Dankzij de iPodshufflegeneratie raken oosterse en westerse muziek nog meer verweven

Wekelijks nemen de cultuurspecialisten van de Volkskrant stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst. Deze week: Nell Westerlaken.

Zangeres en jongen uit publiek publiek dansen met elkaar op het podium tijdens een wereldmuziekfestival in Londen.Beeld Joost van den Broek

Er lijkt een oriëntaalse wind te waaien door de Nederlandse concertzalen. Op deftige concertagenda's verschijnen concerten met een oosters smaakje. Haytham Safia, een in Jeruzalem geboren Palestijn, toert met zijn ensemble Qu4rtet langs schouwburgen en theaters. In TivoliVredenburg maakt zangeres Nora Fischer met ensemble AskoSchönberg zondag opnamen van Ayre, een stuk dat losjes is gebaseerd op een mix van volksmelodieën uit het Midden-Oosten. En terwijl het Concertgebouworkest door het Verre Oosten reist, wordt het Concertgebouw vanaf volgende week gevuld met muziek uit het nabije Oosten en Noord-Afrika. Met de eerste editie van het zesdaagse festival Turning East heeft de oriëntaalse golf de hoogste regionen bereikt van de klassieke concertpodia.

De belangstelling vanuit West-Europa voor oosterse muziek heeft een lange en brede geschiedenis. Haydn, Mozart en Beethoven zijn bekende voorbeelden: zij voegden hier en daar Ottomaanse muzikale ingrediënten toe aan hun werk. Militaire muziek uit het Ottomaanse rijk, denk aan 'Turkse marsen', was in de mode in het Wenen van de 18de eeuw. Een ander voorbeeld is de muziek van Spaanse componisten als Albéniz en De Falla waar de Orïent losjes doorheen zweeft. Met dank aan de Arabieren, die tot het einde van de 15de eeuw in Andalusië regeerden en hun sporen nalieten in de Spaanse volksmuziek.

Wie de afgelopen decennia oosterse muziek wilde horen kon desondanks lange tijd alleen terecht bij podia en op festivals voor 'wereldmuziek'. Enclaves voor de liefhebber. Vreemd, want Nederland heeft al een halve eeuw grote groepen inwoners met een oriëntaalse achtergrond. We eten hun couscous, we drinken hun muntthee en we vieren vakantie in hun landen van herkomst, maar hun muziek bleef lange tijd een onbekende afslag.

Afgelopen week bezocht ik een concert van het Mozaïek Ensemble, waarvan de meeste leden in Nederland wonende Syriërs zijn. De jonge oprichter Mireille Bittar studeert zang aan het conservatorium in Amsterdam en ze zingt met hetzelfde gemak westers als oosters klassiek. Mede-oprichter Feras Khouri haalde traditionele oriëntaalse melodieën door een westers filter. Mede dankzij de kwaliteiten van deze voornamelijk westers geschoolde musici is het resultaat wondermooi. Je zou Khouri's arrangementen Turning West kunnen noemen, ware het niet dat Oost en West in de muziek nauwelijks meer te ontrafelen zijn. Want hé, is dat niet...? Inderdaad, het is de melodie van Mozarts Symfonie nr 40 voorzien van Arabische zang.

Vooruitlopend op Turning East zei Yassine Boussaid, zakelijk leider van Amsterdams Andalusisch Orkest, onlangs in een interview: 'Er is sprake van een nieuwe mindset bij muzikanten en makers in Nederland, die op zoek gaan naar soortgenoten in een nieuwe wereld.' Kennelijk moest hiervoor een nieuw soort musici opstaan.

In het programmablad van het Concertgebouw komen hoboïst Bart Schneemann, artistiek leider van het Nederlandse Blazers Ensemble, en zijn zoon Julian, pianist en componist, aan het woord. Ze treden allebei op tijdens Turning East, elk met hun eigen ensemble. Vader is traditioneel klassiek geschoold en heeft zich hiervan moeten losmaken om verder te groeien. Zoon zegt: 'Voor mij is het totaal onlogisch om je maar in één stijl te verdiepen.'

De iPodshuffle-generatie kan de klassieke muziek nog veel moois brengen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden