Column Kunst volgens Pontzen

Damien Hirst zal zich in zijn atelier van 45 miljoen het hoofd breken over het balanceren van kunst en financiën

Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Rutger Pontzen, Herien Wensink, of Nell Westerlaken stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst.

Stelling: Het is beter klokken te luiden dan een kunstimperium in stand te houden.

Dacht ik even dat het nieuws van de week was dat Chelsea Manning, u weet wel, van de karrevrachten geheime overheidspapieren die zij, toen zij nog een hij was, aan WikiLeaks lekte, nu goed, dat deze klokkenluidster afgelopen week acte de présence gaf in Londen, om te vertellen dat ze in Amerika, dankzij de verrechtsing aldaar, ‘een gigantische gevangenis aan het bouwen zijn, namelijk de Verenigde Staten zelf.’ 

Hoe mooi de wat voorspelbare gevangenismededeling ook was, het interessantste was toch het feit dat het interview plaatsvond in een kunstinstelling, het Institute of Contemporary Arts (ICA). Wat wel weer iets zegt over hoe de kunstwereld naar manieren zoekt om een podium te zijn voor kritische geluiden, beelden en meningen. Niet alleen met kunst, maar ook met een activiste die je helemaal niet met kunst associeert, maar nu wel.

Oké, maar toen sijpelde het nieuws binnen dat een echte kunstenaar, iemand die je wel met kunst associeert, en niet zo’n beetje ook, namelijk, hou u vast, Damien Hirst, dat die zich weer ‘op kunst gaat focussen’. Aldus The Art Newspaper en aldus de woordvoerder van Damien Hirst, die natuurlijk niet zelf het woord kon voeren, nu hij weer aan het werk is.  

Om de uitspraak iets meer geloofwaardigheid te geven maakte de woordvoerder van Damien ook bekend dat Damien een nieuw atelier heeft gekocht, in Beak Street, om de hoek bij Regent Street, hartje Londen, niet het goedkoopste stukje grond dat daar te vinden is. Prijs: ruim 45 miljoen euro. En dan moet er nog ingrijpend worden verbouwd.

Hoe dan ook, tien jaar nadat Hirst zijn grote financiële kraker maakte, met de twee dagen durende veiling van zijn werk (opbrengst 141 miljoen euro), was hij er dus achter gekomen dat het door hem opgebouwde imperium ten koste was gegaan van een gezonde artistieke ontwikkeling. Althans, dat is wat je zou denken, als iemand te kennen geeft ‘meer tijd in zijn atelier te willen besteden’, zijn restaurant in Devon sluit, delen van zijn onroerend goed te koop en te huur aanbiedt, en vijftig man personeel ontslaat, veelal administratie- en IT-medewerkers. 

Je moet hem maar op zijn blauwe ogen geloven. Want Hirst is een kunstenaar/entrepreneur die gewend is op een schaal te werken die de meesten de verbeelding te boven gaat. Ondanks de afslanking van zijn bedrijf zet hij zijn uitgeverij van boeken en catalogi voort, en zijn voor 28 miljoen euro aangekochte en gerenoveerde Newport Street Gallery. 

Bovendien, vorig jaar toonde hij nog zijn buitenproportionele onder-water-schatten-uit-een-wrak-opgedoken-kunstwerken tijdens de Biënnale van Venetië die hem naar schatting 282 miljoen euro opleverden. En onlangs rondde hij de verbouwing en herinrichting van een bar in Palms Casino Resort af, totale kosten: 540 miljoen euro.

Het zijn bedragen die elke, volgens minister Wiebes, zwaar door de Nederlandse staat gesubsidieerde kunstenaar een acuut hartinfarct bezorgen. Maar je ook laten twijfelen aan het schijnbaar zo door Hirst gekoesterde kunstenaarschap dat hervonden moet worden.

Moest ik toch weer even aan Manning denken, en het ICA dat zich op nog geen halve mijl van Hirsts nieuwe atelier bevindt. En hoe ze daar proberen de grenzen van wat tot de kunst behoort op te rekken. Terwijl Hirst zich de komende tijd voornamelijk het hoofd zal breken over hoe hij, ‘gefocust op de kunst’, de inkomsten en uitgaven van zijn miljoenenbusiness in balans moet zien te houden. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.