Dagboek 25 mei 1945

Dagboekfragment: Ongeschoren, uitgeteerde, aftandse Duitsers

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Berlijn, 25 mei 1945

Weer vroeg opgestaan, door de frisse ochtendlucht naar het fabrieksterrein gelopen. Van alle kanten kwamen de vrouwen toegestroomd. Vandaag hadden de meesten pannen bij zich. Ook ik had een gamel aan mijn ceintuur bungelen. We kregen bevel ons op te stellen, eerst in rijen van drie en vervolgens in rijen van vier, werden eindeloos nageteld, gegroepeerd, geregistreerd.

Onze Wener, die ons van het werk met de kiepkarren hierheen is gevolgd – het zou een musicus zijn – had bijna een uur nodig om ons allemaal op zijn lijst te krijgen. Er zijn veel nieuwe vrouwen bij. ‘Werken moeten we toch’, hoorde ik iemand zeggen. ‘En hier krijgen we tenminste iets te eten.’

Inderdaad begon deze werkdag met een dikke gerstesoep. Daarna slenterden we over de spoordijk naar de fabriekshallen. Bij het spoor stonden Duitse gevangenen te zwoegen, grijze koppen in aftandse vodden, Volkssturm waarschijnlijk. Steunend laadden ze zware velgen op wagons.

Ze keken ons doordringend aan, dromden om ons heen. Ik begreep niet waarom. Andere vrouwen begrepen het wel en staken de mannen stiekem stukken brood toe. Dat is verboden. Maar de Russische wachtpost keek met een stalen gezicht een andere kant uit. De mannen waren ongeschoren en uitgeteerd, hadden een zielige hondenblik. Voor mijn gevoel zagen ze er helemaal niet Duits uit. Ze leken op de Russische gevangenen die je hier tijdens de oorlog weleens zag puinruimen. Ook dit lijkt mij een omkering waarvan de logica volkomen overtuigend is.

Er dook een Rus in de hal op, monsterde de rij vrouwen en wenkte toen twee van hen, en een derde, om mee te komen. De derde was ik. We draafden achter hem aan. Waarheen?

Anoniem. Ingekort fragment uit: Een vrouw in Berlijn. Vertaling Froukje Slofstra. Cossee, 2004.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.