DagboekRuth Andreas-Friedrich (1901-1977)

Dagboekfragment: Onverzettelijke vrouwen brengen nazi’s in het nauw

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Berlijn, 2 maart 1943

De Engelsen hebben de wandaad gewroken. Met een zware aanval op Berlijn. 160 duizend mensen zijn naar men zegt dakloos geworden. Er is brand in de binnenstad en in alle voorsteden ten westen en ten zuiden van Berlijn.

Zwavelgele walm hangt in de lucht. Door de straten strompelen gejaagde mensen. Struikelen over puin en scherven. Kunnen niet ­begrijpen dat men juist hen zo lelijk te pakken heeft gehad.

Nauwelijks iemand begrijpt dat het gevolg van vandaag de aanleiding van gisteren geweest kan zijn. De aanleiding Coventry, de aanleiding jodengruwelen, ­steden ‘ausradieren’ en concentratiekampen. De bezem die Duitsland ‘judenrein’ veegt, wil niet meer in zijn hoek terug.

7 maart

Zesduizend niet-joodse vrouwen verdrongen zich in de Rosenstrasse, voor de poorten van het gebouw waarin men de ‘arisch-vermaagschapten’ gevangen hield. Zesduizend vrouwen riepen om hun mannen. Stonden als een muur. Uur na uur, dag na dag.

In de Burgstrasse bevindt zich het hoofdkwartier van de SS. Maar een paar minuten van de Rosenstrasse. Men was in de Burgstrasse pijnlijk getroffen door het voorval. Men beschouwde het niet als opportuun met machinegeweren op zesduizend vrouwen te gaan schieten. 

Beraadslagen van SS-­leiders. In de Rosenstrasse rebelleren de vrouwen.

Ruth Andreas-Friedrich (1901-1977), Duitse journalist en verzetsstrijder. Ingekort fragment uit Ik woonde in Berlijn. Vertaling B. MacKenzie. Balans, 2012.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden