DagboekJulia Ward Howe (1819-1910)

Dagboekfragment: Valse zangers bederven het Miserere

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Paus Fransiscus knielt in de St. Peters Basiliek, in het Vaticaan, 2019. Beeld REUTERS

Rome, 18 april 1867

Een deur links van het altaar opende en de paus (Pius IX, red.) kwam binnen, voorafgegaan door een wacht. Hij liep naar de troon rechts van het altaar, en het zingen werd hervat. De Threni of klaagliederen werden ingezet. Ze klonken helder noch exact.

Het een voor een doven van de kaarsen was een kwelling, de tussenliggende pauzen duurden een eeuwigheid. Ten slotte waren alle lichten gedoofd, de ene resterende kaars die Christus verbeeldt werd weggenomen. De paus knielde voor het altaar en het Miserere werd ingezet. Alles was schemering en gespannen aandacht in de kapel.

Toch meen ik dat de veronderstelde superioriteit van het Miserere valt toe te schrijven aan muzikaal bijgeloof. Ik weet niet wat een analyse zou opleveren, maar wat ik hoorde was grotendeels vals en vervormd door buitenmuzikale tekorten. De sopranen waren zonder uitzondering hees en forceerden zich om de hoge tonen te halen.

Onder het koepeldak klinkt de melodie inderdaad op haar best, de majestueuze fresco’s en de gewijde stilte – alles in dit nec plus ultra van Romeinse esthetiek werkt samen om maximale indruk te maken.

Maar de knielende paus en zijn kardinalen leken verstoken van het ware priesterschap. Bij hun gebaren voelde ik geen religieuze bezieling, het was theater en ­anders niets.

Julia Ward Howe (1819-1910), Amerikaanse schrijver, tekstdichter van The Battle Hymn of the Republic. Ingekort fragment uit From the Oak to the Olive, 1868.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden