Dagboekfragment: Zelfs de Britten worden stil van het Miserere

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

De Sixtijnse Kapel in 2014. Beeld EPA

Rome, 9 april 1819

De muziek bij de mis in de Sixtijnse Kapel tijdens de lijdensweek is iets ongelooflijks. Ze wordt uitgevoerd door mannenstemmen, zonder instrumentale begeleiding, met castraten die de alt- en sopraanpartijen zingen.

Het begint met psalmen in het zogeheten canto firmo, die wel mooi zijn, maar door hun lengte vermoeiend worden en in de grote drukte, waarin je haast wordt platgedrukt, zelfs gaan tegenstaan.

Ten slotte wordt de laatste kaars aan de grote luchter gedoofd, het koor zwijgt en het wordt stil in de kapel, die langzaam duister is geworden. Alleen van het vergulde traliewerk voor het koor straalt nog een spaarzaam licht af.

Plotseling, na een lange stilte, verbreekt een hoge, weeklagende toon het zwijgen – het Miserere is begonnen. De vervlechting van stemmen, de geleidelijk oplossende dissonanten en de schijnbaar eenvoudige, en toch vernuftige voortgang van het gezang missen hun uitwerking niet.

Zelfs de onbehouwen Britten liet de pracht van deze muziek niet onberoerd; ze werden stil en luisterden, zichtbaar geraakt.

De zangers kunnen niet genoeg geprezen worden. Ze zingen foutloos, zelfs het geoefende oor kan in de zwenkingen en tegenbewegingen geen valse noot ontdekken. De sopraanstemmen waren heel goed, de bas voortreffelijk. Zijn sonore, stabiele geluid wierp diepe schaduwen in het rembrandteske nachtschilderij.

Franz Grillparzer (1791-1872), Oostenrijkse toneelschrijver. Ingekort fragment uit zijn Tagebuch auf der Reise nach Italien. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden