tentoonstelling met ‘time-based’ media als film, video, geluidskunst en performance gaat over het (brede) thema ‘in vrijheid kunnen bewegen’. De Italiaan, die studeerde aan de School voor Nieuwe Dansontwikkeling en het Sandberg Instituut voor beeldende kunst, maakt werk geïnspireerd op de technoscene, volgens hem bij uitstek een clubcultuur waar de lhbti-gemeenschap haar vrijheid van expressie ‘bevecht’. Daar kun je jezelf zijn en tegelijk jezelf overstijgen door op te gaan in een groep gelijkgestemden. Dat fascineert hem.

Terwijl Rizzo zich stoïcijns, de blik naar beneden, een weg schuifelt richting uitgang, beweegt een tweede danser, Juan Pablo Camara, juist van de entree naar binnen. Ze komen samen in de zaal direct na de ticketcontrole. Publiek staat hier massaal te wachten, gelokt door de steeds luidere trance die uit speakers rolt.

De mannen dansen alsof ze zijn opgesloten in een eigen cocon, de een wat hoekiger dan de ander. En toch is er ook een connectie: ze bewegen perfect synchroon, steeds dichter naar elkaar toe en steeds uitbundiger. De intensiteit van het gebeuren blijft oplopen, wat een mooie spanning oplevert: die van het uitstel. Ook in omvang dijt het project uit: elk weekend sluiten zich dansers aan, tot een club van veertien. 

‘Hier heb ik als danser met meer ‘dimensies’ te maken dan in het theater. Je bent in een voorstelling en tegelijk ook niet.’ Beeld Maarten Nauw

Dansdynamiek in museumwereld

Wat Rizzo doet, past in een trend. In de hedendaagse dans is het gebruik van populaire dansvormen hip (ook Jefta van Dinther, Hofesh Shechter, Arno Schuitemaker en Gisèle Vienne stortten zich onlangs op techno) en de museumwereld haalt graag de dynamiek van dans in huis. In het Stedelijk komt in maart bijvoorbeeld choreograaf Tino Sehgal terug, die het museum in 2015 een jaar lang opluisterde met live performances.

Dansen in het museum is niet zomaar geregeld. Zo kan er alleen na sluitingstijd en met het alarm buiten werking worden gerepeteerd, waardoor er zaalbewaking moet zijn. Verder gelden er in het Stedelijk strenge veiligheidsrestricties. In 1961 kon Hans van Manen de iconische witmarmeren trap nog voluit gebruiken voor een duet, nu mag Rizzo er niet op blijven rondhangen; dat blokkeert de doorstroom van bezoekers.

Ook concentratie en sfeer zijn lastig te sturen, bijvoorbeeld omdat er nauwelijks belichtingsmogelijkheden zijn en omdat het publiek bestaat uit toevallige passanten. In het theater ga je er echt voor zitten, verwacht je iets. Toch denkt Rizzo, die na drie kwartier staat uit te dampen in een geïmproviseerde kleedkamer, dat dans in het museum mensen directer raakt, juist omdát je het daar niet verwacht. Voor hem is het uitdagend werken. Mensen steken gerust de dansvloer over richting uitgang. Rizzo. ‘Hier heb ik als danser met meer ‘dimensies’ te maken dan in het theater. Je bent in een voorstelling en tegelijk ook niet. Dat hybride karakter vind ik interessant. Het staat voor hoe de samenleving in elkaar steekt.’

Beeld Maarten Nauw

Higher xtn., elk weekend t/m 3 februari in het Stedelijk Museum, Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden